Bosnia I Hercegowina przewodnik

Ceny i waluta

Oficjalną walutą obowiązującą w Bośni i Hercegowinie jest marka (konvertibilna maraka, KM), której kurs jest ustawiony względem euro na stałym poziomie (1 EUR = 1,95 BAM). Jednak nie stanowi żadnego problemu regulowanie płatności w euro w restauracjach, hotelach czy nawet najmniejszych wioskach.

Pieniądze można wymienić jedynie w bankach, nie istnieją kantory. W powszechnym użytku jest większość kart płatniczych, a ilość bankomatów w miastach jest wystarczająca, dlatego spokojnie nie trzeba zabierać wszystkich pieniędzy w gotówce.

Jeśli chodzi o ceny w Bośni i Hercegowinie są one porównywalne do polskich, dlatego też polski turysta może sobie pozwolić na chwile szaleństwa i finansowego zapomnienia. I tak na przykład pół litrowe piwo kosztuje 1 KM, noclegi w granicach 20 KM, smakowite burki ze szpinakiem 1 KM. Tańsze niż w Polsce jest paliwo, wino oraz bałkański smakołyk alkoholowy – rakija. 

Co ze sobą zabrać?

Wizyta w Bośni i Hercegowinie nie wymaga od turysty większych przygotowań jeśli chodzi o sprzęty jakie powinni ze sobą zabrać. Standardowo w okresie letnim zaleca się posiadanie ze sobą nakrycia głowy (ze względu na wysokie temperatury powietrza) oraz okularów słonecznych. W celu zarejestrowania wspaniałych chwil spędzonych w Bośni oraz miejsc, które miało się okazje zobaczyć zabierzmy ze sobą aparaty fotograficzne i kamery.

Osobom wybierającym się na narty warto zaproponować zaopatrzenie się we własny sprzęt narciarski i odpowiednie stroje. Natomiast turyści, którzy zamierzają wypoczywać nad Morzem Adriatyckim powinni posiadać odpowiednie obuwie, najlepiej gumowe sandały, które będą chronić stopy od ostrych kamieni oraz żyjątek morskich z kolcami.

Z racji tego, że Bośnia i Hercegowina jest krajem ciągle odbudowywującym się po zniszczeniach wojennych i mogącym mieć przejściowe kłopoty w wielu dziedzinach za które odpowiedzialność ponosi państwo warto pomyśleć o wyposażeniu auta w dodatkowe narzędzia w razie awarii, zabraniu ze sobą dodatkowych leków na wypadek choroby. Cennym jest wykupienie fakultatywnego ubezpieczenia na wypadek nieszczęśliwych wypadków.

Pamiętajmy o tym, że terytorium Bośni i Hercegowiny było podczas wojny zaminowane, dlatego też należy poruszać się w bardzo uważny sposób zwłaszcza w miejscach o podwyższonym stopniu ryzyka. Konieczne jest wykupienie ubezpieczenia komunikacyjnego (tzw. zielona karta).

Jak dotrzeć?

Największym lotniskiem w Bośni i Hercegowinie jest port lotniczy w stolicy kraju – Sarajewie. Jednak nie ma żadnych bezpośrednich połączeń lotniczych między Polską a Bośnia i Hercegowiną. Z Sarajewa można się dostać m.in. do Pragi liniami BH Airlines, a potem następnym lotem do któregoś z polskich miast. Ta sama linia oferuje także loty do Frankfurtu nad Menem, natomiast Austrian Star Alliance do Wiednia. Te trzy miasta zdają się być najbliżej położone Polski.

W pozostałych miastach Bośni i Hercegowiny również istnieją lotniska (Banja Luka, Mostar, Tuzla), jednak tak samo jak w wypadku Sarajewa nie ma żadnych bezpośrednich połączeń lotniczych z Polską.

Najlepszym sposobem dotarcia do tego kraju jest wyprawa autobusem lub własnym samochodem, można także skorzystać z pociągu. Po dotarciu do Bośni i Hercegowiny warto także podróżować po tym kraju autobusami z racji na ich wysoki standard (Neoplany, Mercedesy) oraz częste połączenia pomiędzy głównymi miastami kraju. Ceny biletów są jak najbardziej przystępne na polską kieszeń, jednak nie ma zniżek uczniowskich i studenckich (Banja Luka – Sarajewo – 26 KM, Mostar – Gacko – 9 KM).

