Chiny przewodnik

Ceny i waluta

Walutą chińską jest Yuan (CNY). Yuan dzieli się na 10 jiao.  Każdy jiao to 10 fen. Używane są tylko yuan i fen. Banknoty mają nominały 1, 2, 5, 10, 50, i 100 CNY oraz 1, 2, 5 jiao. Monety mają wartość 1, 2, 5 fen. W przeliczeniu 1 yuan to równowartość ok. 0,3 PLN. Wymiany można dokonać na terytorium Chin.

Przykładowe ceny:

• bilet na metro – 2 y
• taksówka  – 2 y za km
• bilet na autobus – 1 y
• pociąg Pekin-Tianjin (100 km ) – 44 y
• pokój w hotelu w centrum miasta (klimatyzacja, łazienka) – 300 yuanów

• obiad w restauracji samoobsługowej – 30 y
• piwo w restauracji – 10 y
• piwo w sklepie – 4 y
• woda 1 litr w sklepie  – 5 y
• wódka w sklepie 0,5 litra – 15 y
• lody  – 3 yuany

• bilet na Wielki Mur – 40 y
• bilet do Zakazanego Miasta – 40 y

Regiony-chin

Chiny Północno-Wschodnie

Chiny Północno-Wschodnie obejmują Nizinę Mandżurską, Mały i Wielki Chingan oraz góry Changbai Shan. Dzisiejszą Mandżurię zamieszkuje 20 grup etnicznych. Najważniejszym ośrodkiem turystycznym tego regionu jest Harbin, stare miasto z gmachami Zarządu Wschodniochińskiej Kolei Żelaznej. Zabytkową zabudowę tworzy także dworzec kolejowy, magistrat, poczta, banki, teatry, gmach Gospody Polskiej. W mieście znajduje się drewniana rosyjska cerkiew.

Góry Changbai Shan to świetne tereny narciarskie. Również zainteresowani turystyką pieszą mogą śmiało wyruszać na szlaki. Góry Changbai Shan są także terenem uzdrowiskowym. Wymagania turystów przyjeżdżających na ciepłe wybrzeże Morza Żółtego spełniają rozległe piaszczyste plaże.

Chiny Południowo-Wschodnie

Chiny Południowo-Wschodnie to tereny Gór Południowochińskich i wyspa Hajnan. Tereny nadmorskie cieszą się rosnącym zainteresowaniem turystów. Największa atrakcja turystyczna regionu to Kamienny Las koło Guilin. Las ma powierzchnię 26 tys. ha, z czego 80 ha mogą zwiedzać turyści.

Podczas wyprawy do Chin turyści zainteresowani zjawiskami zachodzącymi w przyrodzie będą mieli szansę,  żeby obserwować szczególnie rozwinięte procesy krasowe w  dolina rzeki Li Jiang. Kras jest rozwinięty  na długości 83 km, od Guilin po Yangshuo. Ten obszar krasowy został uznany za największy to największy na świecie. W wapieniach wykształcone zostały tam małe kopulaste wzniesienia.

Chiny Południowo-Wschodnie to także bogactwo podzwrotnikowych lasów i rozległe malownicze plaże.  Guangzhou (Kanton) to drugi ważny ośrodek turystyczny w tym regionie. Zabytki kultury materialnej, o których koniecznie trzeba wspomnieć to: klasztor Sześciu Drzew Figowych (V w.), Kwiatowa Pagoda Hua Ta (VI-XI w.), klasztor Hualin (VI w.), meczet Święty Podarek z minaretem (VII w.). Znajduje się tam także cmentarz 72 Bohaterów, Mauzoleum Powstania Kantońskiego. W Starym i Nowym Kompleksie Targów Kantońskich odbywają się coroczne jarmarki handlowe, jesienią i wiosną. Atrakcją są także Wiosenne Festiwale Kwiatowe.

Na północ od Guangzhou znajduje się uzdrowisko Conghua. Uzdrowisko powstało po odkryciu w okolicy źródeł termalnych o temperaturze 30-71°C. Kolejne ważne centrum turystyczne to Xiamen, które rozwinęło się dzięki plażom i kąpieliskom. W północno-zachodniej części miasta znajduje się ogród botaniczny Wanshi. Zgromadzono tam ponad 4000 gatunków roślin tropikalnych i subtropikalnych. Ogród botaniczny został urządzony według założeń stylu właściwego chińskim ogrodom. W Wanshi oprócz zbiorów florystycznych są także źródełka, jaskinie, mosty, sztuczne skały. 

Pekin

Pekin, stolica Chin, jest miastem pełnym atrakcji turystycznych. Zakazane Miasto zbudowano w Pekinie, w obrębie Wewnętrznego Miasta. Budowa miała miejsce za czasów panowania dynastii Ming. Zakazane Miasto otoczone jest murem obronnym oraz fosą, wielopiętrowe dachy wież pokryto żółtą dachówką. Zakazane Miasto zbudowane jest na planie prostokąta o długości 960 m i szerokości 760 m. Brama Niebiańskiego Spokoju (Tian’anmen) znajduje się na południu Zakazanego Miasta. Przestrzeń podzielona jest na część publiczną i prywatną. Cesarskie włości to pałac Qiangqinggong (Pałac Niebiańskiej Czystości), pałac Kunninggong (Pałac Ziemskiego Spokoju), gdzie znajdowały się komnaty cesarza i cesarzowej) i pawilon Jiaotaidian (Sala Jedności łącząca parę cesarską). Na terenie Zakazanego Miasta znajduje się 800 pałaców oraz, znacznie mniejszych powierzchniowo, pawilonów. Kompozycji dopełniają ogrody i sztuczne stawy. Pałac cesarski w Zakazanym Mieście wpisano w 1987 r. na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wśród cennych zabytków Pekinu trzeba koniecznie wymienić także klasztor Lazurowych Obłoków, świątynię lamaicką Yonghegong z okresu Qing, bibliotekę chińską z 1912 r. Charakterystyczną atrakcją turystyczną chińskiej stolicy są parki i ogrody. Tego typu architektura rozwinęła się wybitnie w czasach panowanie dynastii Ming i Qing. W pekińskich, podobnie jak w parkach w innych chińskich miastach, zachwyca organizacja przestrzeni,  w którą wkomponowane są sztuczne wzgórza, jeziora u ich podnóży, wyspy, strumienie, skupiska skał. Wśród tego na mieszkańców i turystów czekają łukowate mostki, zaciszne altany, pawilony, galerie. Całości dopełniają ozdobne bramy, mury, pamiątkowe obeliski. Pałac Letni, w którym znajdują się mniejsze pawilony i świątynie jest najbardziej okazałą budowlą ogrodowo-pałacową.

