Maroko przewodnik

Maroko

Maroko to kraj pełen kontrastów, który oferuje nie tylko piękne krajobrazy, ale także bogatą kulturę i historię. Maroko wakacje to idealna okazja, aby zanurzyć się w magii orientalnych bazarów, spróbować wyśmienitej kuchni i podziwiać zapierające dech w piersiach widoki.

Rabat, Maroko,Mauzoleum Mohammeda V. Źródło: www.shutterstock.com. Autor: TAGHLAOUIFOTOS

Maroko mapa – gdzie leży Maroko?

Maroko leży na północno-zachodnim krańcu Afryki, granicząc z Oceanem Atlantyckim i Morzem Śródziemnym. Na wschodzie graniczy z Algierią, a na południu z Saharą Zachodnią. Jego położenie sprawia, że jest to miejsce o zróżnicowanym klimacie i krajobrazie.

Stolica Maroka to Rabat, które jest również jednym z ważniejszych miast kraju. Rabat, położony jest nad Oceanem Atlantyckim. Oferuje liczne zabytki i atrakcje turystyczne. Flaga Maroko składa się z czerwonego tła i zielonej, pięcioramiennej gwiazdy. Czerwony kolor symbolizuje odwagę i siłę, natomiast zielona gwiazda reprezentuje pieczęć Salomona i jest symbolem mądrości oraz pokoju.

Maroko wakacje – kierunek zyskujący popularność

Maroko, a zwłaszcza Agadir, staje się coraz bardziej popularnym celem turystycznym. Agadir to miasto nad Oceanem Atlantyckim, które słynie z pięknych plaż, luksusowych hoteli i doskonałych warunków do uprawiania sportów wodnych. Wakacje w Agadirze to gwarancja relaksu i słońca przez cały rok.

Agadir słynie z szerokich plaż, jednych z najpiękniejszych w Maroku. Są idealne do odpoczynku, jak i uprawiania sportów wodnych. Lazurowe wybrzeże i krystalicznie czysta woda przyciąga turystów i miłośników nurkowania.
Miasto oferuje luksusowe hotele i przytulne pensjonaty, a nowoczesna marina liczne restauracje, kawiarnie i sklepy, gdzie można spędzić przyjemny wieczór.

Agadir to także doskonała baza wypadowa do zwiedzania innych części Maroka, takich jak Marrakesz z jego zabytkami i kolorowymi bazarami czy Essaouira z malowniczym starym miastem i fortecą.

Maroko Agadir to miejsce, które zachwyca nie tylko pięknem przyrody, ale także ciepłą gościnnością mieszkańców, bogatą kulturą i wyśmienitą kuchnią. Wybierając Maroko na wakacje, można być pewnym niezapomnianych wrażeń i wspomnień.

Maroko – wczasy all inclusive czy wycieczka objazdowa?

Wybór między wczasami all inclusive w Maroku a wycieczką objazdową po Maroku zależy od twoich preferencji. Jeśli Twoim celem jest odpoczynek na plaży, korzystanie z hotelowych udogodnień i relaks, to wczasy all inclusive będą idealne. Wybierając opcję all inclusive, możesz liczyć na pełen relaks bez martwienia się o posiłki czy dodatkowe koszty. Wszystko jest wliczone w cenę, od jedzenia i napojów, po różnorodne atrakcje i rozrywki na terenie hotelu.

Wycieczka objazdowa to idealna opcja dla osób pragnących poznać różnorodność Maroka. Odwiedzenie takich miejsc jak Marrakesz, Fez, Casablanka czy Sahara pozwala na pełniejsze zrozumienie kultury i historii kraju. Wycieczki objazdowe często obejmują różnorodne aktywności, takie jak trekking w Górach Atlas, noclegi na Saharze pod gołym niebem czy zwiedzanie zabytkowych medyn. Objazdówki dają możliwość poznania lokalnej kuchni, tradycji i codziennego życia mieszkańców. Odwiedzanie miejscowych bazarów, restauracji i atrakcji turystycznych dostarcza autentycznych doświadczeń.

Medyna w Marrakeszu, Maroko. Źródło: www.shutterstock.com

Maroko last minute – czy można znaleźć super okazje?

Tak, Maroko wycieczki last minute to świetna opcja dla tych, którzy szukają atrakcyjnych cenowo ofert. Maroko last minute można znaleźć w różnych biurach podróży, które oferują wycieczki na ostatnią chwilę w znacznie obniżonych cenach. To idealna opcja, aby zaoszczędzić i jednocześnie cieszyć się wakacjami w egzotycznym miejscu. W ostatnich latach, Maroko zyskało na popularności jako destynacja turystyczna, co sprawia, że coraz więcej biur podróży oferuje Maroko last minute.

Maroko pogoda

Temperatura w Maroku różni się w zależności od regionu i pory roku. Latem w Maroku panuje upalna pogoda, szczególnie w miejscach takich jak Marrakesz czy Agadir, gdzie temperatury mogą sięgać powyżej 30°C. Zimą natomiast temperatura jest łagodniejsza, co sprawia, że jest to doskonały czas na zwiedzanie.

Maroko atrakcje – co zobaczyć w Maroku?

Maroko oferuje wiele atrakcji turystycznych, które warto zobaczyć. Obowiązkowym punktem jest Marrakesz, zwany „Czerwonym Miastem”. Jest to jedno z najbardziej znanych miast w Maroku. Warto również odwiedzić Fez –  najstarsze z czterech „królewskich miast” Maroka, słynące z historycznego centrum.