Odradza się korzystanie z kolei w Bośni z racji na wyższe ceny biletów niż w Polsce oraz na niezbyt częste połączenia. Sieć jest też słabo rozwinięta z racji na ukształtowanie terenu kraju (Bośnia jest krajem górzystym). Istnieją także pociągi międzynarodowe, m.in. do Budapesztu i Lubljany. Uczniom i studentom przysługuje 30% zniżka na podstawie karty EURO 26 lub ISIC. Przykładowe ceny biletów są następujące: Banja Luka – Sarajewo (25 KM) i Sarajewo – Mostar (9 KM).   

Popularnym sposobem podróżowania po kraju jest także autostop. Kierowcy chętnie podwożą turystów, czasami żądając drobnej opłaty, jednak jak najbardziej można się targować o wysokość ceny.

Jeśli natomiast chodzi o podróżowanie własnym samochodem, nie powinno nastręczać to problemów, gdyż większość dróg jest dobrej jakości, lecz są one dość kręte (szczególnie w górach). Cena paliwa jest także niższa niż w Polsce, co zdecydowanie obniża koszty wczasów, jednak pamiętać należy, że sieć stacji benzynowych nie jest tak bardzo rozwinięta jak na przykład w Polsce i nie należy ryzykować jazdy na resztce paliwa.

Kiedy jechać?

Bośnia i Hercegowina jest krajem, który można odwiedzić o każdej porze roku. Osoby chcące wypoczywać nad Adriatykiem powinny przyjechać do tego bałkańskiego kraju w okresie letnim kiedy temperatura i pogoda sprzyjają plażowaniu i korzystaniu z uroków ciepłego morza. Najlepszym czasem jest okres od kwietnia do września.

Wybierając się na wakacje do Bośni i Hercegowiny nie powinniśmy się obawiać złej pogody, z racji tego że lato w tym kraju jest znacznie cieplejsze i bardziej słoneczne niż w Polsce, a dobra pogoda jest niemal stuprocentowo zapewniona.

Miłośnicy białego szaleństwa oczekiwani są w okresie zimowym w dwóch kurortach narciarskich. Pozostałe pory roku są doskonałe na poznanie dziedzictwa historycznego – kulturowego Bośni i Hercegowiny, szczególnie licznych zabytków znajdujących się w głównych miastach. 

Klimat i pogoda

Generalnie klimat panujący w Bośni i Hercegowinie można określić mianem śródziemnomorskiego. Dokładnie obejmuje on terytorium nadmorskie (Bośnia posiada niewielki dostęp do Morza Adriatyckiego) oraz dolinę rzeki Neretwi. Dla centralnej części państwa charakterystycznym klimatem jest umiarkowany ciepły. W północnej części kraju przechodzi on w umiarkowany kontynentalny.

Bośnia i Hercegowina posiada bardzo dogodną aurę do życia. Lata są bardzo ciepłe, pogodne, za to zimy raczej łagodne, bez wielkich mrozów.

Średnie temperatury dla dwóch bośniackich miast: Sarajewa i Mostaru, przedstawiają się następująco: styczeń, kolejno 5 stopni C i 0 stopni C oraz lipiec: 25 stopni C i 21 stopni C.

Jeśli chodzi o roczną sumę opadów w dolinie rzeki Nerwy wynosi 700 mm, w kotlinach śródgórskich 850 mm, natomiast na obszarach górskich 2000 mm. 

Kultura i religia

    Bośnia i Hercegowina z racji tego, że jest krajem multikulturowym, w którym zamieszkują różne narodowości, jest również zróżnicowana pod względem religijnym. 40% społeczeństwa stanowią muzułmanie, 31% prawosławni, 15% katolicy, 4% protestanci i 10% wyznawcy innych konfesji. Państwo stanowi swoistą mozaikę kulturową (otomańska, słowiańska, katolicka i prawosławna) i łączy cywilizacje Wschodu i Zachodu. Przejawia się to m.in. w różnorodności budowli sakralnych co zostało zaprezentowane w rozdziale dotyczącym zabytków. Oprócz pozytywnego aspektu mieszanki religijnej, zjawisko to niosło też szereg pejoratywnych skutków, co można było doskonale obserwować w czasie wojny w latach 90-tych, której jedną z przyczyn był konflikt między społecznościami na tle religijnym. Zaobserwować można także silne korelacje pomiędzy narodowością a wyznaniem. 88% Chorwatów jest katolikami, 90% Bośniaków muzułmanami i 93% Serbów należy do kościoła prawosławnego.