Prowincja Syczuan

Jedną z bardziej znanych prowincji Chin jest Syczuan. Stolica Syczuanu to Chengu. Miasto liczące ponad pięć milionów mieszkańców, posiada połączenie kolejowe i lotnicze z Pekinem. Podczas zwiedzania Chengu warto zatrzymać się na chwilę Parku Ludowym. Na rozległym terenie zielonym znajduje się jezioro, sadzawki, w których pływają ryby pełne czerwonych i złotych ryb. W innej części parku ustawiono donice z drzewkami bonsai. W parku znajduje się także wytyczony plac – miejsce tańca, śpiewu, uprawiania sportu czy spotkań towarzyskich. W Parku Ludowym znajdują się także liczne herbaciarnie – element chińskiej kultury. W herbaciarniach, nie tylko w Parku Ludowym, Chińczycy i turyści spotykają się, czytają gazety, grają w karty czy w popularnego majona. W chińskiej herbaciarni można także skorzystać z zabiegu czyszczenia uszu albo masażu.

Na peryferiach Chengdu znajduje się Ośrodek Hodowli Pandy Wielkiej. Panda wielka jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem i tylko w Syczuanie występuje w stanie dzikim. Panda jest uznawana za symbol tej prowincji. W Ośrodku Hodowli Pandy Wielkiej zorganizowane liczne wybiegi dla zwierząt które przebywają w klimatyzowanych pawilonach. Turyści podczas wyprawy do Syczuanu mogą zobaczyć pandy z całej okazałości w czasie porannego karmienia. W Ośrodku Hodowli szczególną ochroną jest także otoczona panda czerwona.

Stolica Syczuanu jest także dla turystów początkiem trasy trekkingowej do Tybetu, właśnie z Chengu wielbiciele ekstremalnych wypraw wyruszają do Lhasy. Turyści, którzy zdecydują się spokojne zwiedzanie powinni zainteresować się leżącymi w pobliżu Chengu miejscowościami, czyli Leshan czy Emei. W Leshan wykuty został w skale posąg siedzącego Buddy, który zachwyca potęgą i okazałością. Natomiast w Emei znajduje się święta góra buddystów zwana Emei Shan. Wybitne walory turystyczne zachęcają turystów do odwiedzenia również Qingcheng Houshan (święta góra buddystów) oraz Qingcheng Shan (święta góra taoistów). Te dwie sfery sacrum są mniej uczęszczane przez turystów niż Emei Shan, jednak równie warte zobaczenia. Do połowy wzniesienia dociera kolejka linowa. Szlak pieszy wytyczono wzdłuż strumienia, wśród wodospadów i zagłębień w wodą. Przez Długi Most do Jeziora Jadeitowej Zieleni. Na brzegu Jeziora turyści wsiadają na łódź, która dobija do przeciwległego brzegu, gdzie teren nieustannie się wznosi.

W zagłębieniach skalnych w Jaskini Buddy umieszczono posążki Oświeconego. Na trasie znajduje się także Świątynia Wang Yun, natomiast na szczycie Świątynia Białej Chmury. Atmosfera tego miejsca jest niesamowita. Turyści zastają spokój, kojący zapach płonących kadzideł oraz harmonijne dźwięki buddyjskiej muzyki. W klasztorze turyści mogą skorzystać z noclegu. Droga prowadząca ze szczytu powrotem w dolinę przebiega Wąwozem Pięciu Smoków. Wąwóz jest porośnięty roślinnością tropikalną, płyną tam liczne potoki tworzące malownicze wodospadów. Niesamowite w Wąwozie Pięciu Smoków są motyle, różnokolorowe i znacznie większe niż te, które można zobaczyć na terenach o klimacie umiarkowanym.

Szanghaj

Ruchliwy, hałaśliwy Szanghaj powoli staje się celem wypraw coraz większej ilości turystów.

Ciągły ruch na ulicach, jazgoczące rowerowe dzwonki, atakujące uszy klaksony autobusów i ciężarówek. Z portu w Szanghaju wypływają tradycyjne dżonki z ciemnoczerwonymi żaglami, a także nowoczesne tankowce.

Miasto żyje własnym, intensywnym rytmem, fascynuje turystów aktywnych, żądnych wrażeń, przekonanych o potrzebie odkrycie w Chinach wszystkiego, co wykracza poza stereotypowe wizje przewodników.

Kosmopolityczna metropolia, Perła Wschodu, Gwiazda Orientu – to właśnie niesamowity Szanghaj.

Turyści powinni koniecznie zajrzeć w wąskie uliczki przy wybrzeżu, zagłębić się w zaułki w poszukiwaniu herbaciarni, znaleźć czas na zapoznanie się z asortymentem sklepików na Starym Mieście. Tu prężnie rozwija się gospodarka, powstają dzielnice potężnych biurowców i luksusowych apartamentowców, a jednocześnie wciąż trwają zachwycające elementy tradycji i dawnych czasów.

Tajwan

Tajwan – górzysta wyspa oraz grupa Peskadorów (Penghu Liedao, Wyspy Rybackie) zajmują powierzchnię 36 tys. km2. Góry Tajwańskie (Yu Shan 3950 m n.p.m.) ukształtowane w orogenezie alpejskiej, a więc młode góry fałdowe, są obszarami sejsmicznymi. Na wyspie panuje klimat monsunowy, w górach wyraźnie jest zaznaczona piętrowość roślinno-klimatyczna. Tereny Gór Tajwańskich na pewno znajda uznanie wśród amatorów trekkingu i długich wypraw. Nurkowie znajdą coś dla siebie w wybrzeży Tajwanu, ponieważ właśnie tam występują rafy koralowe.
Tajwan początkowo zamieszkiwany był przez ludność malajską. Jednak od wieku X na wyspie zaczęli pojawiać się Chińczycy. W XVI w. wyspę odkryli Portugalczycy, wtedy nadano jej nazwę Formosa, co znaczy Piękna Wyspa. W 1895 r. Tajwan został anektowany przez Japonię, od 1945 r. należy do Chin. Turyści podczas wyprawy na Tajwan  odwiedzają Muzeum Narodowe w stolicy Tajpei, gdzie zgromadzono najbogatszą na świecie kolekcję sztuki chińskiej. W Tajnej znajduje się także typowo chińska dzielnica Park Yan-gmingshan (Gongyuan).

