Izrael przewodnik

Ceny i waluta

Porównując Izrael do innych krajów regionu, trzeba przyznać iż pobyt w tym państwie jest dużo droższy niż na przykład w Jordanii, Grecji, Egipcie czy w Turcji. Mimo wszystko jednak poziom cen w Izraelu jest niższy do swoich zachodnioeuropejskich odpowiedników. Noclegi w Izraelu są tanie, jednak większość turystów decyduje się na bardziej ekonomiczne schroniska młodzieżowe bądź motele ze zbiorowymi salami. Noc w schronisku kosztuje 20-30 NIS (7 – 10 $). Pokoje dwuosobowe z łazienką na korytarzu kosztują od 150 NIS (50 $). Najdroższe w Izraelu jest jedzenie. Wielu turystów oszczędza jedząc dziennie jedynie falafile ok. 20 NIS (5,25 $). Realną kwotą, którą należy przeznaczyć na wyżywienie jest ok. 30 – 50 NIS (8 – 13 $) dziennie, co pozwala na małe fanaberie, uzupełnione zakupami na straganach. Atrakcyjne turystyczne również do tanich nie należą, bilety do muzeów i galerii zamykają się w granicach 20 NIS (5,25 $). Natomiast komunikacja miejska jest stosunkowo tania (godzinny przejazd z Tel Awiwu do Jerozolimy kosztuje ok. 20 NIS czyli 5,25 $ ). Kwota 100 – 150 NIS na osobę dziennie (ok. 26 – 40 $) całkowicie pokrywa nocleg, dobre jedzenie oraz transport.

Walutą Izraela są nowe szekle izraelskie (NIS). W przybliżeniu jeden NIS to 0,8092 polskiego złotego a 1 USD = ok. 2,9 (NIS). Po hebrajsku poprawną forma liczby mnogiej dla szekli jest szekelim, ale z racji tego, że Izraelczycy nie maja problemu z językiem angielskim i lubią go stosować podczas komunikowania się z turystami powszechnie używane jest wyrażenie szekels, pochodzące z języka angielskiego. Nie ma ograniczenia w ilości ani rodzaju co do przywożonej do Izraela waluty.

Karty kredytowe uznawane są jedynie przez większe restauracje, sklepy bądź hotele ale sieć bankomatów jest znacznie rozbudowana. Najpopularniejsze karty to: VISA oraz MasterCard. Nie ma problemów z realizacją czeków podróżnych. Najbardziej opłacalne są czeki American Express, Citycorp, Thomas Cook, Bank of America i Barclays.

Jeżeli chodzi o zamianę pieniędzy, to w większych miastach nie ma z tym w ogóle problemu. Prawie na każdym rogu można znaleźć bank bądź biuro walutowe, wymiany można dokonać również za pośrednictwem arabskich sprzedawców oraz w recepcji schronisk i hoteli (wymieniają niewielkie ilości pieniędzy). W różnych punktach występują niewielkie różnice pomiędzy kursami walut, dlatego też powinno się zwrócić uwagę na prowizję. Korzystne ceny oferują arabscy właściciele kantorów w Jerozolimie oraz specjalistyczne punkty, które nie pobierają żadnych opłat manipulacyjnych. Chcąc wymienić gotówkę w późnych godzinach, można skorzystać ze znajdujących się w bankach bankomatów do wymiany walut. Czynne są przez cała dobę, siedem dni w tygodniu ale niestety mają bardzo wysoką prowizję. Pod koniec pobytu można wymienić zbędne szekle na lotnisku.

Jak dotrzeć?

PLL LOT oferuje loty między Warszawą i Krakowem a Tel Awiwem kilka razy w tygodniu. Do Izraela możemy się również dostać izraelskimi liniami El Al. Czas podróży to ok. 4h.

Oczywiście istnieją również opcję z przesiadką, np. dostać możemy się do Owdy, niewielkiego lotniska za Ejlatem i stamtąd dość tanim czarterem. Możemy również polecieć do Sharm el-Sheik bądź do Kairu i stamtąd autobusem do Jerozolimy bądź Tel Awiwu.