Podziały te przekładają się również na różnice kulturowe występujące między poszczególnymi społecznościami. Jeśli chodzi o muzykę, w miastach pozostawała ona pod silnym wpływem tureckim (gra na sazie – rodzaj fletu), natomiast na wsi niesie ona ze sobą wiele cech słowiańskich. Najpopularniejszym gatunkiem literackim w Bośni i Hercegowinie są epickie historie opowiadane przy akompaniamencie muzyki. Współcześni pisarze w swoich książkach skupiają się głównie na problematyce tożsamości narodowej i historii.  Najznakomitszym bośniackim pisarzem jest Ivo Andric, który jest serbskim katolikiem, laureatem literackiej Nagrody Nobla w 1961 roku za powieść historyczną „Most na Drinie”. Innym znanym pisarzem jest muzułmanin, który jednak uważa się za Serba – Mesa Selimovic. Z racji na niedawną historię tego kraju, traumę wojenną, wielu twórców koncentruje się w swych utworach na tematyce związanej z tymi wydarzeniami. Przykładem takiej literatury jest pamiętnik 12-letniej Zlaty Filipovic, która opisuje swoje życie w oblężonym Sarajewie.

Niezmiernie ciekawą częścią kultury Bośni są zwyczaje związane z etykietą, małżeństwem, rodziną, strojami czy statusem obu płci.

Znakiem rozpoznawczym Bośniaków jest ich serdeczność i gościnność. Są oni także bardzo wylewni jeśli chodzi o sposób przywitania, zarówno kobiety jak i mężczyźni spotykając się obdarzają się trzema pocałunkami w policzki. Wchodząc do muzułmańskiego domu należy pamiętać o ściągnięciu butów i założeniu pantofli. W kulturze tego kraju do dobrego tonu należy składanie sobie częstych wizyt. Gość winien obdarzyć gospodarza niewielkim upominkiem, za to gospodarz swojego gościa winien nakarmić i napoić.

Model rodzinny w Bośni i Hercegowinie jest niezwykle tradycyjny, najczęściej trzypokoleniowy. Jednak ta struktura została znacznie zachwiana w wyniku wojny. Wiele rodzin zostało rozdzielonych z powodu opowiedzenia się po którejś ze stron konfliktu. Warto tu wspomnieć, że przed wybuchem wojny aż 40% rodzin było mieszane pod względem etnicznym, obecnie tego typu przypadki są niezmiernie rzadkie. Pomimo występującej w tradycji muzułmańskiej poligamii, model ten nie obowiązuje w Bośni.

 Jednak status obojga płci jest jak najbardziej skorelowany z  tradycją religijną. W kraju tym panuje system patriarchalny, kobieta winna być podporządkowana mężczyźnie. Odstępstwem od zasad muzułmańskich są stroje jakie noszą mieszkańcy Bośni. Generalnie ubierają się w stylu zachodnim, jednak kobiety zakrywają głowy specjalnym chustami. Do tradycyjnych strojów serbskich i chorwackich należą czapki, białe koszule i wymyśle haftowane kamizelki. 

Regiony-bosni-i-hercegowiny

Medjugorie

Jednym z najczęstszych powodów dla wielu polskich turystów, aby odwiedzić jednak dosyć egzotyczny z nadwiślańskiego punktu widzenia kraj jakim jest Bośnia i Hercegowina, jest sanktuarium w Medjugorie. Jest ono położone w południowej części Hercegowiny, na południowy zachód od Mostaru. Co ważne i co warto pokreślić, miasto to zamieszkane jest w całości przez Chorwatów, którzy w przygniatającej większości są wyznawcami chrześcijaństwa obrządku rzymsko – katolickiego.

Medjugorie jest takim samym znakiem rozpoznawczym na religijnej mapie Bośni i Hercegowiny, jak polska Częstochowa czy francuskie Lourdes. Jest to miejsce kultu Matki Bożej Królowej Pokoju oraz także ośrodkiem katolickiej odnowy charyzmatycznej i duszpasterstwa osób uzależnionych. W miejscowości znajduje się kościół św. Jakuba.