Maroko jest bramą do Sahary, największej pustyni świata. Merzouga to wioska położona przy Erg Chebbi, największej wydmie w Maroku. Oferuje możliwość noclegu na pustyni, przejażdżek na wielbłądach i podziwiania wschodów i zachodów słońca.

Znane jako „Niebieskie Miasto”, Chefchaouen zachwyca swoim niepowtarzalnym urokiem. Na pewno nie raz widzieliście na zdjęciach charakterystyczne niebieskie budynki i wąskie uliczki Medyny.

Największe miasto Maroka – Casablanka, znane jest z modernistycznej architektury i tętniącego życia miejskiego. Casablanka zachwyci Was Meczetem Hassana II i nadmorską promenadą „La Corniche.

Miłośnicy przyrody i trekkingu docenią doliny i wąwozy Gór Atlas. Wśród najbardziej znanych są Dades i Todra. W Górach Atlas znajduję się Park Narodowy Toubkal  z najwyższym szczytem Afryki Północnej, Jebel Toubkal, o wysokości 4167 metrów.

Nie sposób pominąć Essaouira. Jest to nadmorskie miasto z portugalską twierdzą, urokliwymi uliczkami i artystyczną atmosferą. Medyna wpisana na listę UNESCO, znana z białych domów z niebieskimi drzwiami.

Merzouga, Sahara, Maroko. Źródło: www.shutterstock.com

Maroko waluta – jaką walutę zabrać na wakacje w Maroku?

Walutą obowiązującą w Maroku jest dirham marokański (MAD). Dirham marokański nie jest łatwo dostępny poza Marokiem. Warto zabrać ze sobą gotówkę w euro lub dolarach amerykańskich, które można łatwo wymienić na w kantorach lub bankach na miejscu.

Warto zawsze mieć przy sobie trochę gotówki na małe zakupy, napiwki i w miejscach, gdzie karty kredytowe nie są akceptowane.

W Maroku napiwki są mile widziane. W restauracjach standardowy napiwek to około 10% rachunku.

Maroko loty – ile trwa lot do Maroka?

Czas lotu do Maroka zależy od miejsca wylotu. Z Polski bezpośredni lot do Marrakeszu lub Agadiru trwa około 4-5 godzin. Lot z jedną przesiadką, np. w jednym z europejskich hubów, takich jak Frankfurt, Paryż czy Madryt, trwa zazwyczaj od 6 do 8 godzin w zależności od długości przesiadki.

Czy Maroko jest bezpieczne?

Maroko jest bezpiecznym miejscem do podróżowania, ale jak wszędzie, ważne jest zachowanie podstawowych środków ostrożności. Świadomość otoczenia, szacunek dla lokalnej kultury i unikanie ryzykownych sytuacji pozwolą cieszyć się bezpiecznym i niezapomnianym pobytem w tym pięknym kraju.

Maroko to kraj muzułmański, dlatego ważne jest, aby szanować lokalne zwyczaje i tradycje. Ubieranie się w sposób skromny i unikanie publicznego okazywania uczuć może pomóc uniknąć nieporozumień.

W większych miastach, szczególnie w turystycznych miejscach takich jak medyny w Marrakeszu czy Fezie, warto uważać na kieszonkowców. Noszenie wartościowych przedmiotów w dobrze zabezpieczonych miejscach i unikanie dużych tłumów może zminimalizować ryzyko kradzieży.

W kwestiach zdrowotnych zaleca się picie wody butelkowanej, aby uniknąć problemów żołądkowych. Należy unikać spożywania napojów z lodem, który może być zrobiony z nieprzegotowanej wody.

Regiony Maroka

Agadir

Spragnionym słońca turystom polecamy wakacje w Agadirze, jest to jeden z najbardziej znanych nadmorskich kurortów w Maroku, gdzie nie brakuje ani słońca, ani miejsca na piaszczystej plaży, a atrakcje turystyczne towarzyszą nam na każdym kroku.

Agadir to niezwykle nowoczesna miejscowość, która wyróżnia się rozbudowaną infrastrukturą turystyczną, zróżnicowanym zapleczem kulinarnym i ekskluzywną bazą wypoczynkową. W Agadirze każdy hotel chwali się wysokim standardem usług. Turyści mogą rozkoszować się wypoczynkiem na prywatnych, wydzielonych plażach nie przejmując się, że ktoś może zakłócić ich spokój. Gdy znudzi nam się wypoczynek na plaży, możemy wskoczyć do luksusowego basenu, czy relaksować się w ośrodku spa & wellnness. Dzięki takim udogodnieniom miejscowość z każdym rokiem  bardziej promienieje od uśmiechów gości.

Dawniej Agadir stanowił jeden z ważniejszych portów rybackich w Maroku, dziś władze miasta wyraźnie stawiają na branżę turystyczną, inwestując w rozwój infrastruktury miejskiej dokładnie pod tym profilem. Turyści  mogą wypoczywać w bardzo zróżnicowany sposób. Zdecydowanie do najciekawszych atrakcji turystycznych Agadiru należy zaliczyć możliwość uprawiania windsurfingu, kitesurfingu i oddanie się szaleństwu na skuterze wodnym. Agadir otoczony jest malowniczymi terenami Afryki, dlatego może być świetną bazą wypadową do zapoznawczej wycieczki po innych regionach. Podróżując na południowy wschód dostaniemy się do pasma górskiego Antyatlas, na północnym wschodzie odnajdziemy Atlas Wysoki, a dalej na południe dojedziemy do Sahary Zachodniej.