Lot bezpośredni należy zdecydowanie do najwygodniejszych. Ceny biletów wahają się w zależności od sezonu, najdrożej jest od lipca do września, ale pamiętajmy, że im wcześniej zarezerwujemy bilet – tym mniej będziemy musieli za niego zapłacić.

Główne lotniska w Izraelu to:

• Bena Guriona w Lod, z którego szybko możemy dostać się do Jerozolimy bądź do Tel Awiwu.
• Owda, położona na pustyni za Ejlatem. Jest to lotnisko, na którym lądują głównie samoloty czarterowe.
• port lotniczy w Ejlacie, położony w centrum miasta, z którego na nogach można przejść do pobliskich restauracji czy hoteli.

Pamiętajmy, że to Izraela możemy dostać się również drogą lądową. Przejścia graniczne z Jordanią i Egiptem są otwarte, a z Syrią i Libanem – zamknięte. Będąc najpierw w Syrii i Libanie nie zwiedzimy już Izraela, ponieważ jest to zabronione– warto zatem zrobić to wcześniej.

Regiony-izraela

Jerozolima

Jerozolima pod względem wartości religijnej jest najważniejszym i najświętszym miastem na świecie. W obrębie murów Jerozolimy stykają się ze sobą trzy najważniejsze kulty religijne w historii ludzkości, trzy osobne kultury i trzy święte miejsca: Ściana Płaczu, kościół Świętego Grobu i Kopuła na Skale. Można powiedzieć, że nie ma szans aby Judaizm, Chrześcijaństwo oraz Islam nie przenikał się wzajemnie w swojej historii, jednak wyznawcy tych religii chyba nigdy nie będą w stanie wzajemnie się poszanować. Dla chrześcijan z całego świata Jerozolima jest miejscem licznych pielgrzymek, religijnym centrum, w którym odnajdziemy kościoły upamiętniające życie Jezusa Chrystusa, a także miejsca, w których powstały pierwsze świątynie kultu chrześcijańskiego. Łącznie w całej Jerozolimie mamy do zwiedzenia 40 świętych miejsc chrześcijaństwa. Pod tym względem największym skarbem Jerozolimy jest bazylika Grobu Świętego – kościół, który został wybudowany na miejscu spoczynku Jezusa Chrystusa. To święte miejsce dla chrześcijan, położone jest w okolicach Golgoty, czyli wzgórza, na który Jezus został ukrzyżowany.  

Jerozolima może pochwalić się wiekowymi zabytkami, a także wyjątkową starówką. W samym centrum starego miasta odnajdziemy kolejny skarb dziejów ludzkości  – Kopułę na Skale – najważniejsze miejsce religii muzułmańskiej. Metafizycznym miejscem, a jednocześnie największą świętością kultury żydowskiej jest Ściana Płaczu – Ściana Zachodnia. Nazwa tego czcigodnego miejsca pochodzi, z czasów kiedy Żydzi przychodzili pod ścianę opłakiwać zniszczone Świątynie i wygnanie ich ludu. Dziś tak samo licznie zbierają się przed murem, by modlić się i czytać Talmud, a z nimi zjawiają się turyści z całego świata.  

Jerozolima jest siedzibą wielu instytucji kulturalnych. Do najważniejszego kompleksu muzealnego w Jerozolimie należy Muzeum Izraela, które posiada w swoich zbiorach prace największych artystów kultury żydowskiej. Miłośnicy kultury i sztuki powinni na swojej trasie zwiedzania Jerozolimy, również zaznaczyć godne uwagi: Muzeum Zwojów, Muzeum Archeologiczne Rockefellera.

Jerozolima to jedno z najważniejszych miast na mapie świata, które przez wieki zaznaczyło ogromną wartość religii dla całej ludzkości. Jeżeli kiedykolwiek zastanawialiśmy się nad zorganizowaną wycieczką do Jerozolimy, to tak naprawdę nie ma na co czekać, ponieważ to co zobaczymy na miejscu na pewno pozytywnie odmieni nasze życie.