Miejsce to stało się tak znane w świecie i ważne dla katolików z racji niepotwierdzonych objawień Matki Boskiej na tzw. Górze Objawień (Crnica). Objawienia te miały miejsce od czerwca 1981 roku we wsi Bijakovici w parafii Medjugorie. Świadectwo takie zostało złożone przez dzieci ( dwóch chłopców i cztery dziewczynki). Objawieniom towarzyszyć miały charakterystyczne znaki: kształt hostii na słońcu, obracanie się krzyża, białe światło i kształt kobiecej postaci obok niego. Z miejscem tym wiąże się także opowieść o wielkim pożarze, który został zauważony na zboczu góry, jednak zaalarmowana straż pożarna po przybyciu na miejsce nie znalazła nawet śladu ognia.   

Ciekawą kwestią jest stanowisko kościoła katolickiego wobec rzekomych objawień w Medjugorie. Oficjalnie kościół nie uznaje prawdziwości tych zjawisk. Jednak wierni masowo pielgrzymują do tej miejscowości, często w ramach wyjazdów organizowanych przez katolickie parafie.  

Obecnie co roku do Medjugorie przybywa około 1,5 mln pielgrzymów. Rozbudowana została baza noclegowa i żywieniowa, stworzono specjalny rodzaj modlitwy, organizowane są międzynarodowe spotkania, rekolekcje postu, modlitwy i milczenia. Tępa nabiera także biznes związany ze sprzedażą dewocjonaliów kojarzonych z  kultem Matki Boskiej Królowej Pokoju.

Medjugorie może być jednym z wielu punktów na mapie objazdowej wycieczki szlakami sanktuariów europejskich i miejsc kultu ważnego dla katolików. A z drugiej strony wizyta w tym miejscu położonym w Bośni i Hercegowinie może turystę zainspirować do poznania pozostałych zakątków tego uroczego i interesującego kraju.

Mostar

Miasto oddalone 60 km od Adriatyku bardzo szybko podnosło się z upadku, do którego doprowadziła go wojna na Bałkanach. Świadczy o tym chociażby odbudowany symbol miasta – kamienny most z XVI w. wpisany na listę UNESCO. Prężnie rozwija się infrastruktura turystyczna – hotele, motele, kwatery prywatne oraz zróżnicowana kulturowo i cenowo gastronomia tworzą bazę, która znów zapełnia się turystami.

Mostar to obowiązkowy przystanek każdej wycieczki nad Adriatyk. Biura podróży umieszczają Mostar w swej ofercie „wakacje nad Adriatykiem” (często są to oferty last minute lub super last minute). Urlop w tym upalnym i słonecznym mieście gwarantuje wspaniałą opaleniznę i romantyczną przygodę.

Mostar zamieszkują Bośniacy, Chorwaci i Serbowie – w efekcie możemy podziwiać okazałe meczety z XVII – XVII w.(Karadjoz-Bey, Koskin-Mehmed Pasha), jak i ortodoksyjne kościoły. Warta uwagi jest Carsija – starówka na prawym brzegu Neretwy – rzeki przepływającej przez Mostar. Znajdziemy tu wiele domów z czasów tureckich, a także ruiny starego fortu. Udany urlop powinny przypominać pamiątki – z ich zakupem nie będzie problemu. Stragany na starówce i tureckim bazarze (Kujundziluk) są przesycone suwenirami. Czasem należy się potargować – pod tym względem Mostar przypomina kraje arabskie.

Wakacje w tym regionie stały się bardzo bezpieczne, dlatego warto skorzystać z oferty i poznać Mostar od multikulturowej podszewki. 

Sutjeska

Bośnia i Hercegowina oprócz swojego dziedzictwa kulturowo-historycznego, związanego z różnorodnością narodową i religijną, ma także do zaoferowania niezwykle urokliwe miejsca atrakcyjne pod względem przyrodniczym.Jednym z takich miejsc jest Park Narodowy Sutjeska, będący najstarszym parkiem narodowym w Bośni i Hercegowinie. Położony jest  w południowo – wschodniej części kraju, na terenie Republiki Serbskiej, niedaleko granicy z Czarnogórą. Został założony ponad 40 lat temu, dokładnie w 1965 roku a jego powierzchnia wynosi 17 500 ha.    

Park ten zlokalizowany jest na terenie gór (Góry Dynarskie) z najwyższym szczytem Bośni i Hercegowiny – Maglic, liczącym sobie 2386 m.n.p.m. Innymi szczytami górskimi, które znajdują się na terenie rezerwatu są: Volujak (2337 m.n.p.m.) oraz Bioc (2384 m.n.p.m.). Nazwa  została zapożyczona od nazwy rzeki płynącej na terenie parku – Sutjeska.    