Perłą miasta Agadir jest wyjątkowe wybrzeże w kształcie półksiężyca. Plaże w tym miejscu są niezwykle rozległe i utrzymywane przez miejscowe władze w jak najlepszym stanie, gdzie oprócz kolorowych parasoli i leżaków, towarzyszyć nam będą ratownicy i policja konna. Na plaży światła nie gasną nawet w nocy. W tym czasie będziemy mogli oddać się romantycznemu spacerowi wzdłuż nastrojowego deptaka i docenić prawdziwe pięknego tego ogromnego kurortu.  

Casablanca

Casablanka to jedno z najbardziej znanych na świecie marokańskich kurortów, które wyróżnia się bardzo zróżnicowany charakterem. W Casablance mieszają się wpływy kulturowe, to jedno z niewielu takich miejsc, gdzie wpływy europejskie mieszają się ze światem typowo arabskim. Wreszcie Casablanka to miasto, które jest kwintesencją tego kraju, to takie Maroko w pigułce. Tylko tutaj poznamy zarówno klimat prawdziwego orientu, jak również doświadczymy dozy nowoczesności.

Casablanka to przede wszystkim ogromne centrum kosmopolityczne i urbanistyczny moloch. Nowoczesne miasto zostało wybudowane tuż nad brzegiem Oceanu Atlantyckiego i mimo swoich ogromnych rozmiarów jest miastem, które da się ogarnąć.

Casablanca w rzeczywistości odbiega od filmowego scenariusza pod tym samym tytułem, to niestety nowoczesna metropolia, w której mało romantyzmu. Jedyną namiastką przytulnej atmosfery jest stara część miasta, która jest bardzo klimatyczna i zadbana.  Tak naprawdę to jedyne miejsce w mieście gdzie można doświadczyć trochę spokoju i poczuć prawdziwy smak i prostotę orientu.

Casablanka to miasto, które może pochwalić się  licznymi przykładami kolonialnej architektury pochodzącej jeszcze z czasów kiedy Marokiem rządzili Francuzi. Na największą uwagę w tym temacie zasługuje tzw. Quartier Habous, czyli nowa medyna, która została zaprojektowana w całości przez francuskich architektów.

Zdecydowanie najpiękniejszą atrakcją turystyczna Casablanki jest pałac królewski. Niestety nie zawsze można zwiedzać jego wnętrze. Warto wybrać się do meczetu Hasana II, jest to najsłynniejsza budowla tego miasta. Meczet. jako jedyna budowla w Casablance naprawdę robi ogromne wrażenie. Meczet może pochwalić się najwyższym na świecie minaretem, który liczy aż 200 metrów.

Casablanca to miasto specyficzne, atrakcyjne dla turystów, którzy kochają zwiedzać największe, światowe  metropolie.

Fez

Turyści, którzy podczas swoich wakacyjnych podróży poszukują prawdziwego smaku Afryki, powinni zobaczyć  Fez w Maroku. To miasto z pewnością oczaruje każdego miłośnika kultury arabskiej. Fez wyróżnia się na tle innych marokańskich miast odmiennością i autentycznym historycznie charakterem.

Rzeczywiście magia tego miejsca opiera się na zachowaniu jego autentycznych cech, które w ogóle nie uległy zniekształceniu mimo upływu wieków. Fez jest swoistą podróżą w czasie i poruszającą przygodą, która zaniesie nas do pierwowzorów arabskiej metropolii. Fez to miejsce, w którym krążymy po labiryncie starych ulic, kolorowych straganów i pradawnych świątyń. 

Jak przystało na jedno z najpiękniejszych arabskich miast, Fez zaskoczy nas niepowtarzalną atmosferą. Fez leży praktycznie kilka godzin od Europy, co znacznie upraszcza do niego dojazd, a wszystkie wyżej wymienione doświadczenia są dostępne na wyciągniecie ręki.

Fez swoją sławę zawdzięcza dzięki idealnie zachowanej medynie, czyli po prostu arabskiej wersji starówki. To jedyna tak medyna na świecie, która nie uległa praktycznie żadnym przemianom. Zresztą cały Fez może pochwalić się swoim pierwotnym wyglądem. Podczas zwiedzania medyny widać, że to miejsce ma za sobą bogatą historię. W każdy zaułku, w każdej ulicy da się odczuć starego ducha medyny, który jest wciąż żywy i opowiada o swojej przeszłości.  

Fez to ogromny ośrodek turystyczny, kulturowy i religijny. Na miejscu znajdziemy kolorowy wachlarz atrakcji turystycznych, oczywiście żeby naprawdę poznać to miasto trzeba poświęcić na zwiedzanie przynajmniej tydzień. Do najważniejszych zabytków Fezu trzeba również zaliczyć: nową medynę – Fas al-Dżdid, Pałac królewski, Meczet Al-Karawijjin, Meczet Andaluzyjski, Synagoga Ibn Danana, Medresa Bu Inania. Medresa Al-Attarin, Grobowce Marynidów, a także dawne fortyfikacje i mury obronne miasta.

Fez na pierwszy rzut oka wydaje się miastem bardzo chaotycznym, jednak jest to chaos kontrolowany, który po bardzo krótkim czasie da się ogarną. Nasze obawy szybko przerodzą się w zachwyt i fascynację światem, którego kultury nigdy nie znaliśmy. Jedno jest pewne Fez do miejsce warte polecenia, choćby dlatego, że z pewnością przyćmi swoim urokiem wszystkie miasta, które do tej pory zwiedziliśmy.  Wakacje w Maroku będą niezapomniane!