Kiedy jechać?

Izrael najlepiej zwiedzić w maju i wrześniu. Wtedy nie spotkają nas uciążliwe upały, ale nie zastanie również deszcz. Słoneczna pogoda i przyjemna temperatura powietrza w tych miesiącach sprzyja wycieczkom po Izraelu. Jeśli ktoś źle znosi upały powinien zrezygnować z wyjazdu do tego kraju w środku lata, a zatem w czerwcu, lipcu i sierpniu.

Jeśli bierzemy pod uwagę wyjazd w kwietniu, październiku lub grudniu musimy uzwględnić ewentualne trudności wynikające z obchodów świąt. Jeśli chcemy zwiedzić Izrael niskim kosztem, wybierzmy się tam w styczniu.

Zimą nad Morzem Martwym możemy się opalać, natomiast na Wzgórzach Golan śmiało możemy pojeździć na nartach.

Kuchnia

Izrael posiada nie tylko bogatą kulturę, architekturę i piękne zabytki. Izrael można także poznawać przez podniebienie. O tym, że jedzenie jest pyszne, kolorowe, ładnie podane i niezwykle aromatyczne nie trzeba mówić, bo wydaje się to oczywiste. Mało osób zdaje sobie jednak sprawę z ogromnej wagi, jaką przykładają do jedzenia Izraelczycy.

W szabat większość Żydów przestrzega religijnej tradycji i w tym dniu nie gotuje żadnych potraw. Tradycyjnym daniem kuchni żydowskiej jest czulent, czyli duszone mięso przyrządzane w piątek przez zachodem słońca.

Kuchnia Żydowską jest bardzo bogata i dzieli się ze względu na wpływy różnych kultur. Pierwszą charakterystyczną szkoła przygotowywania potraw jest orientalna kuchnia żydowska. Dania te dotarły do Izraela za pośrednictwem Żydów z krajów arabskich. Potrawy należące do tego gatunku, to oprócz sałatek: falafelu i szałarmy.

Wpływy wschodnioeuropejskie w kuchni żydowskiej reprezentują: sznycel wiedeński, węgierski gulasz. Jednak w Izraelu ich smak wydaje się być zupełnie inny. Do najsmaczniejszych dań należą bliny, czyli drożdżowe placuszki podawane ze słonym nadzieniem z grzybów czy sera, które podbiły serca wielu turystów.

Jeśli chcemy jeszcze bardziej zasmakować tradycji spróbujmy typowych palestyńskich dań jak np. hummus, czyli pasta z ciecierzycy, zupa jarzynowa – melok, fuul przygotowywany z przetartego bobu, przyprawionego czosnkiem oraz kubbe czyli mielona baranina lub wołowina z przyprawami. Drogie lokale w Hebronie i Jerychu podają w swoim menu mansaf, pyszną potrawę z ryżu z małymi kawałkami jagnięciny, orzechami, przyprawioną ziołami i skropioną sokiem z cytryny. Niepowtarzalny smak tamtejszych potraw wart jest swojej ceny.

Z Nablus i północy pochodzi musakan, kurczak smażony na oliwie z cebula i charakterystyczną dla tego regionu kwaskową przyprawą sumak. Musakan podawany jest na chlebku pita. Jerozolima szczyci się daniem -maklubi, czyli ryżu, jagnięciny, bakłażanów i innych warzyw.

Kultura i religia

W dalszym ciągu wśród mieszkańców Izraela głęboko zakorzenione jest poszanowanie religii oraz przekazywanie takich tradycji, jak obrzezanie i bar micwa. Według prawa, dziecko płci męskiej powinno być obrzezane w ósmym dniu po jego narodzeniu. Obrzędowi towarzyszy huczna uroczystość, gromadząca całą rodzinę i znajomych. Dziecko osiąga dojrzałość religijną kiedy ukończy 13 lat (bar micwa). Oznacza to, że od tego momentu musi przestrzegać prawa obowiązującego Żydów. W pierwszy szabat po 13tych urodzinach chłopiec po raz pierwszy czyta Torę w synagodze. To wielkie wydarzenie w życiu młodego mężczyzny jest świętowane przez całą rodzinę. W społecznościach reformowanych odbywają się również uroczystości bat micwa dla dziewczynek.