Góry, które przynależą do omawianego obszaru pokrywa pierwotna puszcza Perucica. Charakterystyczną jej cechą jest piętrowość klimatyczno-roślinna. Przestrzeń ta obfituje w drzewa iglaste, zwłaszcza świerki i sosny. W szczytowych partiach występują łąki alpejskie. Na terenie puszczy można napotkać wilki, niedźwiedzie, dziki i sarny. Poza tym znajduje się tu także przepiękny wodospad Skakavac o wysokości 82. metrów oraz liczne jeziora.  

Park słynie także z ogromnej, zwycięskiej bitwy partyzantki komunistycznej nad okupantem hitlerowskim w czasie II wojny światowej co przejawia się w tym, że na jego terenie znajdują się liczne kamienne pomniki upamiętniające to wydarzenie.

Po trudach zwiedzania licznych zabytków Bośni i Hercegowiny, zwłaszcza budynków sakralnych w stolicy państwa – Sarajewie oraz ucztowania przy bośniackim stole, propozycja wypoczynku na łonie przyrody może brzmieć zachęcająco. Z pewnością warto odwiedzić Park Sutjeska, aby móc zachwycić się pięknem przyrody tego bałkańskiego kraju.

Na granicy

Wybierając się na wakacje do Bośni i Hercegowiny koniecznie musimy się zaopatrzyć w ważny paszport. Niestety kraj ten nie jest członkiem strefy Schengen i nie dostaniemy się do niego w tak swobodny sposób jak do większości krajów Unii Europejskiej. Jednak polscy obywatele nie muszą posiadać wizy na przejazd i pobyt do 90 dni. Formalnie na granicy trzeba okazać min. 50 euro na każdy dzień pobytu na terenie Bośni i Hercegowiny, jednak wymóg ten jest często nie przestrzegany przez władze graniczne. Studenci chcący podjąć naukę na terenie tego państwa zobligowani są do posiadania specjalnej wizy studenckiej, która udzielana jest na okres do 3 miesięcy w ciągu roku.    

Jeśli chodzi o wwóz lub wywóz pieniędzy, można przetransferować nieograniczoną sumę, jednak należy to zgłosić wcześniej odpowiednim służbom dokumentując źródło ich pochodzenia. Bez obowiązku zgłaszania dopuszczalny jest wywóz maksymalnie 2,5 tys. Euro.

W razie jakichkolwiek kłopotów (utrata paszportu, pieniędzy) o pomoc można się zwrócić do polskiej ambasady w Sarajewie usytuowanej przy ulicy Dola 13.

Plaże

Bośnia i Hercegowina jest generalnie krajem śródlądowym. Ma jedynie niewielki dostęp do Morza Adriatyckiego. Wybrzeże ma zaledwie 17 kilometrów długości w krainie geograficznej zwanej Dalmacją. Jedynym miastem kurortowym Bośni jest Neum. Miasto to rozdziela północną część Chorwacji od południowej. Jest ono, przez większą część roku, zamieszkane w przygniatającej części przez Chorwatów, którzy uznają za swoją stolicę Zagrzeb, a nie Sarajewo. Sytuacja ta zmienia się w okresie letnim, kiedy do miejscowości tej zjeżdżają muzułmanie z Bośni na wypoczynek. Neum zamieszkuje zaledwie 5500 mieszkańców.

Na plaży można często zaobserwować muzułmańskie kobiety ubrane w tradycyjne stroje zwane chidżabami. Plaże zazwyczaj są kamieniste (charakterystyczne dla całego wybrzeża adriatyckiego) lub wybetonowane przy wielu hotelach.

Odwiedziny Neum będą dla polskiego turysty jak najbardziej wskazane, chociażby z racji tego, że miejscowość ta oferuje ceny zakwaterowania i wyżywienia o około 10 – 30% niższe niż w Chorwacji. Miasto proponuje 5000 miejsc noclegowych (hotele, motele oraz kwatery prywatne).

Oprócz wypoczynku typowo plażowego, w Neum można zwiedzić pomniki i nekropolie z okresu średniowiecza, tj.: Donje Krasno, Glumina oraz Hutovo.

