Birma przewodnik

Bezpieczeństwo

Birma jest stosunkowo bezpiecznym krajem o niewielkiej przestępczości, jednakże ze względu na trudną sytuację polityczną kraju należy pamiętać podczas podróży o kilku zasadach:

– unikaj rozmów o polityce, a swoje poglądy zachowaj dla siebie, za wyrażanie niepopularnych w Birmie haseł można zostać nawet deportowanym z kraju

– w Birmie istnieje obecnie moda na omijanie rządowych opłat poprzez te, które wspiera się wojskową dyktaturę. Lokalną ludność można wesprzeć korzystając z prywatnych hoteli, sklepów i straganów.

Ceny i waluta

W Birmie oficjalną walutą jest Kyat, jednakże powszechne w użytku są również dolary oraz FEC , czyli bony towarowe. Oficjalny kurs wynosi ok. 1 USD – 6 K, na czarnym rynku kurs ten jest jednak znacznie wyższy ok. 1 USD – 350 K.

Wszyscy turyści mają obowiązek wymiany minimum 300 USD na birmańskie bony (po kursie 1:1). Bonami tymi będziemy mogli płacić za transport, zwiedzanie i noclegi. Wymiany dolarów  w trakcie pobytu warto dokonywać na czarnym rynku, gdzie kurs jest lepszy niż w bankach i istnieje możliwość targowania się.

W Birmie do drogich przyjemności należy zwiedzanie obiektów zabytkowych, a także przejazdy koleją. Tanie są natomiast noclegi i żywność , a także autobusy.

Przykładowe ceny:

Pokój 2-osobowy z łazienką  – 5-10USD
Wstęp do muzeów – 3-10USD
Woda (1l) – 40 K,
Owoce 1 kg – 200 K,
ciastko drożdzowe – 80 K,
wino 600 K (butelka)
piwo 500-700 K
obiad –  300-800K
tempura (warzywa zapiekane w cieście) – 150 K 

Co ze sobą zabrać?

Jeżeli planujemy zwiedzić całą Birmę to przygotujmy się na sporo pieszych wędrówek, a także przemieszczania się lokalnymi środkami transportu. Aby podróż taka nie była zbytnio uciążliwa warto ograniczyć swój bagaż do minimum. Wystarczy nam kilka sztuk bawełnianej odzieży, nakrycie głowy i wygodne obuwie.

Pamiętajmy, że w większości świątyń będziemy zmuszeni ściągnąć buty i nosić je ze sobą dlatego warto przygotować sobie lekkie i zajmujące niewiele miejsca obuwie. W Birmie bardzo dokuczliwe mogą okazać się komary, a część z nich może zarażać malarią, dlatego istotne jest posiadanie środków owadobójczych, które powinniśmy stosować przez cały pobyt w Birmie.

Jeżeli planujemy nabyć birmańskie pamiątki warto zabrać ze sobą kilka niedrogich gadżetów takich jak t-shirty czy zapalniczki, mogą one posłużyć nam jako waluta w handlu wymiennym.

Jak dotrzeć?

Jedyną droga, którą można dostać się do Birmy jest droga powietrzna, gdyż granice lądowe kraju – z Chinami, Indiami, Bangladeszem i Laosem  – pozostają zamknięte. Najwygodniej jest dolecieć do Birmy przez Singapur lub Bangkok, lądując w stolicy kraju Yangon. Dobre połączenia oferuje m.in. Alitalia.

Ciekawostka!

Istnieje możliwość wjazdu do kraju granicą lądową z Tajlandią, jednakże tylko na jeden dzień, a warunkiem koniecznym jest pozostawienie paszportu na granicy.

Przykładowa trasa – czas lotu

Waw – Wiedeń, wylot 7.30 pn – 8.55 pm, czas lotu 1.25 h
Wiedeń – Bangkok (BKK), wylot 11.30 pm – 03.45 pm, czas lotu 10.15 h
Bangkok – Rangun wylot, 7.15 – 8.00, czas lotu ok. 1 h

Kiedy jechać?

Najlepszą porą na odwiedzenie Myanmar jest okres od listopada do marca, kiedy jest mało opadów, a temperatura jest całkiem znośna. Najgorszy okres, to lipiec, sierpień i wrzesień, środek pory deszczowej, gdy pada deszcz, jest gorąco i wilgotno, a niektóre drogi mogą być nieprzejezdne.

Klimat i pogoda

Usytuowana pomiędzy Bangladeszem a Tajlandią, Birma z Indiami i Chinami na północy zajmuje powierzchnię ponad 675 km2. W Birmie znajdują się dwie główne krainy geograficzne – Dolne Myanmar i Górne Myanmar.