Ludność zamieszkująca Izrael jest bardzo różnorodna. Współcześnie na społeczeństwo izraelskie składa się bogata mozaika kulturowa. Z jednej strony wszechobecny jest duch pionierów tego państwa. Nadal kładzie się ogromny nacisk na zachowanie zdrowego stylu życia i ciężkiej pracy. Jednak z drugiej strony, obowiązujące niegdyś zasady powoli zaczynają zanikać. Młoda generacja Żydów coraz częściej podąża za nowobogackim stylem życia, lubując się w ciągłej konsumpcji. Dochodzi do ścierania się tych dwóch stylów życia w wyniku którego ortodoksyjni Żydzi często występują przeciwko nie poszanowaniu tradycji.

Jeżeli chodzi o obyczaje odnoszące się do turystów. Do najważniejszych należą te które dotyczą zawierania transakcji: ogólnie przyjęło się, iż kelnerzy wręczają rachunki z dopiskiem „obsługa nie jest wliczona w cenę", ważne jest aby nie targować się ze sprzedawcą, jeśli nie jest się w pełni zainteresowany kupnem.

Ludność żydowska należy do ludzi oczytanych i lubiących czytać książki. Z Izraela pochodzi laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, Szmuel Josef Agnon. Do najbardziej znanych twórców współczesnej literatury izraelskiej należą: Chaim Nahman Bialik, Szaul Czernikowsky i Josef Chaim Brenner. Dużym uznaniem na całym świecie cieszy się Abraham Jehoszua. Mr Mani, jego najnowsza książka jest światowym bestsellerem. Wzruszający dzieło opowiada o wędrówkach sześciu pokoleń rodziny żydowskiej. Najsłynniejszym przedstawicielem pisarzy żydowskich tworzący przed 1948 r. jest Mosze Szamia. Najczęściej tłumaczonym jest natomiast jest Amos Oz – jego książki przełożono na 22 języki. Dla osób zamierzających odwiedzić Jerozolimę, wartą polecenia jest powieść Amosa Elona pt. Jerusalem: City of Mirrors. Jego powieść zawiera wiele wspaniałych opisów tego miasta.

Społeczeństwo Izraela wprost przepada za przedstawieniami teatralnymi. Widownie teatrów są zawsze zapełnione, a bilety należy rezerwować z dużym wyprzedzeniem. Największym zainteresowaniem publiki cieszą się sztuki o tematyce lokalnej, komedie oraz parodie. Tematem takich przedstawień są sprawy , które napełniają dumą każdego Izraelczyka. Początki teatru przypadają na lata migracji spowodowanych wojną. W tamtych czasach przybył do Palestyny teatr Habimah z Moskwy ( obecnie Teatr Narodowy Izraela). Oprócz niego bardzo znany jest teatr Cameri w Tel Awiwie, teatr Khan w Jerozolimie i miejskie teatry w Hajfie i Beer Szewie.

Do perełek kina Izraelskiego należą takie obrazy jak Runaway Train i Otello. Pierwszymi filmami powstałymi w Izraelu były syjonistyczne produkcje propagandowe. Miały one na celu podniesienie wartości społeczeństwa żydowskiego poprzez ukazanie mężnego “nowego Hebrajczyka”. W latach 60tych kinematografia izraelska produkuje głównie filmy typu bureka, czyli charakterystyczne niskobudżetowe komedie. Najpopularniejsze filmy to komedia Rabbi Fishke Goes to War, wojenny Six Days to Eternity.