Golf w egzotycznej scenerii

Maroko to idealne miejsce dla miłośników aktywnego trybu życia, którzy wieczorami mają ochotę na taniec, wino i zabawę, a w dzień na uprawianie sportów wodnych, wędrówek czy grę w golfa. Właśnie golf jest reklamowany jako jedna z czołowych atrakcji turystycznych tego kraju.

Maroko posiada szeroką gamę nowoczesnych, dobrze utrzymanych i wymagających pól golfowych, mających opinie jednych z najlepszych na świecie. Wspaniała tradycja tego sportu zapoczątkowana została przez poprzedniego władcę kraju Hassana II, który był wielkim miłośnikiem i propagatorem golfa i dzięki któremu powstało w Maroku kilka wspaniałych obiektów golfowych. Do dziś odbywają się tam ogólnokrajowe zawody  – Hassan II Trophy. Obecnie znajduje się w kraju kilkanaście pełnowymiarowych pól golfowych o różnym stopniu trudności, także zarówno początkujący golfiści, jak i wytrawni koneserzy tego sportu znajdą tu coś dla siebie.

Marrakesz

Jeśli planujemy wczasy w Maroko, powinniśmy pamiętać, że każdego miasto tego kraju, ma inną atmosferę i co najważniejsze przypisuje mu się odrębny kolor. Całe Maroko daje nam ogromną ilość możliwości turystycznych i jeszcze więcej niespodzianek. Jednak trzeba mieć na uwadze, że żadna z nich nie jest na tyle zaskakująca i ciekawa jak Marrakesz.

Na pierwszą podróż do Maroka proponujemy przede wszystkim Marrakesz, miasto z kolorową architekturą i prawdziwym afrykańskim duchem. Marrakesz jest bardziej tradycyjny niż światowa Casablanka, jego charakter jest typowo marokański w odróżnieniu do sztucznego Rabatu i w końcu Marrakesz jest bardziej berberyjski niż powściągliwy Fez.

Marrakesz położony jest na rozstaju najważniejszych dróg Maroka w otoczeniu malowniczych równin, majestatycznych szczytów górskiego masywu Atlasu Wysokiego i surowych piasków Sahary. Marrakesz jest czwartym co do wielkości miastem w Maroku i niekorowaną stolicą południowego regionu kraju.

Każde z najważniejszych miast Maroka ma swój kolor. Fez kojarzony jest z niebieskim, Meknes z zielonym, Rabat z białym. W odróżnieniu do tych stonowanych kolorów, Marrakesz posiada afrykański temperament, dlatego utożsamia się go z dynamicznym kolorem czerwonym.

Marrakesz może poszczyć się bogatą kulturą i równie ciekawą historią objawiającą się w andaluzyjskiej architekturze, a także w wielu ośrodkach artystycznych i religijnych Islamu. Miasto posiada wiele zabytków z pochodzących z czasów jego świetności. W idealnym stanie zachowały się liczne pałace, łaźnie i obiekt kultu religijnego. Za najważniejsze zabytki miasta uznaje się: Meczet i medresa Alego ibn Jusufa, Meczet Kutubijja, Grobowce Saadytów, Plac Dżamaa al-Fina (Dżemaa el-Fna), Ogrody Agdal, a także mury obronne i liczne bramy wznoszące się wokół miasta.

Maroko stanowi ciekawą mozaikę kulturową, posiada niepowtarzalny klimat i świetnie spełni się w roli wakacyjnej destynacji. Wycieczkę do Maroka zapamiętamy do końca życia. Warto zainteresować się ofertami biur podróży, ponieważ ceny bywają naprawdę zaskakująco niskie.

Rabat

Rabat – stolica Maroko w odróżnieniu od pozostałych najsłynniejszych miejscowości turystycznych tego kraju, wyróżnia się nadzwyczaj miłą i spokojną atmosferą. Położone tuż nad Oceanem Atlantyckim kolorowe miasto jest idealne pod wieloma wakacyjnymi względami. Patrząc na mapę Maroka stolica znajduje się na północnym wybrzeżu Atlantyku, w północno-zachodniej części kraju.

Maroko wakacje – dlaczego warto odwiedzić stolicę Maroka – Rabat?

W bardzo dużym skrócie wystarczy wymienić  jeden z najważniejszych – w Rabacie czas urlopu beztrosko upływa na wypoczynku. Tu nie ma miejsca na wielkomiejski zgiełk, który towarzyszy dużym ośrodkom turystycznym, ulice tego miasta już dawno zapomniały o niepotrzebnym pośpiechu, oddały się leniuchowaniu i wygrzewaniu w gorącym afrykańskim słońcu.   

Mimo uśpionego charakteru Rabatu nie ma powodów do obaw przed nudą. W tak wyjątkowym miejscu jak Maroko, czas może płynąć wolno. Taki stan rzeczy pomoże nam zachwycić się jeszcze mocniej marokańskimi zabytkami, kulturą, kuchnią i malowniczą przyrodą. Podkreślamy, Rabat nie jest nudny, po prostu sprzyja wypoczynkowi.

W Rabacie atrakcji turystycznych jest na tyle dużo, że nigdy się znudzimy się wakacjami w tym mieście. Niestety panujący klimat w stolicy tego kraju jest kolejnym czynnikiem, który powoduje, że chcielibyśmy przedłużyć swój pobyt w tym uroczym mieście, na zawsze rzucić swoją pracę i nigdy nie wracać do domu.  

Po wielu wewnętrznych przemianach, stolica Maroka zapożyczyła i przystosowała na swój sposób wiele typowo europejskich cech, co ujmuje mu uroku, a wręcz ułatwia pobyt na miejscu.

Maroko atrakcje – co zobaczyć w Rabacie?