Część dolna to tereny nadbrzeżne z wilgotnymi lasami deszczowymi, część górna natomiast to środkowe, bardziej suche partie kraju. Zarówno na południu jak i północnym zachodzie kraju znajdują się wysokie góry, najważniejszym wodnym zbiornikiem kraju jest duża rzeka Irawadi, której delta zajmuje powierzchnię przeszło 47 000 km2.

Większa część powierzchni Birmy pokryta jest przez lasy, o różnorodnym składzie i wielu unikalnych gatunkach drzew (min. drzewo tekowe) i innych roślin. W lasach żyją liczne gatunki egzotycznych zwierząt takich jak: słonie, tygrysy, niedźwiedzie czy żółwie morskie. Klimat kraju jest zróżnicowany, na południu równikowy przechodzący w podzwrotnikowy monsunowy. Najgoręcej i najbardziej parno jest na terenie Birmy Dolnej, zdecydowanie bardziej sucho jest w Birmie Górnej.

Średnia temperatura w stolicy kraju wynosi:
-25°C w styczniu/lutym
-27°C w lipcu.

Pora deszczowa w Birmie przypada na miesiące maj – sierpień, w październiku rozpoczyna się pora chłodów, w lutym zaczyna się przyjemna ciepła i bezdeszczowa  pogoda

Kuchnia

Kuchnia Birmy stanowi mieszankę dwóch słynnych kuchni świata indyjskiej oraz tajskiej.
Jak w większości krajów azjatyckich podstawą większości dań jest ryż z różnymi dodatkami  – mięsem, rybami i warzywami.

Z mięs popularna jest baranina, jagnięcina i mięso kozie, ze względów religijnych nie jada się natomiast wołowiny. To najczęściej wykorzystywanych warzyw należy soczewica, fasola i groch, natomiast co ciekawe ziemniak jest warzywem drogim i mało popularnym. Ważnym elementem birmańskiej diety są owoce – kokos, granat, jabłka, ananasy itp. Wiele dań przygotowywanych jest również z owoców morza – ryb, krabów, kalmarów, krewetek, homarów, kałamarnic.
Najpopularniejszym napojem w Birmie jest zielona herbata podawana do każdego posiłku.

Kultura i religia

W Birmie panuje wolność wyznania i żadna religia nie jest uznana za oficjalną, jednakże w praktyce ponad 90% to wyznawcy buddyzmu. Religia odgrywa bardzo dużą rolę w życiu mieszkańców tego kraju, często buddyjskie dogmaty mieszają się z lokalnymi wierzeniami i tradycjami, wiele uroczystości i festynów ma podłoże religijne. Najpopularniejszą odmianą buddyzmu w Birmie jest tzw. Theravada. Bardzo ważnym elementem kultury birmańskiej  związanym z religią jest ożenek.

Pamiętaj o przestrzeganiu następujących zasad związanych z religią Birmy:

W miejscach kultu religijnego należy ściągać obuwie i poruszać się boso, nie jest natomiast konieczne pozbywanie się nakrycia głowy.

Unikajmy głośnego zachowania, śmiechu i krzyków.

Robiąc zdjęcia nie przybierajmy prześmiewczych lub dwuznacznych póz

W pobliżu miejsc gdzie przebywają mnisi nie wolno puszczać muzyki.

Staraj się unikać dotykania obiektów religijnych.

W miarę możliwości zostawiaj w świątyniach niewielkie datki.

Mnichów traktuj z szacunkiem, nie zaczepiaj ich, nie oferuj jedzenia czy innych przedmiotów, pierwszy nie wyciągaj do nich ręki (kobiety w ogóle nie mogą dotykać mnichów).

Ze szczególną ostrożnością traktuj wizerunki i statuetki Buddy, nie stawiaj ich na podłodze.