Rozkwit muzyki klasycznej w Izraelu, zaczął się w latach 30tych, kiedy czołowi i najbardziej utalentowani żydowscy muzycy szukali schronienia przed nazizmem. Światową sławą cieszy się skrzypek Icchak Perlman. Znana ze swej świetności na całym świecie jest także Izraelska Orkiestra Symfoniczna. Główne sale koncertowe to: Mann Auditorium w Tel Awiwie i Binyanei Ha’Umah w Jerozolimie.

Klezmer to tradycyjna żydowska muzyka taneczna, pokazana między innymi w Skrzypku na Dachu. Obecnie dzięki takim zespołom jak Klezmatics z Nowego Jorku ten styl muzyczny przeżywa swoją drugą młodość. W sierpniu warto wybrać się na coroczny festiwal muzyki klezmerskiej, odbywający się w okolicach Safedu. Dla ludzi interesujących się muzyką jazzową, godnym uwagi jest śpiewający po hebrajsku Nurit Galron (jego najlepsze kawałki zawiera album Nurit Galron).

Ortodoksyjni Żydzi wyróżniają się charakterystycznym stylem ubioru: czarne kapelusze (w szabat lisią czapą), długie czarne chałaty, białe koszule noszone bez krawata, brody oraz krótkie włosy z pejsami. Stworzono współczesną wersję tego stroju, bez zmian barwy ubrania. Kobiety zawsze noszą zakrywające ciało płaszcze i długie spódnice. Mężatki wedle żydowskiego prawa muszą nosić nakrycia głowy. Do modlitwy wkłada się tałes (tallit) czyli szal modlitewny. Głównym elementem ubioru, który symbolizuje religijność Żyda jest jarmułka lub kippa. Co do wyglądu jarmułki nie ma określonego przepisu, dlatego w tym przypadku tworzone są rozmaite fasony, kolory. Noszenie jarmułki jest elementem tradycji. Żydzi niewierzący nie noszą jarmułki. Przy Ścianie Płaczu często można zauważyć Żydów ze skórzanym rzemykiem zawiązanym wokół ramienia i dłoni, oraz drugim – obwiązanym wokół głowy. Są to tzw. filakterie (tefillin). W skład filakterii wchodzi pudełko, zawierające spisane na pergaminie teksty z Tory. Żydzi noszą je by na znak przypomnienia o tym, że umysł, serce i ciało mają służyć czynieniu dobra, a nie zła. Zgodnie z tradycją, noszą je mężczyźni (podczas porannych nabożeństw, z wyjątkiem szabatu i świąt).

Na granicy

Jeśli nie zamierzamy spędzić w Izraelu wakacji dłuższych niż 90dni nikt nie będzie wymagać od nas wizy. Musimy ją jednak posiadać, gdy chcemy podjąć pracę zarobkową. Jesteśmy zobowiązani do posiadania ważnego przez co najmniej 1 rok paszportu. Niestety celnicy izraelscy mogą odmówić wpuszczenia nas do kraju lub do ograniczenia naszego pobytu, co najgorsze – bez podania konkretnej przyczyny. Do Izraela nie możemy wjechać wówczas, gdy nielegalnie przebywa tam nasz krewny. Warto również pamiętać o ograniczeniach związanych z naszą wcześniejszą wizytą w Syrii lub Libanie, po pobycie w tych krajach, nie zostaniemy wpuszczeni do Izraela. Decyzje władz w kwestiach oddelegowania turysty do swojego kraju jest z reguły nieodwołalna.

Bez cła możemy wwieźć:

• 2l napojów alkoholowych poniżej 40%
• 1l napojów alkoholowych powyżej 40%
• maks. 400 sztuk papierosów
• maks. 250ml perfum
• upominki do maks. 125USD
• środki finansowe w dowolnej walucie o kwocie maks. 80000 szekli. Większa suma wymaga zezwolenia
• nie możemy wwozić chemikaliów oraz roślin i żywności
• wwóz zwierząt podlega prawu międzynarodowemu
• zabroniony jest wwóz elementów mogących służyć do gier hazardowych
• surowo zabronione jest wwożenie narkotyków