Spędzając wakacje w Rabacie trzeba koniecznie poświęcić cześć swojego pobytu na zwiedzanie zabytków. Ogromną atrakcją turystyczną jest Wieża Hasana, która jest częścią ogromnego kompleksu zabytkowego. Warto zwrócić uwagę na nekropolię władcy Abu al.-Hasana, medynę i Nowe Miasto. Nie można pominąć starożytnej fortecy Kazba al-Udaja.

Po zwiedzeniu największych atrakcji turystycznych Rabatu można spokojnie oddać się leniuchowaniu na malowniczym wybrzeżu. Gwarancją udanego wypoczynku są najlepsze plaże w całym Maroku – Temara i Skhirat.

Jak można zwidzieć Rabat?

Zwiedzanie Rabatu można zorganizować na kilka sposobów. Popularnym wyborem są wycieczki objazdowe po Maroku, które często obejmują wizyty w kilku głównych miastach, w tym w Rabacie. Tego typu wycieczki oferują możliwość zobaczenia najważniejszych zabytków i atrakcji turystycznych. Wycieczki objazdowe po Maroku często obejmują również inne kluczowe miasta, takie jak Marrakesz, Fez, i Casablanca, dając uczestnikom pełniejszy obraz różnorodności kulturowej i historycznej kraju​.
Dla osób preferujących indywidualne zwiedzanie, dostępne są również lokalne przewodniki i aplikacje turystyczne, które oferują szczegółowe informacje i trasy po Rabacie oraz innych miastach Maroka.

Tanger

Turyści, którzy planują spędzić swoje wakacje w, położonej na terytorium Maroka, miejscowości Tanger, będą mogli rozkoszować się bardzo zróżnicowaną ofertą turystyczną. Na miejscu można czerpać przyjemności z jednego kontynentu, ale równie dobrze pokierować się śladami wyznaczonymi przez mieszkańców Tangeru, którzy w rzeczywistości korzystają z europejskich dóbr. W Tangerze można nurkować nad oceanem, albo opalać się w zatoce Morza Śródziemnego.

Tanger jest świetną baza wypadową do innych atrakcyjnych miejscowości. Europa jest w zasięgu ręki i kiedy znudzą nam się afrykańskie krajobrazy, możemy w każdej chwili przenieść się na drugi kontynent. Zresztą Tanger ze względu na swoje położenie przez lata był miejscem strategicznym dla międzynarodowej polityki. Swoje strefy miały tu dominujące państwa Europy. W tych czasach do Tangeru zjeżdżali się artyści i malarze z całego świata, którzy w tych malowniczych krajobrazach upatrywali świetny temat dla swoich prac.

Tanger jest niezwykle popularną miejscowością wśród turystów. Oczywiście w praktyce przekłada się to na pewne plusy i minusy. Wadą Tangeru jest nieodparta żądza szybkiego wzbogacenia się, by dorównać standardom europejskim. Można powiedzieć, że Tanger to swoisty wakacyjny moloch, który jest niezwykle chaotyczny, przeludniony i rządzi się swoimi prawami. To miejsce, w którym miejscowi próbują wyciągnąć jak najwięcej od każdego turysty. Decydując się na wczasy w tym regionie Maroka, trzeba pamiętać, że Tanger jest idealnym miejscem dla zaawansowanych podróżników, którzy mają za sobą wiele turystycznych przygód. Tanger z pewnością nie jest miejscem dla nowicjuszy. Niestety momentami bywa niebezpieczny, szczególnie należy uważać na kradzieże. Turyści stają się łatwym celem, a łącząc to z ich naiwnością stają się praktycznie bezbronni.

Ogromną zaletą Tangeru są natomiast wspaniałe warunki pogodowe, które panują tu dosłownie przez cały rok. W Tangerze nie będziemy narzekać na brak słońca, zimną wodę czy małe plaże. Tanger może poszczyć się malowniczymi krajobrazami, wyjątkową kulturą, kolorową kuchnią, a także bardzo dobrym zapleczem turystycznym, któremu nie brakuje luksusowych hoteli i wyróżniających się dobrym smakiem typowo marokańskich restauracji.

Zdecydowanie największą perłą Tangeru jest piętrzące się na wysokim wzgórzu stare miasto – Medyna. Sercem Tangeru jest plac Grand Socco, który łączy Medynę z nowymi dzielnicami miasta. Majestatyczna forteca zlokalizowana jest w jej północno-zachodniej części, w strategicznym dla obrony miasta najwyższym punkcie klifu.  Wschodnią część starówki wyznacza port i przystań promowa.

Centrum nowej części miasta stanowią Place de France, Blvd Pasteur, a także północny odcinek Blvd Mohammed V. Ta dzielnica Tangeru wyróżnia się gęstą zabudową, skupiającą banki, konsulaty, urzędy państwowe, restauracje i sklepy.

Tanger to świetne miejsce dla osób, które znudzone są reklamowaną Tunezją czy Egiptem, a uwielbiają arabski klimat. Stąd blisko na Gibraltar, tutaj łączy się Morze Śródziemne i Ocean Atlantycki. Wokół radośnie rozbrzmiewają rytmy tanecznej muzyki, a uśmiechnięci ludzie umilają nam pobyt.

Czyż Maroko nie jest fascynujące?

Bezpieczeństwo

Maroko w znacznym stopniu utrzymuje się z turystyki, to kraj przyjaznym dla obcokrajowców, w którym liczy się zadowolony klient. Jeżeli wyjeżdżamy na wakacje z biura podróży, to nie musimy się niczym przejmować. Praktycznie każdy wakacyjny kurort tego kraju odznacza się wysokim poziomem bezpieczeństwa.