Regiony

Poznaj regiony Bośni i Hercegowiny, sprawdź gdzie możesz czuć się bezpiecznie, a w których miejscach szczególnie uważać. Dowiedz się co warto zwiedzić będąc w zachwycającej Bośni i Hercegowinie

Zabytki

Tradycyjnie zwiedzania każdego kraju warto rozpocząć od jego stolicy, w tym wypadku – Sarajewa. Zabytki w nim się znajdujące można pogrupować ze względu na okresy z jakich pochodzą: z czasów prehistorycznych, rzymskich, średniowiecza, dominacji otomańskiej oraz czasów austro – węgierskich. Pamiętać też należy, że samo miasto zostało ciężko zniszczone w wyniku wojny w latach 1992-1995 jaka toczyła się po rozpadzie Jugosławii. Od kilku lat Sarajewo jest sukcesywnie odbudowywane.

I tak odnosząc się do pierwszej z wymienionych epok, prehistorycznej, koniecznie należy zobaczyć jedno z największych na Bałkanach miast z okresu neolitu – Butmir, datowanego na 2400-2200 lat przed naszą erą. Z czasów rzymskich na uwagę zasługują archeologiczne znaleziska kultury klasycznej zlokalizowane w pobliżu Sarajewa w Ilidzy (ośrodek miejski położony na skrzyżowaniu szlaków handlowych Via Argantaria – Narena). Okres średniowiecza przyniósł temu miastu fortyfikację Vrhbosna oraz ogromny plac handlowy Tornik, rozciągający się od Marijin Dvor do rzeki Kosevski Potok. W późniejszym czasie fortyfikacja była rozbudowywana, ze szczególnym znaczeniem dwóch Bram: Białej (Bijela Tabija) oraz Żółtej (Zuta Tabija).

Jednak największe piętno na mieście odcisnęły epoki: otomańska i austro-węgierska.  W pierwszym okresie w mieście powstało mnóstwo meczetów, które do dzisiejszego dnia służą wierzącym i można je również zwiedzać. Do najznakomitszych z nich należą: Meczet Carski, wybudowany w XV wieku z ośmiobocznym i jednym z najpiękniejszych w regionie minaretem oraz Meczet Gazi Husrev, który jest najważniejszą islamską budową sakralną na terenie Bośni i Hercegowiny. Część modlitewna pokryta jest kopułą o szerokości 13 metrów i wysokości 26 metrów. Kompleks zawiera także fontannę, muzułmańską szkołę podstawową, pomieszczenie przeznaczone do rytualnych kąpieli, harem oraz wieżę zegarową.

Innymi ciekawymi meczetami są m.in. : meczet Ali – Pasha, wybudowany przez administracyjnego zarządcę dystryktu Budapeszt w XVI wieku (budowla została wzniesiona w klasycznym stylu Istambułu) czy Biały Meczet z charakterystyczną dwupoziomową przestrzenią modlitewną.

W Bośni natrafimy jeszcze na wiele innych niezmiernie interesujących miejsc. Warto zajrzeć do dwóch urokliwych miast: Jajce i Trawnik. W pierwszym z nich znajduje się moc atrakcji: zamek, kościół św. Łukasza oraz wodospady na rzece Plisa. Natomiast w Trawniku zobaczymy magiczną starówkę z meczetami, fontannami oraz wieżami dwuzegarowymi. Odwiedźmy także klasztor franciszkański w Fojnicy, zamek w Gadaczu i wzgórza wokół Visoko, które mają skrywać starożytne piramidy.

Mostar (położony w Hercegowinie) jest miastem niezwykle magicznym z charakterystycznym Starym Mostem na Neretvie oraz starówką z mostami i minaretami. W tej części kraju powinniśmy też koniecznie zajrzeć, szczególnie w okresie letnim, do Neum – jedynego kurortu morskiego nad bośniackim skrawkiem Adriatyku. Celem wielu pielgrzymek religijnych jest miejscowość Medjugorje – słynne sanktuarium katolickie. Jest ono poświęcone Matce Boskiej Królowej Pokoju. Poza tym jest ośrodkiem katolickiej odnowy charyzmatycznej oraz duszpasterstwa osób uzależnionych. Dla miłośników obcowania z przyrodą Hercegowina proponuje wodospady Kravica, jaskinie Vjetrenica oraz ptasi rezerwat Hutovo Blato.

Bośnia i Hercegowina to także dobry wybór dla miłośników białego szaleństwa. Istnieją tam dwa ośrodki narciarskie: Jahorina oraz Bjelaśnica, w których w 1984 roku odbywały się Zimowe Igrzyska Olimpijskie.