Plaże

Turyści wybierają Izrael nie tylko ze względu na ogromne znaczenie religijne tego miejsca i zabytki, ale także ze względu na niezwykle urokliwe plaże, nadmorskie kurorty i ciepłe morze. Do najpiękniejszych plaż Izraela należy Nizanin, tuż przy mieście Aszdod i Aszkelon, plaże w Bat Jamie nieopodal Tel Awiwu, a także Netania i Dor. W Ejlacie plaże są bardzo zatłoczone, a w morzu mogą pojawić się meduzy. Izrael to idealne miejsce, by uprawiać sporty wodne, jak np. surfing czy żeglarstwo, a także narciarstwo wodne i paralotnię. Miłośnicy nurkowania śmiało mogą Izrael wyznaczyć sobie jako cel podróży. Wartym polecenia jest nurkowanie w Cezarei, gdzie na nurków czekają pod wodą ruiny miasta Heroda.

Ci, dla których spokój jest priorytetem powinni wybrać się nad brzeg Jeziora Galilejskiego. Tam zazwyczaj jest o wiele mniej ludzi, a widoki są równie malownicze. Rozkładając swoje rzeczy na plaży warto zwrócić uwagę czy w pobliżu znajduje się prysznic, po wyjściu z wody konieczne jest spłukanie ciała z morskiego osadu. Woda bywa bowiem dość mulista.

Turyści chwalą sobie plaże w Hamme Zohar i Ein Gedi. Ciekawym miejscem z pewnością okaże się Jezioro Tyberiadzkie, któremu właściwie bliżej do morza niż do niepozornego jeziora.

Wody oblewające Izrael znane są z dużego zasolenia, które sprawia, że korzystając z uroków kąpieli morskich śmiało możemy wyposażyć się w gazetę lub ciekawą lekturę, której nie musimy przerywać idąc do morza. Morze Martwe zaliczane jest do najcieplejszych na świecie, każde wejście do niego kojarzone jest zatem z prawdziwym relaksem.

Linia brzegowa otoczona jest urokliwymi kawiarenkami, które są oświetlane w nocy i wspaniale komponują się z atmosferą miast.

Regiony

Izrael podzielony jest na sześć regionów, tzw. mehozot’ów. Każdy z dystryktów dzieli się na dodatkowych piętnaście okręgów – nafot, a nafot dzielą się na kolejnych pięćdziesiąt regionów.

Zabytki

W Izraelu wszystko zasługuje na chwilę uwagi i właściwie nie musimy się zmuszać, by wybrać się na wycieczkę po izraelskich miastach, ponieważ to państwo po prostu zachwyca każdym swoim centymetrem. Ale trudno się temu dziwić, gdy znamy historię i ogromną mieszankę kulturową Izraela, która wpływała i nadal wpływa na zabytki tego kraju.

Jednym z ważniejszych zabytków jest Stare Miasto w Jerozolimie. To prawdziwy labirynt, na który składają się ciasne uliczki i tysiące sklepów i bazarów. Tylko tu mamy możliwość doświadczenia obecności Chrystusa, dosłownie, bo spacerując wzdłuż Via Dolorosa idziemy drogą, po której stąpał sam Jezus. Wyprawa do Jerozolimy dla wielu osób jest prawdziwym katharsis, przebudzeniem i doświadczeniem swoistego rodzaju cudu. Bazylika wokół Grobu Świętego oblegana jest przez wiernych, podobnie jest z meczetem Kopuła Skały i w końcu – Ścianą Płaczu, przy której modlił się między innymi Jan Paweł II.

Niezwykle malowniczym rejonem Izraela jest Zatoka Hajfy, Wzgórza Golan, kurort Ejlat, Akka, Chrystusowa Galilea i Nazaret, miasto Świętej Rodziny.

Godnym uwagi są terytoria Autonomii Palestyńskiej na Zachodnim Brzegu Jordanu, gdzie znajduje się ponad 3tys. stanowisk archeologicznych. Odkryto tu kości przodka ludzkiego, liczące bagatela 1,4mln lat!