Prawdziwe problemy pojawiają się dopiero gdy sami zorganizujemy swój wyjazd. Podczas całych wakacji jesteśmy zdani tylko na siebie lub co najgorsze ludzi, których tak naprawdę nie znamy. Wszelkie zagrożenia jakie mogą nas spotkać w Maroko, w większości kierowane są do osób podróżujących na własną rękę.  Zważając na nasze bezpieczeństwo podczas wakacji musimy pamiętać o tym, że jesteśmy w odległym i nieznanym nam kraju.
W mniej uczęszczanych miejscowościach istnieje zagrożenie drobną przestępczością, jednak turyści są mniej narażeni na takie działania.

Najważniejsze żeby  podczas pobytu w Maroko zachować rozwagę i nie spacerować samemu w miejsca, których nie znamy, zwłaszcza unikać ciemnych uliczek, biednych dzielnic i ustronnych plaż.

W Maroko trzeba uważać również na miejsca zatłoczone. Ważne żeby nie nosić ze sobą większej ilości gotówki, a jeżeli już będziemy do tego zmuszeni, to najlepiej trzymać je w bezpiecznym miejscu.     

Podczas w wakacji w Maroko warto korzystać z usług licencjonowanych przewodników i firm, które zajmują się organizowaniem wycieczek i transportów dla turystów. Najlepiej przed wykupieniem jakiejkolwiek usługi ustalić zasady i trasę zwiedzania.

Marokańczycy są mili i przyjaźni dla turystów, jednak opłaca się traktować wiele z nich z dużym dystansem. Nie można ufać osobom dopiero poznanym.   

Podróżując samochodem, należy pamiętać o tym, by nie zostawiać w samochodzie niczego w widocznym miejscu. Samochód dla własnego bezpieczeństwa lepiej zaparkować na płatnym parkingu.  

Ceny i waluta

Walutą narodową w Maroku jest dirhem, jest to pieniądz niewymienialny, a jego przywóz i wywóz z kraju jest zakazany. Nie ma natomiast ograniczeń w przywozie innych walut, których wymiany można dokonać po w miarę jednolitym kursie w bankach, hotelach i kantorach. Powszechną walutą płatniczą jest w Maroko także dolar. Bankomaty są ogólnie dostępne w większych ośrodkach miejskich i kurortach turystycznych, w których najczęściej mamy również możliwość płacenia kartą kredytową.

Przykładowe ceny:

    * Coca Cola – 5,00 DH
    * Litr wody mineralnej – 5,00 DH
    * 1 kg pomidorów -6,00 DH
    * Chleb – 1,00 – 2,00 DH
    * Świeży sok pomarańczowy – 2,50 DH
    * Obiad w restauracji – około 20,00 DH
    * Marokańskie wina – od 30,00 DH

Uważaj na nieuczciwych handlarzy, łatwo dać się oszukać kupując walutę po niekorzystnym kursie.

Maroko wcale nie jest drogim krajem, ale za to ma wiele do zaoferowania!

Co ze sobą zabrać?

Jeśli zaplanowaliśmy urlop w Maroko warto przed wyjazdem przygotować sobie różnorodną odzież, coś lekkiego na upały, przewiewny, ale zabudowany strój, który ochroni nas przed ostrym upałem i wszędobylskim pyłem, jeżeli wybieramy się w pobliże Sahary, a także coś cieplejszego na chłodniejsze wieczory i noce. Koniecznie pamiętać należy o przygotowaniu ochrony przeciwsłonecznej – olejków, nakryć głowy i okularów.

Karty kredytowe nie są w Maroku powszechne jak w krajach europejskich, dlatego warto mieć przy sobie niezbędną sumę pieniędzy w gotówce.

Jak dotrzeć?

Polska nie posiada bezpośredniego rejsowego połączenia z Marokiem, bez przesiadki możliwe jest natomiast skorzystanie z wolnych miejsc w lotach czarterowych. Najważniejsze porty lotnicze w Maroko to:

    * Lotnisko Al-Massira w Agadirze
    * Lotnisko Menara w Marrakeszu
    * Lotnisko im. Mohammeda V w Casablance
    * Lotnisko Rabat – Sale

Najwięcej lotów do Maroka obsługują marokańskie linie Royal Air Maroc oraz francuskie Air France, ale znajdziemy interesujące nas loty również w ofercie m.in. British Airways, Lufthansy, Alitalii czy Tunis Air. Dobrym pomysłem jest także podróż tanimi liniami do Hiszpanii, a następnie pociągiem lub promem do Maroka, taka podróż pozwoli nam zaoszczędzić, a także zobaczyć kawałek urodziwej Hiszpanii.

Czas lotu czarterowego z Krakowa do Agadiru – ok. 3,5 h.

Kiedy jechać?

Od listopada do stycznia/lutego trwa pora deszczowa, warto odwiedzić Maroko zaraz po jej zakończeniu, na wiosnę, kiedy temperatura jest jeszcze przystępna, roślinność po deszczach bujna, a w powietrzu nie unosi się uciążliwy kurz. Jeżeli wybieramy się do Maroka latem, dobrze jest wybrać tereny nadmorskie, gdyż w głębi lądu panuje morderczy upał. Zima natomiast to dobry okres na zwiedzanie, w głębi kraju panuje przyjemna temperatura, jedynie wieczory i noce są chłodniejsze i wymagają cieplejszego ubioru.