Inne godne uwagi turysty obiekty to Muzeum Historyczne i Muzeum Sztuki. Gorące źródła w Beitou i Wulai przyczyniły się do utworzenia tam uzdrowisk. W starym wyspiarskim mieście, Tainanie, organizowane są nocne targi. Formy skalne o przedziwnych kształtach, tzw. Głowy Królowych na północy Tajwanu chronione są w parku narodowym. Północ wyspy oferuje także znakomite warunki do wędkowania oraz wspinaczki górskiej.
Na południu wyspy w parku narodowym Kenting chronione są plaże, rafy koralowe, lęgowiska ptaków, wilgotne lasy podzwrotnikowe. Dodatkowo południowy Tajwan oferuje możliwość uprawiania sportów wodnych i gry w golfa.

Wyżyna Tybetańska

Region Wyżyny Tybetańskiej obejmuje tybetański okręg autonomiczny. Kiedy Tybet funkcjonował jako odrębne państwo, rządy sprawowane były przez duchowieństwo lamajskie, któremu przewodził zwierzchnik religijny lamaizmu – dalaj-lama. Od XVIII w. Tybet pozostaje w formalnej zależności od Chin, jednocześnie zachowując autonomię wewnętrzną.

Stolica Tybetu, Lhasa, uznawana jest za światowe centrum lamaizmu. Zainteresowanie turystów budzi szczególnie sfera sacrum. Dżo-k’ang to główna świątynia, najważniejszy cel pielgrzymek lamaistów. Drugim ważnym obiektem sakralnym jest klasztor Bras-spungs (XV w.). Tybetański Nowy Rok jest szczególnie celebrowany, co także stanowi przedmiot zainteresowania turystów. W Pałacu Potala, rezydencji dalajlamy, obecnie mieści się muzeum.

Obszary wysokogórskie Tybetu – Himalaje, Karakorum i Pamir wykorzystywane sa przez himalaistów oraz narciarzy. Przełom Brahmaputry przez Himalaje jest najdłuższy i najgłębszy na świecie. Turyści zainteresowanie trekkingiem w Chinach powinni pamiętać, że przez Wyżynę Tybetańską prowadzą ważne 4 drogi wysokogórskie: Sichuan-Tybet, Qin-ghai-Tybet, Xinjiang-Tybet i Yunnan-Tybet. Trasy są przystosowane do trekkingu i dłuższych wypraw.

Jak dotrzeć?

Do Chińskiej Republiki Ludowej najlepiej dotrzeć drogą lotniczą z Hong Kongu. Turyści wybierający się do Chin często decydują się na podróż pociągiem Rosji czy Kazachstanu. Autobusami i samochodami jadą turyści z terenów Pakistanu, Nepalu, Wietnamu, Laosu i Birmy.

Do Pekinu można polecieć z polskiego lotniska w krakowskich Balicach oraz na warszawskich Okęciu. Loty do Pekinu są także realizowane z Poznania, Wrocławia i Gdańska. Lot kosztuje około 2 tys. PLN w jedną stronę. Czas przelotu z Warszawy do Pekinu wynosi ok. 12 godzin, ze względu na to, że międzylądowanie w Istambule trwa 6 godzin. Przewoźnicy, którzy organizują loty do Chin to m.in. Aerofłot, Finnair, Japan Airlines, Austrian Airlines, Lufthansa, Air Berlin. Terminy lotów oraz lotniska, z których są one organizowane podane są na stronach internetowych przewoźników. 

Kiedy jechać?

Do Chin najlepiej wybrać się na wyprawę zorganizowaną wiosną lub wczesną jesienią. Wtedy można spodziewać się słonecznej pogody i umiarkowanych temperatur. W tym czasie na wschodnim i południowo-wschodnim wybrzeżu Chin ustają opady monsunowych deszczy, a w głębi kraju nie nadeszły jeszcze albo już minęły męczące upały.

Natomiast jeśli wyprawa do Chin zostanie zaplanowana na środek lata, upałów uda się uniknąć tylko w górskich regionach kraju: Tybecie, Ałtaju, Tienszanie. Zimą Chiny stają się mroźne i nieprzystępne dla turystów, szczególnie na północy.

Kuchnia

Chińska sztuka kulinarna jest jedną z najbardziej cenionych kuchni na świecie i nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ oprócz wspaniałego smaku, kuchnia chińska jest jednocześnie bardzo wiekowa. Kuchnia chińska miała możliwość na przestrzeni wielu lat rozprzestrzenić się po świecie wraz z emigracją mieszkańców tego kraju i dostosować się do gustów innych nacji.   

Wielowiekowa historia kuchni chińskiej czyni ją szczególnie uporządkowaną i wyrafinowaną. Wszystko ma tu swoje miejsce, dokładnie tak jak we wszechświecie, w którym żyjemy. Kuchnia chińska jest powiązana z energią potrzebną do życia i filozofią chińską, to tradycja, która kultywuje zdrowy sposób życia, odpowiednie przygotowywanie potraw, stosowanie świeżych produktów. Każda potrawa opiera się o medyczną wiedzę chińczyków. Dlatego wszystkie stosowane produkty i przyprawy mają swoje zastosowanie w kuchni chińskiej, oprócz tego są one dostosowywane do indywidualnych potrzeb każdego człowieka, to stosuje się w zależności od występowania i pory roku.  
Potrawy przygotowywane przez chińczyków są bardzo różnorodne, wszystko tak naprawdę zależy od regionu w jakim się znajdziemy. W tradycyjnej chińskiej sztuce kulinarnej można wyróżnić podział na cztery główne regiony różniące się od siebie menu i sposobem przygotowywania potraw: Syczuan, Szanghaj, Kanton i Pekin.
Kuchnia północy reprezentowana przez Pekin została w dużej mierze ukształtowana przez chiński muzułmanizm, dwór cesarski i oczywiście zwyczaje panujące w regionie. Ogromną popularnością w tej części Chin cieszą lekkie bułki przygotowywane na parze i chiński makaron. Północ Chin w odróżnieniu do pozostałych części kraju praktycznie nie używa ryżu, podstawowymi składnikami każdego dania są warzywa, imbir, kiełki, baranina, jagnięcina i krewetki. Najbardziej cenioną potrawa jest makaron Cza Ciang Mein.
Południowa kuchnia, dzięki ciepłemu klimatowi jest najbardziej złożoną i wyrafinowaną ze wszystkich kuchni chińskich. Południe to bogactwo smaków płynący z owoców i kolorowych przypraw. W tej części Chin spożywa się dużo owoców morza i ryb, a każdą potrawę przygotowuje się szybko i skromnie tak aby nie zabić cenny wartości odżywczych.  