Będąc w Izraelu nie możemy ominąć płaskowyżu Masada, ufortyfikowanego w latach 103-67 p.n.e. wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNSECO, a także miasta Akka, którego zabytki również znalazły się na owej liście. W mieście tym zachwyca nas Stare Miasto oraz mury obronne. Wybudowana w XVIII w cytadela i słynna Wieża Finansów przyciąga obiektywy turystów z całego świata, podobnie sprawa ma się z podziemnym miastem Krzyżowców i licznymi meczetami.

W Tel-Awiw nasze oczy będą chłonąć widok Białego Miasta, również wpisanego na listę UNESCO. Białe Miasto to modernistyczny kompleks, który idealnie współgra z otoczeniem miasta.

Telle biblijne w Megiddo, Hazor i Beer Szewie to natomiast wzgórza, dodajmy – prehistoryczne wzgórza, które posiadają ślady osadnictwa ludzkiego oraz pozostałości po biblijnych miastach. Telle biblijne to cel, swoistego rodzaju pielgrzymka ludzi z całego globu.

Święte miejsca wyznawców bahaizmu w Hajfie i Zachodniej Galilei również widnieją na liście UNESCO, dotyczą 26 budynków oraz pomników. Mamy tu na myśli grobowiec baha Allaha w Akrze i Mauzoleum założyciela babizmu w Hajfie.

Zakupy i pamiątki

Podróż do Izraela to nie tylko okazja do zgłębiania bogatej historii i kultury tego kraju, ale również wyjątkowa szansa na odkrycie lokalnych skarbów i unikalnych pamiątek. Planując zakupy pamiątek w Izraelu, warto mieć na uwadze kilka kluczowych kwestii, które pomogą w pełni wykorzystać tę niepowtarzalną przygodę.

Izrael – gdzie można kupić pamiątki?

Kupić pamiątki w Izraelu jest banalnie prosto. Tamtejsi sprzedawcy czekają na turystów, którzy niestety często nabierają się i za mało wartościowy drobiazg płacą prawdziwe krocie. Warto zatem wykazać się rozsądkiem przy zakupie upominków dla bliskich. Turystom często wydaje się, że kupując na bazarach oszczędzają. Niestety to tylko pozory, w rzeczywistości bardzo często możemy kupić lepszy produkt w niższej cenie w sklepach czy galeriach. Sprzedawcy czasem umyślnie proponują zniżkę, która faktycznie nie ratuje naszego portfela, ponieważ „u konkurencji” i tak może być taniej – zanim coś kupimy, dokładnie wypytujmy o ceny w różnych punktach sprzedaży. Turysta, który zostawi w sklepie więcej niż 400 szekli ma prawo domagać się zwrotu podatku.
Stolica Izraela – Jerozolima słynie z bazaru w Starym Mieście, gdzie w wąskich uliczkach można znaleźć niemal wszystko – od ręcznie robionych biżuterii po lokalne przyprawy. Tel Awiw oferuje zarówno luksusowe butiki na Rothschild Boulevard, jak i artystyczne targi rzemieślnicze, takie jak targ Nachalat Binyamin. W innych miastach, takich jak Hajfa czy Eilat, również znajdują się tętniące życiem centra handlowe i targi, oferujące zarówno międzynarodowe marki, jak i lokalne produkty.

Co warto przywieźć z Izraela?