Należy pamiętać, że z początkiem września rozpoczyna się w Maroko ramadan – arabski miesiąc postu. Poruszanie się po kraju czy porozumienie się z jego mieszkańcami może być w tym czasie utrudnione. Jeżeli zdecydujemy się na zwiedzanie w tym okresie musimy brać poprawkę na krócej czynne banki, mniej uprzejmą obsługę czy brak miejsc hotelowych szczególnie pod koniec postu, kiedy to liczne rodziny arabskie odwiedzają się nawzajem.

Klimat i pogoda

Maroko ze względu na swoje położenie ma bardzo zróżnicowany klimat. Wpływy Oceanu Atlantyckiego, Sahary oraz gór Atlas sprawiają, że w poszczególnych częściach kraju panuje nieco inna pogoda. W rejonach nadmorskich klimat jest łagodniejszy, charakteryzuje się przyjemną temperaturą i podmuchami łagodnego wiatru.

Maroko to kraj prawdziwie skrajnych temperatur, w głębi lądu w miesiącach letnich nierzadko przekraczają one 40°C, w zimie na terenach górskich spadają natomiast do – 20°C, duże są także różnice temperatur w nocy i w dzień. Średnie temperatury na wybrzeżu oscylują pomiędzy 22-24°C w lecie i 12°C w zimie i odpowiednio 29-30°C i 8-9°C w głębi kraju. Charakterystycznym elementem marokańskiego klimatu jest także wiejący z nad Sahary pustynny wiatr sirocco, odpowiadający za duże zapylenie tamtejszego powietrza.

Kuchnia

Bogate dziedzictwo kulturowe jest widoczne w marokańskiej kuchni, która łączy w sobie smaki Czarnego Lądu i świata arabskiego, nie pozbawiona jest także wpływów europejskich, głównie francuskich. Wspólne spożywanie posiłków i częstowanie się jedzeniem jest w tradycji marokańskiej bardzo istotne, osoba jedząca samotnie jest traktowana jako podejrzana i niegodna zaufania.

Tradycyjny posiłek składa się zazwyczaj z gęstej pożywnej zupy, tradycyjnego dania mięsnego lub rybnego np. tadżin oraz kaszy kuskus, a zakończony jest obfitym słodkim deserem w postaci nadziewanego ciasta, rogalików i egzotycznych owoców.

Niezwykle ważnym elementem posiłku, do którego przykłada się dużo wagi jest ceremoniał picia herbaty. Szczególnie popularna jest herbata miętowa przyrządzana ze świeżych liści. Ceremoniał parzenia przeprowadzany jest zazwyczaj przez mężczyznę, gospodarza domu, który w zupełnej ciszy przygotowuje trunek, a następnie sprawdza jego smak i dopiero potem nalewa innym gościom. Maroko smakuje naprawdę dobrze.

    * Harira – zupa z baraniny i warzyw m.in. soczewicy, ciecierzycy, cebuli, czosnku, pomidorów, świeżych ziół i przypraw
    * Tadżin – mięsny lub rybny gulasz z oliwkami
    * Kuskus – pszenna kasza najczęściej podawana z mięsem, warzywami lub rodzynkami
    * Pastilla – potrawa z mielonego mięsa gołębia oraz przyprawianych cytryną jaj, migdałów, cynamonu, szafranu i cukru, poukładanych warstwami, poprzedzielanymi bardzo delikatnym ciastem warka.
    * Harissa – ostra pasta z papryki, oliwek i czosnku, stanowiąca dodatek do wielu potraw
    * Kaab el ghzal – popularny deser tzw. róg gazeli, w postaci rogalika nadziewanego pastą migdałową i polany lukrem

Zwykle towarzyscy i chętni do wspólnego biesiadowania Marokańczycy, w czasie ramadanu poszczą i stronią od towarzystwa i właśnie aby zobaczyć ten kontrast warto odwiedzić Maroko!

Kultura i religia

Maroko może poszczycić się niezwykle bogatą ponad 1200 letnią historią, która zaowocowała ogromną różnorodnością tradycji i obyczajów, a także złożoną strukturą społeczną kraju. Maroko z jednej strony należy do krajów arabskich i jest kulturowo związane ze światem muzułmańskim, jednakże jednocześnie Marokańczycy podkreślają swoją odrębność i niezależność od wpływów zewnętrznych. W porównaniu do innych krajów islamskich, Maroko uchodzi za kraj stosunkowo liberalny i otwarty na świat, jednakże wpływy islamu są tam widoczne na każdym kroku, w architekturze, ubiorach mieszkańców czy sposobie zachowania. Popularnym powiedzeniem w Maroku jest inszallah co oznacza „jeśli Bóg zechce” i te słowa dobrze odzwierciedlają mentalność Marokańczyków pogodzonych z wolą Allacha.

Mieszkańcy Maroka są bardzo gościnni i przyjaźnie nastawieni do turystów, jednakże najczęściej traktują ich według muzułmańskich zasad dlatego należy uważać aby nie urazić ich nieodpowiednim strojem lub zachowaniem. Szczególnie ważny jest odpowiedni ubiór, zakrywający większość ciała podczas zwiedzania meczetów i innych obiektów sakralnych. Źle widziane jest także spożywanie alkoholu w miejscach publicznych oraz wylewne okazywanie sobie uczuć przez zakochanych. Gościnność Marokańczyków jest często odbierana przez przyjezdnych jako wścibstwo i nachalność, a częste zaczepki i nagabywania w szczególności kobiet mogą być chwilami uciążliwe, trzeba jednak pamiętać, że takie zachowanie nie wynika ze złej woli i jest uwarunkowane kulturowo.