Wschodnie wybrzeże Chin reprezentuje kuchnia Szanghajska, która wręcz tonie w bogactwie produktów z morza. Pełne tutaj ryb i owoców morza
Zachód Chin może pochwalić się najbardziej żyznymi terenami. W potrawach zachodu używa się dużo ryżu, warzyw i owoców. Większość dań jest bardzo pikantnych. Charakterystyczną cechą tego regionu jest wędzenie posiłków, którego otrzymuje dzięki dymowi pochodzącemu z palonej herbaty, cukru i sosny.   

Kultura i religia

Liczba mieszkańców Chin wynosi ponad 1,3 miliarda ludzi (1/5 populacji światowej). Można wyróżnić ponad pięćdziesiąt grup etnicznych. Dominują Chińczycy Han (92% populacji). Najliczniejsze i najważniejsze mniejszości etniczne to Zhuang (16 mln), Mandżurowie (10 mln), Hui (10 mln). Chiny zamieszkują także Mongołowie, Tybetańczycy oraz Koreańczycy.

Turysta podczas wyprawy do Chin musi pamiętać o konieczności okazywania szacunku i posłuszeństwa wobec starszych. Publiczne trzymanie za rękę osoby tej samej płci nie wywołuje negatywnych reakcji. Jednak publiczny kontakt fizyczny kobiety i mężczyzny jest postrzegany źle, może wywołać wrogość. Turysta podczas wyprawy do Chin na pewno będzie zdziwiony reakcjami na uśmiech. W kulturze chińskiej nie oznacza on radości, ale często jest równoznaczny ze zmartwieniem albo zakłopotaniem.

Kontakty międzyludzkie w Chinach nie są bezpośrednie. Nie zawsze należy być szczerym, czasami bardziej wskazane jest omijanie drażliwego tematu w rozmowie lub wręcz kłamstwo, aby uniknąć wprawienia kogoś w zakłopotanie czy złość. Wyjątkowo negatywnie jest traktowana odmowa spełnienia prośby (nawet w przypadku, kiedy jest to niemożliwe do wykonania). Obowiązki źle wypełnione przez jednego członka rodziny są przyczyną wstydu całej rodziny. Wynika to z powszechnie przyjętego i akceptowanego założenia, że tożsamość i dobro grupy jest znacznie ważniejsze, niż dążenia jednostki.

Chińskie wielopokoleniowe rodziny zamieszkują wspólnie jeden dom. Małżeństwa były aranżowane przez rodziców, współcześnie zwyczaj ten słabnie, chociaż podejście do małżeństwa nadal ma charakter bardzo praktyczny. Dopiero od 1949 r. prawo chińskie gwarantuje kobietom samodzielny wybór męża oraz możliwość składania pozwu o rozwód. Nadal zdarzają się przypadki  sprzedawania kobiet wybranym kandydatom na męża. Chińskie wesela są huczne, jednak styl zachodni (biała suknia, garnitur) przyjęty został głównie wśród mniej zamożnych warstw społecznych. Kobieta po ślubie mieszka z rodziną męża, ponieważ tak nakazuje tradycja.  Jednak nie przejmuje funkcji prowadzenia domu, gdyż tym nadal zajmuje się matka męża. Stosunki teściowych i synowych w Chinach często są napięte, a wręcz nieprzyjazne. Obowiązek opiekowania się rodzicami spoczywa na najstarszym synu.

Najważniejsze święta państwowe w Chinach to Święto Narodowe obchodzone 1 października, Święto Pracy przypadające na 1 maja, a także Nowy Chiński Rok nazywany również Świętem Wiosny. Z powodu stosowania kalendarza księżycowego Nowy Chiński Rok jest świętem ruchomym. Koniec stycznia albo początek lutego to czas, kiedy zwykle świętowany jest Nowy Chiński Rok. Z okazji Nowego Roku ustawa gwarantuje 3 dni wolnego, jednak odpowiedni układ dni w kalendarzu w danym roku może zagwarantować nawet tydzień odpoczynku. Urzędy nie przyjmują wtedy petentów, ale sklepy są otwarte. Domy towarowe w  dużych miastach Chin wydłużają w tym czasie godziny otwarcia. Turysta wybierający się na wyprawę do Chin powinien pamiętać, że ceny biletów i usług rosną w czasie świąt państwowych. Noclegi i przejazdy warto zarezerwować wcześniej. W Chinach jest to szczyt wewnętrznego ruchu turystycznego. 

Na granicy

Wjazd i przebywanie na terytorium Chińskiej Republiki Ludowej wymaga posiadania wizy. Może to być wiza turystyczna, której okres ważności wynosi 3 miesiące (od dnia złożenia dokumentów). Posiadacz wizy turystycznej może maksymalnie dwukrotnie wjechać na terytorium Chin w okresie jej ważności. Inne wizy, które umożliwiają przebywanie na terenie Chińskiej Republiki Ludowej, to wiza służbowa, studencka, pracownicza, tranzytowa, wiza dla dzieci wpisanych do paszportu innej osoby, grupowa, grupowa turystyczna, grupowa służbowa. W przypadku wiz służbowych wymagane jest zaproszenie potwierdzające konieczność wjazdu na terytorium Chin. Wjechać do Chin można tyle razy, ile określono w wizie, przebywać na terenie kraju można tylko przez czas w wizie określony.