Mieszkańcy Birmy to ludzie pokojowi, spokojni,  przyjaźni i gościnni. Jednym z najbardziej znanych zwyczajów jest tzw. Let –Sar-Like, czyli użyczanie dłoni polegający na wzajemnej pomocy pomiędzy mieszkańcami wioski czy osady. Ludzie pomagają sobie wzajemnie w uprawie roli, naprawie  czy budowie domu, przygotowywaniu rodzinnych uroczystości czy pielęgnowaniu w czasie choroby. Nikt nie jest pozostawiony sam sobie, mieszkańcy wiosek spędzają wspólnie wiele czasu organizując wiele form aktywności.
Równie popularna jest również tzw. Loke-Aah-Pay, czyli dobrowolna praca na rzecz wspólnego dobra narodowego, głównie przy budowie dróg, budynków użyteczności publicznej czy świątyń. Taka wspólna praca jest zazwyczaj traktowana jako przyjemność a nie przymus i towarzyszy jej muzyka, śpiew i wspólne biesiadowanie.
Kuchnia

Na granicy

Aby wjechać do Birmy niezbędna jest wiza, którą uzyskać można w placówkach konsularnych Birmy, z których  najbliższa znajduje się w Berlinie.

Wizy podzielone są na pobytowe – do 28 dni oraz tranzytowe – do 24 godzin. Do wyrobienia wizy potrzebne są 3 zdjęcia i 20USd, jest ona zazwyczaj wydawana tego samego dnia. Wizę  można uzyskać również w Bangkoku, w ambasadzie Birmy. Dzieci powyżej 7 lat wpisanego do paszportu rodzica wystawiana jest osobna wiza. Ważność paszportu musi być nie krótsza niż 6 miesięcy od daty upływu ważności wizy. Przy wjeździe do kraju musimy pokazać bilet powrotny oraz dokonać obowiązkowej wymiany minimum 300 USD na płatnicze bony towarowe. Niestety bony te nie są wymienialne przy wyjeździe z Birmy.

W deklaracji celnej należy ująć:
 – biżuterię, sprzęt elektroniczny i fotograficzny oraz zagraniczne środki płatnicze powyżej 2000 USD. Do kraju nie można wwozić ani wywozić miejscowej waluty – katów. Wywiezienie z kraju wizerunków Buddy wymaga uzyskania uprzedniej zgody władz kraju.

Z uwagi na wojskowy reżim w Birmie/Myanmar nie ma polskiej placówki dyplomatycznej. Ambasador RP w Tajlandii akredytowany jest również w Birmie/Myanmarze.

Najbliższa ambasada naszego kraju znajduje się w Tajlandii. 

Regiony-birmy

Pagan

Pagan to niewielkie, liczące blisko 3 tysiące mieszkańców miasteczko, znane na całym świecie za sprawą ogromnego kompleksu archeologicznego, składającego się z kilku tysięcy świątyń. Ten ogromny zabytkowy teren wpisany został na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO oraz uznawany jest za jeden z cudów świata.

Obecnie Pagan jest niedużym miasteczkiem, jednakże w przeszłości było to potężne i wpływowe miasto. Swoją świetność i większość zabytkowych budynków Pagan zawdzięcza legendarnemu władcy Anawratha, który podczas swego panowania sprowadził do miasta wielu wybitnych malarzy, rzeźbiarzy i budowniczych. W sumie przez wieki powstało w Paganie około 5 tysięcy świątyń wznoszonych przez kolejnych władców, do dziś zachowało się około 2 tys. z nich rozrzuconych po całym terenie. Po przybyciu do miasta warto zakupić specjalny dwudniowy bilet (cena około 10 USD) uprawniający do zwiedzania całego kompleksu archeologicznego. Kompleks ten jest bardzo rozległy więc warto skorzystać z wypożyczalni rowerów lub z tzw. hoska czyli dwukołowych zaprzęgów konnych, dzięki którym zwiedzanie jest szybsze i przyjemniejsze a kierowca służy także za przewodnika. Na koniec zwiedzania warto wybrać się na taras świątyni  Shwezandaw, skąd roztacza się wspaniały widok na zabytkowe budowle.

Najciekawsze obiekty

Pagoda  Szwezigon należy do najbardziej czczonych birmańskich świątyń. Ta powstała w XI w. budowla, w której przechowywany jest jeden z włosów Buddy, imponuje przede wszystkim sakralnymi malowidłami oraz mozaiką ze szkieł. Z czterech stron Pagody biegną galerie z kasetonami na półokrągłych sklepieniach. Całość otoczona jest złotym ogrodzeniem ozdobionym drzewkami ze złoconymi gałązkami.

Ananda należy do najlepiej zachowanych pagód, jej znakiem rozpoznawczym są cztery posągi Buddy skierowane ku wszystkim stronom świata. Każdy z nich jest wysoki na prawie 10 metrów. Główna wieża ma ponad 50 metrów, a nad głównym budynkiem wznosi się sześć tarasów ozdobionych wieżyczkami. Miejscem szczególnego kultu otoczone jest wgłębienie w kształcie stopy odciśnięte podobno przez samego Buddę. Swoją nazwę świątynia zawdzięcza ukochanemu uczniowi Buddy Anandzie. W pobliży pagody znajduje się ceglany klasztor – Ananda Ok Kyaung, którego ściany ozdobione są malowidłami przedstawiającymi codzienne życie mieszkańców miasta.