Do jednych z najpopularniejszych pamiątek należą towary mineralne lub wykonane z mułu Morza Martwego. W jerozolimskim sklepie Dead Sea Gallery możemy po niższej cenie nabyć zdrowe, zawierające cenne minerały kosmetyki. Kupując możemy ubiegać się o bezpłatne próbki.
Z Izraela warto przywieźć kupione w Jerozolimie oryginalne sandały. Ponadto w przeciwieństwie do innych krajów – można wywozić antyki, niektóre zasługują na uwagę i pięknie będą prezentować się w domu. Za ok. 10$ możemy nabyć starożytną, rzymską monetę, a za ok. 250$ możemy nabyć grot strzały z czasów Abrahama. Stare Miasto w Jerozolimie słynie ze sprzedaży antyków, więc jeśli szukasz czegoś wartościowego – wybierz się właśnie tam.
Izrael to także państwo niezwykłej ceramiki. Słynna jest zwłaszcza ta ormiańska. Uwagę turystów przykuwają także fajki wodne, dzbanki, filiżanki i talerzyki. W celu ich zakupienia warto odwiedzić pchli targ w Jerozolimie bądź Nazarecie. Popularnością cieszą się także figurki z drewna oliwkowego w kształcie krzyża bądź wielbłąda. Ze znalezieniem ich nie mamy problemu, są bowiem dosłownie wszędzie.
Turyści nabywają chętnie wyroby z trzciny takie jak tace czy koszyki, a także wyroby szklane, które często okazują się być po prostu przereklamowane. W Izraelu panie z pewnością skuszą się na zakup biżuterii Beduinów czy biżuterii jemeńskiej.
Będąc w Izraelu na wycieczce warto również zakupić przyprawy i lokalne smakołyki. Polecamy szczególnie przyprawy, takie jak za’atar, sumak czy harissa. Kraj ten słynie również z oliwy z oliwek, tahini, daktyli czy słynnego wina izraelskiego.

Czy w Izraelu można się targować?

Targowanie jest częścią kultury zakupów w Izraelu, szczególnie na bazarach i w sklepach z pamiątkami. To nie tylko sposób na uzyskanie lepszej ceny, ale również okazja do nawiązania interakcji z lokalnymi sprzedawcami. Ważne jest, by podchodzić do tego z szacunkiem i uśmiechem – czasem może to być zabawne doświadczenie dla obu stron. W bardziej formalnych sklepach i centrach handlowych ceny są zazwyczaj stałe, ale zawsze warto zapytać o ewentualne zniżki.

Zdrowie i szczepienia

W zasadzie w Izraelu nie występują zagrożenia sanitarno-epidemiologiczne, należy jednak mimo wszystko przestrzegać zasady higieny i zamiast wody z wodociągów miejskich – pić tą butelkowaną.

By mieć pewność bezpiecznych wakacji zaleca się jednak szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B (WZW A; WZW B), a także przeciwko błonicy, polio i tężcowi (BTP) oraz durowi brzusznemu (DB).

Należy pamiętać, że ubezpieczenie i usługi medyczne są w Izraelu dość kosztowne. Ceny usług wahają się w granicy 100USD do nawet 1000USD. Zaznaczmy jednak, że usługi charakteryzują się wysokim standardem.

Klimat i pogoda

Izrael jest podzielony na cztery strefy klimatyczne. Występuje tu klimat śródziemnomorski, saharyjski, a na południu kraju zwrotnikowy. Dominuje klimat umiarkowany z gorącym i suchym latem oraz chłodną i deszczową zimą. Jeśli nie lubimy opadów deszczu unikajmy okresu od listopada do marca, wtedy jest ich bowiem najwięcej. Dla wielu turystów zaskoczeniem jest fakt, że w styczniu w Jerozolimie temperatura potrafi spać nawet do 5°C.

Wiosna jest zazwyczaj krótka, aczkolwiek niezwykle piękna. Wiosną i jesienią mogą pojawić się uciążliwe dla nas silne, suche wiatry. Lata, mimo, że na ogół gorące często charakteryzują się znacznymi różnicami temperatur pomiędzy nocą a dniem.

Jeśli planujemy nasz wyjazd zimą, wybierzmy się w okolice Morza Martwego – tam temperatura nie spada poniżej 20°C. Latem natomiast najcieplej jest w rejonach Jordanu i Jeziora Tyberiadzkiego. Generalizując – przez cały rok temperatura w Izraelu utrzymuje się na dość wysokim poziomie,w granicach 10°C -30°C.

Suma opadów w Izraelu waha się w granicach 50mm na południu kraju i 1100mm w obszarach górskich, podobnie jest na północy – tam roczna suma opadów to ok. 1000mm.