Turyści, którzy podczas wyprawy do Chin, przywożą ponad 5 tys. USD, muszą złożyć odpowiednią deklarację celną. Podczas wyjazdu z Chin na podstawie tej deklaracji służby celne przeprowadzają kontrolę i odprawę dewiz wywożonych. Ponadto turysta wypełnia deklarację celną wjazdową (declaration form for incoming passengers). Należy tam wpisać wszystkie wartościowe przedmioty, które turysta przywozi ze sobą. Dlatego bezwzględnie trzeba umieścić w deklaracji informację o posiadaniu podczas zwiedzania Chin kamery wideo, aparatu fotograficznego, odbiornika radiowego, wyjątkowo cennej biżuterii itp.

Turyści podczas wyjazdu z Chińskiej Republiki Ludowej wypełniają deklarację wyjazdową (declaration form for outgoing passengers). Deklaracja dopuszcza możliwość wywiezienia z Chin 1 litra alkoholu, który nie może jednak znajdować się w bagażu podręcznym. Zabronione jest wywożenie kamer, laptopów, aparatów fotograficznych o wartości przekraczającej 5 tys. CNY, przekaźników i odbiorników radiowych. Zakaz obejmuje także dobra kultury materialnej, zagrożone gatunki roślin i zwierząt, różne próbki. Surowo egzekwowane są sankcje będące konsekwencją próby wywiezienia z terytorium Chin wszelkich przedmiotów w celu handlowania nimi. Turyści powracający z wyprawy do Chin nie powinni także lekceważyć zakazu wywożenia reklam i ogłoszeń. Wywóz dzieł sztuki wymaga certyfikatu zakupu, podobnie w przypadku rzadkich wydawnictw, kamieni szlachetnych oraz wyrobów z nich.

W przypadku próby wywiezienia przez turystę czegokolwiek objętego zakazem, następuje konfiskata na granicy. Dopuszczalny jest wywóz z Chin dóbr powszechnie użytkowanych, takich jak np. sprzęt elektroniczny czy gospodarstwa domowego.Turyści wyjeżdżający z Chin nie muszą posiadać zezwolenia na wywóz środków płatniczych, jeśli ich ilość nie jest większa, niż kwota wpisana do deklaracji podczas przyjazdu. Podobnie w sytuacji, kiedy wywożona kwota jest mniejsza niż 5 tys. USD.

Odrębne regulacje dotyczą wywożenia większej ilości środków finansowych. Turysta musi pamiętać o dwóch przypadkach podczas powrotu z wyprawy do Chin. Wtedy bowiem na wywóz waluty potrzebne jest pisemne zezwolenie banku. Nakaz stosowany jest kiedy turysta chce wywieźć dewizy, których nie zadeklarował przy wjeździe, a których równowartość wynosi od 5 tys. do 10 tys. USD. Drugi przypadek dotyczy turystów, którzy posiadają walutę chińską w gotówce w kwocie wyższej niż 20 tys. CNY.

Aby uzyskać odpowiedni dokument (zezwolenie na wywóz waluty) należy w chińskim banku przedstawić dokument podróży (paszport), a także, co jest bardzo istotne, dokumentację, która dokładnie przedstawia sposób uzyskania takiej ilości środków płatniczych oraz ich pochodzenie. Natomiast jeśli ilość środków płatniczych wywożonych przez turystę z Chin przekracza kwotę 10 tys.  USD, należy służbom celnym przedstawić zezwolenie banku na wywóz dewiz, a także uzyskaną zgodę Biura Kontroli Dewizowej. Deklaracje wjazdowe rzadko kontrolowane są na lotniskach, jednak jest to bardzo częsta praktyka podczas przekraczania granicy lądowej.

Zabronione jest prawnie i surowo karane wwożenie na teren Chin substancji odurzających i narkotyków, wszelkiego rodzaju broni, przedmiotów ostrych, amunicji i materiałów wybuchowych. Ten zakaz obejmuje także walutę chińską. Turyści powinni także wystrzegać się przywożenia publikacji, które uznane zostały przez prawo chińskie za szkodliwe. Są to materiały pornograficzne oraz wydawnictwa krytykujące władze i ustrój Chińskiej Republiki Ludowej, a także treści pisane propagujące działanie zakazanych w Chinach sekt np. Falungong. Ponadto nie można przywozić zakazanej przez prawo chińskie żywności, niebezpiecznych roślin oraz probówek z krwią.

Plaże

Tropikalny upał, palmy i wilgotna bryza. Czy to Morze Śródziemne, czy Karaiby? Nie! To krajobraz nad Morzem Południowochińskim. Prowincja Hainan, na południu Chin, znajduje się na wyspie położonej 50 kilometrów od lądowego terytorium Chin. Popularnym miejscem wypoczynku jest miejscowość Sanya, tuż nad zatoką Yalong, na południowym krańcu wyspy Hajnan. W latach 2003-2005 w Sanya odbywały się wybory Miss World. Na turystów czekają nie tylko ciepłe morze i rozległe plaże, ale także doskonałe warunki do windsurfingu latem i do gry w golfa zimą. Liczba dni słonecznych w roku wynosi 300.

Nad Zatoką Yalong zlokalizowane już są hotele sieci Sheraton, Marriott i Hilton. Na wyspę Hainan można dotrzeć drogą lotniczą. Loty odbywają się z lotnisk w Pekinie, Szanghaju oraz Hongkongu. Natomiast z Zhanjiang na terytorium lądowym Chin kursuje prom do  stolicy wyspiarskiej prowincji Hainan – Haikou. Od maja 2007 r. funkcjonuje również nietypowe połączenie kolejowe pomiędzy lądem a wyspą – płynące do Sanyi promy są przystosowane do przewozu wagonów. Oprócz Sanyi i Haikou, godna polecenia miejscowość wypoczynkowa na wyspie Morza Południowochińskiego to Boao, nad ujściem rzeki Wanquan do morza, na wschodnim wybrzeżu wyspy.