Abeyadana Pahto to świątynia wzniesiona na cześć żony przez króla Kyanzittha. Na środku znajduje się posąg Buddy, a w licznych niszach figury bodhisatwów czyli postaci które osiągnęły oświecenie.

Złota Bupaja to najstarsza w pagoda w Paganie, wyróżniająca się owalnym, jajowatym kształtem.

Mingalazedi pochodząca z XIII w. świątynia kształtem przypomina egipskie piramidy. Jest to jedna z nielicznych pagód na którą można się wspiąć, mimo upału i parzących kamieni warto to zrobić, gdyż widok rozpościerający się ze szczytu budowli jest naprawdę piękny.

Innym przykładem pagody w kształcie piramidy jest Dhammayangyi, która przypomina meksykańskie piramidy schodkowe.

Zwiedziwszy pagańskie światynie warto wybrać się jeszcze na oddaloną o kilkadziesiąt kilometrów górę Mount Popa, na wierzchołku której  wznosi się kompleks świątynny składający się z  kilku kaplic i ołtarzy.

Pagoda Schwegadon

Świątynia Shwedagon znajdująca się w byłej stolicy kraju Rangun jest uważana za największą, a także „najświętszą” pagodę buddyjską na świecie. Liczy ona ponadto 2500 lat, a jej początki giną w mrokach dziejów, kolejni możni władcy kraju dodawali do budowli coś od siebie, aż zyskała ona obecny imponujący wygląd.

Pagoda Shwedagon należy do 9 sanktuariów, w których przechowywane są relikwie buddyjskie – znajduje się w niej  8 włosów Buddy. Jest to pokryta złotem, imponująca budowla, mająca ponad 125 m długości. Bogactwo szlachetnych materiałów i kamieni może onieśmielać, pagodę pokrywa ok. 13 tys. złotych płytek, a wierzchołek pagody ozdobiony jest kilkoma tysiącami diamentów i innych kamieni, z 76 karatowym diamentem na szczycie. Główna stupa w kształcie kopuły otoczona jest przez wiele mniejszych budowli – rzeźb, świątyń i kapliczek, a podobno jej wnętrze wypełnione jest wieloma mniejszymi stupami – kamienną, marmurową, ołowianą, miedzianą, cynową i srebrną i złotą, w  której znajduje się szkatułka z relikwiami. W oddzielnych pawilonach znajdują się imponujące dzwony: Maha Ganda i Maha Tissada Ganda. Pagoda usytuowana jest na wielkiej platformie, a dostępu do niej strzegą  cztery mniejsze pagody, na każdej stronie świata jedna.

Burzliwe dzieje pagody

Z powstaniem i rozbudową świątyni wiąże się wiele legend i historii. Podobno relikwie w postaci włosów zostały przywiezione przez kupców,  którzy podczas wyprawy do Indii otrzymali je od samego Buddy  i przywieźli w rodzinne strony, gdzie ówczesny władca Okalappa nakazał budowę świątyni. W XV w. królowa Shinshabu rozkazała pozłocić pagodę ilością złota równą jej wadze, zaś syn królowej Dhammaceti przebiwszy matkę zarządził pozłocenie świątyni złotem ważącym czterokrotnie więcej niż on i jego małżonka. Zlecił on ponadto wyrycie inskrypcji w trzech językach dokumentujących powstanie świątyni. Swoją obecną wysokość stupa uzyskała dopiero w XVIII w. za panowania króla Sinbyushina.  

Informacje praktyczne

Aby wejść na najwyższą platformę świątyni trzeba zapłacić ok. 5 USD za wstęp – bilet nakleja się na ubranie, w dzień jest on zielony, wieczorem – czerwony. Pagodę można zwiedzać dowolnie długo, jednakże wyjście z niej uniemożliwia powrót nawet tego samego dnia. Jeżeli więc pragniemy podziwiać zachód słońca warto wybrać się do Shwedagon w późnych godzinach popołudniowych.

Plaże

Większość turystów wybiera się do Birmy w celu poznania buddyjskiej kultury i sztuki, a także całkowicie odmiennego stylu życia i światopoglądu, kraj ten nie kojarzy się z plażowaniem i morskimi kąpielami. Mimo to Birma ma do zaoferowania kilka pięknych plaż, których główną zaletą jest  właśnie ich mała popularność i dzikość.