Zakupy i pamiątki

Odwiedzając Bośnię i Hercegowinę nie sposób nie skosztować tamtejszej kuchni. Pomimo tego, że kraj ten przez długi okres czasu pozostawał w ramach Jugosławii wspólnie z Chorwatami i Serbami, w kuchni bośniackiej można zauważyć znacznie większy wpływ  kuchni tureckiej. Najpopularniejszymi potrawami są musaka i bułki pita nadziewane serem.

Bośniackie słodkości również w smaku i wyglądzie przypominają swoje tureckie odpowiedniki. Przykładem takiego deseru może być pieczony pudding ryżowy – fronda sutlac, bądź asure – przyrządzany z fasoli i bakali. Innymi znaczącymi, bośniackimi potrawami są posiłki oparte na wielu gatunkach mięs. Najpopularniejszymi potrawami są: sevapaisi – siekana wołowina, ryżowo – mięsne gołąbki zawijane w cebulę (dolma sogan) oraz gulasz mięsno – warzywny (lomac). Warto przeznaczyć część pieniędzy na poznanie niezwykłej bośniackiej kuchni, część rzeczy podpatrzyć, poprosić o przepisy i urozmaicać swoje posiłki po powrocie do Polski.

Amatorzy trunków wracając z wakacji w Bośni mają świetną okazję zaopatrzyć się w różnego rodzaju alkohole. Najpopularniejszym i najbardziej znanym na całych Bałkanach i także w samej Bośni i Hercegowinie trunkiem jest rakija. Jest to ciężki napój alkoholowy zbliżony do brandy lub bimbru, otrzymywany przez destylację sfermentowanych owoców. Zawartość alkoholu wynosi około 40%, jednak przy produkcji domowym sposobem może sięgać nawet 50 – 60%. Owoce z jakich produkuje się rakije to: winogrona, brzoskwinie, morele, jabłka, figi oraz pigwy.

Miłośnicy pamiątek nie powinni mieć powodów do narzekania. Można zakupić szereg bibelotów oraz użytecznych rzeczy. W większości bośniackich miast znajdziemy sklepiki z souvenirami takimi jak: kute metalowe naczynia, ozdobne tace, talerze, zestawy do parzenia kawy po bośniacku oraz muzułmańskie kołatki do drzwi.

Panowie, szczególnie Ci którzy interesują się militariami, odnajdą dla siebie coś ciekawego w postaci otomańskich sztyletów i innych rodzajów broni białej. Panie natomiast, aby upiększyć swe mieszkania, mogą przywieźć z Bośni, wełniane wzorzyste tkaniny, tj.: dywany (istnieje ich wiele rodzajów: począwszy od puszystych i kosztownych „persów”, po dywany zrobione z szorstkiej wełny), makatki, chodniki oraz poduszki.

Można także zaopatrzyć się w tradycyjne stroje ludowe. Do najoryginalniejszych z nich należą misternie dziergane skarpety i rękawice oraz zawoje i szale (marama).

Bośnia ze względu na swoje muzułmańskie korzenie nie może obejść się bez biżuterii, często tandetnej, błyszczącej, ale mającej swój osobliwy urok. Częstokroć napotkamy stragany, małe sklepiki z tego typu asortymentem na starówkach bośniackich miast. Jednak można także natrafić na droższe wyroby profesjonalnych, lokalnych jubilerów.

Regionalnymi pamiątkami są także wyroby odwołujące się do przeszłości, do czasów komunistycznych, bardzo dobrze wspominanych przez dużą część społeczeństwa. Chodzi tu w szczególności o różnego rodzaju gadżety (np. długopisy, kubki, koszulki) z podobizną Josipa Broz Tity, przywódcy byłej Jugosławii. 

Zdrowie i szczepienia

Bośnia i Hercegowina nie jest krajem o podwyższonym ryzyku epidemiologicznym. Przed przyjazdem nie są wymagane specjalne szczepienia, jednak niektóre są zalecane, tj.: wirusowe zapalenie wątroby typu A i B, dur brzuszny, szczepionka Meningo – Kokowa oraz przeciw gruźlicza.   

Wizyta u lekarza kosztuje około 15 euro, natomiast pobyt w szpitalu 35 euro (1 doba). Z racji na niższy standard życia w Bośni oraz tamtejszej służby zdrowia warto przed wyjazdem zaopatrzyć się w wiele leków na wypadek niespodziewanej choroby.