Oprócz błogiego lenistwa na plaży w Boao, warto także wybrać się na rejs statkiem. Turyści na pokładzie płyną na piaszczysty cypel, który oddziela dwie plaże – rzeczną i morską. Także nad brzegami rzeki Wanquan panują świetne warunki do wypoczynku. Boao proponuje  turystom kąpiele w basenach z gorącą wodą, w której rozpuszczone są specyfiki chińskiej medycyny ziołowej pomagających na rozmaite problemy zdrowotne.

Pogoda i klimat

Zróżnicowanie klimatyczne Chin jest bardzo duże, ponieważ terytorium państwa leży w trzech strefach klimatycznych. Południowe wybrzeża Chin i wyspa Hajnan znajdują się w strefie zwrotnikowej. Pogoda właściwa strefie klimatu zwrotnikowego wilgotnego panuje w południowych i południowo-wschodnich Chinach. Klimat monsunowy dzieli się na porę deszczową i suchą. W tej części Chin odnotowywane są najwyższe opady wynoszące 700-1000 mm (wybrzeże Morza Żółtego), 1500-2000 mm (południowy wschód), 3000 mm (wyspa Hajnan). Średnia temperatura w styczniu wynosi -5°C w Pekinie, ale na wybrzeżu Morza Południowochińskiego jest znacznie wyższa i osiąga 12-16°C. Na wyspach średnia temperatura przekracza 20°C. Natomiast w lipcu temperatura w Chinach wschodnich wynosi 25-30°C.

W części zachodniej, środkowej i wschodniej zaznaczają się wyraźnie wpływy klimatu podzwrotnikowego. W środkowej części i wschodniej jest to klimat podzwrotnikowy suchy. Na zachodzie Chin cechy kontynentalizmu są słabsze. Amplitudy roczne są tam znacznie większe, dni upalne, noce chłodne (często z temperaturą poniżej zera stopni Celsjusza).
Średnia temperatura stycznia waha się od -8°C do -26°C. Natomiast temperatury lipca kształtują się pomiędzy 20-25°C. W Kotlinie Kaszgarskiej temperatura przekracza 30°C.
W klimacie podzwrotnikowym opady są  niższe niż 250 mm rocznie.

Północne i północno-wschodnie Chiny to strefa klimatyczna umiarkowana. W strefie wpływów klimatu umiarkowanego, ze średnią roczną temperaturą ok. 15 stopni, znajdują się: Wyżyna Mongolska, Kotlina Dżungarska, Nizina Mandżurska, Nizina Amursko-Uussuryjska. Także w części Niziny Chińskiej turysta odczuje temperatury właściwe dla klimatu umiarkowanego. Średnia temperatura stycznia wynosi -30°C na północy strefy umiarkowanej, ale na południu strefy jest niższa – spada tylko do -10°C. W lipcu średnia temperatura w strefie klimatu umiarkowanego wynosi 20°C w północnej części i 25°C w rejonach południowych tej strefy. Roczna suma opadów 250-1000 mm.

Na północnych krańcach Wielkiego Chinganu znajduje się wieloletnia zmarzlizna.
Średnia temperatura powietrza w styczniu wynosi  -30 stopni Celsjusza. Latem niskie temperatury występują głównie w górach. W Tienszanie i Altaju Mongolskim temperatura wynosi średnio -12°C. Podobnie kształtuje się w Tybecie. Na nizinnych terenach północnych średnia temperatura powietrza w lipcu wynosi 20°C. Na południowym wschodzie termometry wskazują w lipcu 24-28°C. Klimat na Wyżynie Tybetańskiej jest chłodny i suchy, średnia temperatura lipca wynosi mniej niż 10°C.

Zagrożenie powodziowe w Chinach jest także ściśle związane z warunkami klimatycznymi. Roczna suma opadów atmosferycznych kształtuje się następująco: na wschodzie i południowym-wschodzie 1000-3000 mm rocznie, na wybrzeżu północno-wschodnim opady są już niższe, w granicach 500-1000 mm na rok. Na pustyni Takla Makan opady roczne wynoszą 20 mm. Miesiące letnie (lipiec, sierpień) to okres największych opadów. Zarówno latem, jak i jesienią na południowo-wschodnich wybrzeżach Chin występują tajfuny, którym towarzyszą ulewne deszcze. Natomiast na zachodzie Chin, gdzie panuje klimat suchy, zdarzają się burze pyłowe.

Regiony

Turystów na pewno zainteresuje teren położony najwyżej oraz najbardziej niedostępny. Mowa o Wyżynie Tybetańskiej. Na tym Dachu Świata, 3 5000 m n.p.m., przetrwała do dziś unikalna tradycja i kultura. W Lhasie, stolicy oraz ośrodku religii lamaickiej fascynują pałace, klasztory i świątynie. Natomiast Hongkong to nowoczesna architektura, wielkomiejskie życie, krajobraz całkiem odmienny niż w innych częściach Chin. Rozwój gospodarczy jest jednak skontrastowany z folklorem, który przetrwał pieczołowicie pielęgnowany.

Nankin, ośrodek uniwersytecki nad rzeką Jangcy, od wschodu otoczony górami Zijin Shan (Purpurowymi). Tam znajduje się obserwatorium astronomiczne. Właśnie w Nankinie znajduje się pałac cesarski pierwszych Mingów. Z kolei Szanghaj to miasto wydzielone, które powstało na miejscu dawnej osady rybackiej. W centrum miasta turystów zaskakuje układ urbanistyczny i organizacja przestrzeni zgodna z wytycznymi angielskiego wiktoriańskiego city.

Długą historię ma także miasto Hangzhou, które w czasie swojej podróży do Chin odwiedził Marco Polo. Wrażenie robi buddyjska sfera sacrum. Warto pamiętać, że miasto szczególnie znane jest z porcelanowych parasoli, przedmiotów wytwarzanych z bambusa, a także chryzantemowej herbaty.

Inne miasto portowe nad rzeką Jangcy to Wuhan, ośrodek uniwersytecki. Turyści nastawieni na wypoczynek aktywny mogą spróbować żeglowania na Jeziorze Wschodnim. Dzieci i młodzież na pewno zainteresuje spadochronowe miasteczko.
Region jest także atrakcyjny turystycznie ze względu na plaże i kąpieliska nadmorskie. Wśród najbardziej uczęszczanych można wymienić Beidaihe nad zatoką Bo Hai, Qing-dao, Wielki Kanał, mosty w Wuhanie i Nankinie.