Ngapali Beach

Jest to najbardziej znany kurort Birmy, mający do zaoferowania piękną, dziewiczą, piaszczystą plażę. Jest to idealne miejsce na kilkudniowy wypoczynek po wyczerpującym zwiedzaniu. Na plaży nie ma przybrzeżnych barów, tłumów turystów, ani straganów z pamiątkami jest za to cisza i spokój. Dodatkową atrakcją jest znajdujące się nieopodal 18 dołkowe pole golfowe.

Ngwesaung Beach

Kurort ten należy do najnowszych w kraju i jest jeszcze słabo zagospodarowany, oferuje jednak rozległą na kilkanaście kilometrów plażę, wzdłuż której ciągną się palmy kokosowe. Nieopodal plaży istnieje możliwość wynajęcia nowoczesnych i dobrze wyposażonych bungalowów.  

Regiony

Birma – dziewiczy kraj tajemnic, orientu i niesamowitej harmonii. Podróż do Birmy śmiało można określić podróżą życia. Nigdzie nie znajdziemy miejsca podobnego do tego. Tutaj panuje spokój i coś, co odróżnia Birmę od reszty świata. Birmę warto zwiedzić całą, jeśli jednak nie starczy nam czasu, w pierwszej kolejności polecamy zwiedzenie Pagoda Shwedagon i Pagan.

Zabytki

Mandalay to drugie co do wielkości miasto Birmy, nad miastem góruje wzgórze o tej samej nazwie, zabudowane buddyjskimi świątyniami. Charakterystycznym elementem miasta są liczne riksze, które można wynająć stosunkowo niedrogo.Korzystając z tego środka transportu można zwiedzić nie tylko Mandalay, ale także sąsiednie miasteczka Amarapurę, Inwę i Saging.

W tych trzech byłych stolicach kraju podziwiać można przede wszystkim niezliczone pagody i świątynie i różnej wielkości i stylu architektonicznym. W samym Mandalay warte zobaczenia są m.in. pozostałości Pałacu Królewskiego będącego przykładem drewnianej architektury kraju. Wśród licznych świątyń wyróżniają się przede wszystkim Kuthodaw Pagoda, kompleks ponad 700 białych kaplic z wyrzeźbionymi tekstami kanonu buddyjskiego oraz Pagoda Mahamuni z ogromnym złotym Buddą w centralnym miejscu.

Zakupy i pamiątki

Najciekawsze i najtańsze pamiątki nabyć można na miejscowych targach, na straganach przy świątyniach i muzeach, a także na przydrożnych kramach. Można tam znaleźć oryginalne  produkty rękodzielnicze, przyprawy, a także miejscowy alkohol. Najwięcej straganów z pamiątkami można znaleźć w stolicy  Rangun (targ Bogyoke Aung San) oraz mieście Bagan. Warto się targować, gdyż pozwala to uzyskać bardzo korzystne ceny.

Ciekawostka!

Popularną w Birmie formą zakupów jest handel wymienny. Warto zabrać ze sobą kilka tanich, kolorowych podkoszulków, breloczków czy zapalniczek w zamian za takie gadżety możemy otrzymać naprawdę cenne birmańskie pamiątki.

Ceny pamiątek:

Fajka opiumowa z metalu -5 $,

marionetka teatralna – 3 $,

rzeźbiony stolik z drewna 7 $,

talerz z laki 1 $,

3 puzderka z laki 1 $,

drewniana mała rzeźba 2 $,

bluzka z ręcznie tkanego materiału 2 $.

Zdrowie i szczepienia

Przed podróżą do Birmy nie są wymagane żadne szczepienia do zalecanych należą szczepionki przeciwko:
-wirusowemu zapaleniu wątroby A
-Wirusowemu zapaleniu wątroby B
-błonicy, tężcowi, polio
-durowi brzusznemu.

Ze względu na zagrożenie ptasią grypą w ostatnim czasie warto skonsultować z lekarzem konieczność odpowiedniego szczepienia przeciwko grypie.

Opieka lekarska stoi w Birmie na stosunkowo dobrym poziomie, lekarze są w większości anglojęzyczni. Pobyt w państwowym szpitalu jest bezpłatny, w szpitalu prywatnym kosztuje około 40 USD.

Podróżując po kraju przestrzegać  należy odpowiednich zasad higieny – pić wodę butelkową, a także zaopatrzyć się w liczne środki owadobójcze szczególnie przeciwko komarom.