Chiny Centralne, gdzie znajduje się prowincja Syczuan, znajdują się pomiędzy nizinami na wschodzie a wyżynami i górami Tybetu na zachodzie. Ważne zabytki kultury materialnej znajdują się w mieście Xi’an –  pagoda Dayan, czyli Duża Pagoda Dzikich Gęsi z VII w., Baszta Bębna i Baszta Dzwonu z okresu Ming, park Xingqinggong.

Miasto Kunming nazywane jest miastem wiosny lub miastem kwiatów. Każdej wiosny odbywają się tam festiwale kwiatowe. Ozdobą miasta są różnorodne kompozycje kwiatowe z begonii, azalii, magnolii, kamelii i pierwiosnków.

Jezioro Dianchi i jego najbliższa okolica (ok. 4 km od Kunmingu) to tereny uzdrowiskowe, gdzie znajdują się sanatoria, plaże, kąpieliska. Można tam także uprawiać aktywne sporty, jak żeglarstwo i wioślarstwo. 

Zakupy i pamiątki

Najczęściej kupowane przez turystów pamiątki z Chin to wszelkiego rodzaju rękodzieło dostępne w sklepach, na targowiskach, przydrożnych straganach. Dużym zainteresowaniem cieszą się wyroby porcelanowe, biżuteria oraz bibeloty z jadeitu i innych minerałów. Wyjątkowo tanie, a przez to interesujące – zwłaszcza żeńską część turystów – są perły. Turyści chętnie kupują jedwab oraz obrazy malowane na tym materiale. Unikatową pamiątką jest bez wątpienia chińska kaligrafia na bibule albo jedwabiu. Pamiątka z Chin kupowana przez turystów to także biała broń. Nie można zapomnieć o chińskiej herbacie i chińskiej porcelanie.

Pamiątki z Chin to często części garderoby: buty, ubrania eleganckie i sportowe, kurtki narciarskie. Marki są znane, gorzej z autentycznością. Zainteresowaniem turystów cieszą się też książki czy płyty DVD. Nawet taki drobiazg jak pałeczki jest miłą pamiątką. Turysta powinien zwrócić uwagę na kupowane przedmioty, ponieważ podróbki i falsyfikaty są bardzo rozpowszechnione. W Sklepach Przyjaźni (Friendship Stores) turysta ma gwarancję oryginalności, autentyczności i rzetelności wykonania, ale kupowane tam pamiątki są znacznie droższe niż te bazarowe.

Podczas zakupów można próbować targowania. Nie uda się to tylko w supermarkecie, państwowej firmie i państwowej restauracji. Bazary i targowiska – to są prawdziwe chińskie świątynie handlu. Ceny są odpowiednio zawyżone dla turystów. Sprzedawcy należy dać wyraźnie do zrozumienia, że dany produkt wzbudził zainteresowanie, przy jednoczesnej stanowczości i unikaniu dominacji zarówno ze strony kupującego, jak i sprzedawcy. Punktem wyjścia w targowaniu może być 1/4 ceny początkowej.

Podczas wyprawy do Chin turyści powinni koniecznie spróbować typowych potraw tego kraju. Chińskie jedzenie w Chinach to zupełnie co innego niż to, którego można spróbować w chińskiej restauracji w swoim kraju. Najchętniej zamawiany jest ryż z warzywami, pierożki z mięsem, koniecznie gotowane na parze, kaczka po pekińsku i dowolna zupka chińska – wcale nie z torebki! Warto wnikliwie przeanalizować menu, bo znajdują się tam same kulinarne ciekawostki. Turysta w czasie wyprawy do Chin może poznać smak zupy z trawy z kurzą łapką. Potrawa podobna do jakże znanego rosołu. Godny polecenia jest także świński ryjek. Chińska herbata serwowana jest jako bezpłatny dodatek do każdego dania zamawianego lokalu gastronomicznym.

Wyprawa do Chin i poznawanie lokalnych smaków może być jednak dla turysty dużym zaskoczeniem. W prowincji Syczuan podawane są wyjątkowo pikantnie przyprawione dania. Z kolei w Kantonie w menu dań mięsnych często pojawiają się smakołyki przyrządzone z psa lub kota. Powszechnym widokiem są zatem psy i koty trzymane w klatkach na zapleczach lokali gastronomicznych albo po prostu zawieszone na haku. Z trunkami na ziemi chińskiej też nie jest najgorzej. Piwo, znacznie słabsze niż w Polsce traktowane jest jako napój chłodzący. Rarytas z supermarketów to cukierki, których nazwa niewiele ma wspólnego z tradycją chińską, White Rabbit. Mleczne słodkości owinięte są papierkiem, który po prostu rozpuszcza się w ustach. W różnego rodzaju punktach gastronomicznych potrawy zamawiane przez turystów muszą być przygotowane, zgodnie z zasadą, na ich oczach. Właściwie ten niepisany wymóg, podobnie jak wysoka temperatura smażenia czy gotowania, daje pewność, że posiłek nie zakończy się zatruciem lub biegunką.

Zdrowie i szczepienia

Przed wyprawą do Chin zalecane jest wykonanie następujących szczepień: WZW A – wirusowe zapalenie wątroby typu A, WZW B – wirusowe zapalenie wątroby typu B,
BTP – błonica, tężec, polio, DB – dur brzuszny. W zależności od charakteru pobytu zalecane są także inne szczepienia, tj. przeciwko wściekliźnie, japońskiemu zapaleniu mózgu oraz żółtej gorączce. Nie jest konieczne szczepienie przeciwko meningokokowemu zapaleniu mózgu (typ a+c). WZW A jest szczególnie zalecane, ponieważ w Chinach ilość zachorowań jest wysoka.

Jeśli jakikolwiek rejon Chin zostanie umieszczony na liście zagrożeń epidemiologicznych sporządzonej przez WHO, podczas wyprawy tam wymagana jest bezwzględnie książeczka szczepień. Turysta przez wjazdem na terytorium Chin wypełnia deklarację zdrowotną. Obowiązuje zakaz wjazdu i przebywania na terytorium Chin nosicieli wirusa HIV, zakaźnie chorych na gruźlicę, trąd, tyfus i cholerę. Także osoby zarażone wirusami chorób wenerycznych nie mogą przekroczyć granicy chińskiej. Ponadto zakaz obejmuje osoby chore psychicznie.

Od kwietnia 2003 r. (epidemia SARS), turyści przebywający w Chinach muszą zgłaszać chińskim służbom sanitarno-epidemiologicznym wszelkie niepokojące objawy związane z pogorszenia stanu zdrowia np. wysoka gorączka, kaszel, symptomy przeziębienia.

Turyści powinni zwracać uwagę na to, gdzie spożywają posiłki, jakie tam panują warunki sanitarne, a także co jedzą. Lekceważenie zasad higieny podczas żywienia powoduje biegunki, a nawet poważne i zatrucia pokarmowe. Owoce koniecznie trzeba umyć przed spożyciem. Ze względów sanitarnych lepiej powstrzymać się przed piciem nieprzegotowanej wody prosto z kranu. Woda jest nieprzydatna do spożycia bez filtrowania w Tybecie i regionach wysokogórskich. W południowej części Chin (szczególnie na południe od 25 równoleżnika), ze względu na warunki klimatyczne szczególnie groźne jest zagrożenie amebą, malarią, gorączką tropikalną. Turyści przebywający w regionach wiejskich na południu Chin są także narażeni na zarażenie wirusowym zapaleniem opon mózgowych (wirus przenoszony przez komary).

Turyści podczas wyprawy do Chin nie muszą posiadać ubezpieczenia osobowego. Jednak w czasie przelotów na chińskich trasach krajowych ubezpieczenie jest wymagane w formie dodatku do biletu. Niestety nie są  uznawane polisy zagranicznych firm, co jest równoznaczne z tym, że turysta płaci za usługi medyczne gotówką. Koszty leczenia mogą być zwrócone po powrocie do kraju. Ubezpieczycielowi należy przedstawić rachunki potwierdzone przez placówkę dyplomatyczną danego kraju na terenie Chin.

Opieka medyczna w Chinach jest ogólnodostępna i spełnia wymogi europejskich standardów. Problemy można napotkać jedynie w takich rejonach jak Tybet, Xinjiang, Gansu, Qinghai, Mongolia Wewnętrzna, część Syczuanu, Guizhou i Yunnan, czyli w głębi kraju. W każdym dużym, chińskim mieście turysta otrzyma pomoc w szpitalu. Aparatura medyczna jest nowoczesna, przez to  koszty operacji nie odbiegają od poziomu światowego. Za operację czy zabieg płaci się od kilkuset USD. Zwykle opłata za wizytę u lekarza wynosi 20-100 USD, w zależności od dolegliwości turysty. Doba pobytu w szpitalu będzie natomiast kosztowała turystę 60-200 USD, jednak nie są w tej cenie uwzględnione zabiegi medyczne, badania i leki. Za to trzeba zapłacić dodatkowo.

Poradę medyczną można uzyskać nie tylko po konsultacji z lekarzem w szpitalu czy przychodni, ale także w aptekach, gdzie lekarz dyżurny, w zależności od potrzeb zaleca aplikację specyfików ziołowych, akupunktury lub masaży. Turyści przed wyprawą do Chin powinni zaopatrzyć się w podstawowe leki dostępne w kraju ich pochodzenia, ponieważ w Chinach mogą one być nieosiągalne z powodu szerokiego zastosowania specyfików medycy naturalnej. W największych miastach Chin zlokalizowane są także zagraniczne kliniki świadczące usługi medyczne i stomatologiczne. W tych placówkach medycznych ceny za wizytę lekarską kształtują się od 90 USD wzwyż.

Pobyt w rejonach wysokogórskich źle wpływa na układ krążenia. Turyści są szczególnie narażeni na tego typu problemy zdrowotne w Tybecie, Syczuanie, Yunnanie, Qinghai, Gansu, Xinjiangu. Dużym zagrożenie dla turystów podczas wyprawy do Chin jest także wirus ptasiej grypy. Wybierając się do Chin, trzeba koniecznie to uwzględnić. Ogniska choroby wykryto do tej pory w Tybecie, Qinghai, Xinjiang, Mongolii Wewnętrznej. Turyści powinni unikać tych terenów, a także nie spożywać mięsa drobiowego niewiadomego pochodzenia. W przypadku zagrożenia ptasią grypą niezwykle ważny podczas wyprawy do Chin jest dostęp do bieżących informacji na ten temat.

Co zabrać?

Turysta wybierający się na wyprawę do Chin powinien pamiętać o kilku niezbędnych rzeczach, które powinny znaleźć się w jego ekwipunku. Aparat i kamera to podstawa, trzeba jednak pamiętać o innym turystycznym wyposażeniu.

Warto zabrać środki przeciw owadom, środki antyseptyczne, a także moskitierę nasączoną repelentem, która może się okazać niezbędna podczas wycieczki na tereny w klimacie wilgotnym.

Istotny dla turysty jest zakaz wjazdu oraz przemieszczania się na terytorium Chin własnym samochodem. Możliwy jest wynajem samochodu, jednak najczęściej pojazd jest wynajmowany razem z kierowcą.

Podczas wyprawy do Chin turysta powinien mieć ze sobą drobne upominki przywiezione z własnego kraju, najlepiej takie, których nie można kupić w Chinach. Jest bowiem zwyczaj odwdzięczania się za uzyskaną pomoc poprzez wręczenie upominku. W ten sposób można także wyrazić swoje uznanie lub pochwałę.

Jeśli chodzi o ubrania, które powinny znaleźć się w bagażu turysty podróżującego do Chin, to trzeba być przygotowanym zarówno na upały, jak i zimną pogodę. Jednak stroje wyzywające są źle odbierane w społeczeństwie chińskim, zatem najlepiej, aby ubrania zakrywały ramiona i kolana. Należy stosować się do tego bezwzględnie w sferze sacrum.

Nie zawsze turysta będzie miał możliwość zapłaty kartą. Jednak w restauracjach i dobrych hotelach w większych miastach chińskich respektowane są karty VISA, MasterCard, Diners Club, Federal Card, JCB Card i American Express.

W bankach nie zawsze jest bankomat, ale można tam realizować czeki podróżne, najlepiej wykupić je w dolarach amerykańskich, ponieważ obowiązuje prowizja za wymianę walut.