Ważną rolę w życiu mieszkańców Maroka odgrywa muzyka i taniec, które towarzyszą większości świat, uroczystości i biesiad rodzinnych. Wpływy muzyczne są tu bardzo różnorodne, można usłyszeć w nich motywy arabskie, afrykańskie, zachodnie, a także żydowskie.

Ciekawą atrakcją dla turystów będzie z pewnością wizyta w miejscowej łaźni tzw. hammanie. Jest to niedroga i bardzo przyjemna rozrywka, wystarczy wziąć ze sobą jedynie ręcznik i matkę do siedzenia oraz strój kąpielowy, a na miejscu dostaniemy wiaderko i czerpak.

Dniami wolnymi w Maroku są podobnie jak w Polsce sobota i niedziela, jednakże piątek jest dniem modlitw i załatwienie większości spraw w ten dzień może być znacznie utrudnione.

Na granicy

Jeżeli wybierasz się do Maroko na okres krótszy niż 90 dni, nie potrzebujesz wizy, wystarczy sam paszport. Przy wjeździe możesz zostać poproszony o udokumentowanie środków finansowych, które posiadasz. Marokańska waluta dirham jest pieniądzem niewymienialnym i istnieje bezwzględny zakaz wywożenia go z kraju, nie ma natomiast ograniczeń przy wwozie dewiz, które można wymienić w bankach i kantorach. W Maroku nie obowiązują, żadne specyficzne restrykcje celne.

Lądowa granica z Algierią jest zamknięta dla podróżnych, można natomiast przekroczyć granicę z dwoma hiszpańskimi enklawami Ceuta i Melilla, jednakże jest to uciążliwe i długotrwałe szczególnie w sezonie turystycznym. Wszystkie niezbędne informacje związane z podróżą można otrzymać w Ambasadzie Królestwa Maroka w Warszawie.

Jeżeli podróżujesz samochodem, zachowaj szczególną ostrożność, Marokańczycy nie przestrzegają przepisów ruchu drogowego, a stan dróg nie jest najlepszy.

Plaże

Plażowicze, a także amatorzy sportów wodnych mają w Maroko do wyboru szerokie i piaszczyste plaże nad Atlantykiem, a także klifowe wybrzeże, z niewielkimi i spokojnymi plażami na północy kraju nad wodami Morza Śródziemnego.

Marokańskie wybrzeże Oceanu Atlantyckiego różni się zdecydowanie od reszty kraju – jest zielone, królują tu gaje oliwkowe i pomarańczowe, a piaszczyste plaże są niezwykle piękne, szerokie i czyste. Wspaniałe miejsce do plażowania znajdziemy w Asilah, urokliwym miasteczku charakterystycznym dzięki białej zabudowie, portowym miasteczku Larache i przede wszystkim w dwóch głównych turystycznych ośrodkach południowej części kraju – Casablance i Agadirze. Wzdłuż plaż Casablanki ciągną się niezwykle liczne dyskoteki, hotele, sklepy i restauracje. Tu właśnie skupia się rozrywkowe życie miasta. Jest to idealne miejsce do zabawy w gronie przyjaciół, mniej nadaje się natomiast do spokojnego leniwego plażowania. Szczególnie przyjaznym miejscem dla plażowiczów jest typowo turystyczny kurort Agadir, gdzie pogoda pozwala na korzystanie z wodnych i słonecznych kąpieli w zasadzie przez cały rok. W zimie temperatura nie spada tam poniżej 18°C. Agadir to także duże centrum sportów wodnych – można tu pływać, żeglować, jeździć na nartach wodnych, nurkować, a nawet łowić ryby. Amatorom windsurfingu warto polecić natomiast największy w kraju ośrodek windsurfingowy znajdujący się w As-Sawirze.

Jeżeli nie jesteśmy amatorami aktywnego wypoczynku nad wodą i szukamy spokojniejszych i bardziej kameralnych miejsc, warto wybrać wybrzeże Morza Śródziemnego. Te do niedawna słabo zagospodarowane turystycznie regiony urzekają wspaniałymi klifami i licznymi, ukrytymi zatoczkami kuszącymi intymną atmosferą i pięknym gorącym piaskiem. Najpiękniejsze plażowe zakątki w tym rejonie można znaleźć w okolicach położonego w rozległej zatoce Tangeru. Szczególnie wart odwiedzenia jest cypel Malabata z piękną zabytkową latarnią morską strzegącą wejścia do Morza Śródziemnego i wspaniałym widokiem na Tanger oraz wybrzeża Hiszpanii. Od latarni odchodzą liczne dróżki prowadzące na małe, spokojne plaże. Inne znane kurorty na wybrzeżu Morza Śródziemnego to Tetouan, Chefchaouen i Al Hoceima.

Zarówno na plaży jak i w kurortach turystycznych nie należy przesadzać z nagością, szczególnie kontrowersyjne może okazać się opalanie topless.

Chyba nie musimy się dłużej zastanawiać czy urlop w Maroko będzie udany…

Zabytki

Maroko ma wiele do zaoferowania turystom. Na przykład stołeczne, leżące na wybrzeżu Atlantyku, miasto Rabat może pochwalić się bogatą i burzliwą historią. Od czasu powstania miasta w XII w. miało ono chwile rozkwitu, kiedy to stanowiło stolicę i centrum kraju, jak i chwile upadku np. gdy stanowiło główny ośrodek piratów działających na wodach Morza Śródziemnego. Obecnie Rabat jest stolicą kraju i dużym portem morskim, a przede wszystkim wspaniałą atrakcją turystyczną, przyciągającą zwiedzających imponującą architekturą będącą kwintesencją arabskiego stylu. W mieście znajdują się liczne meczety, najbardziej znaną budowlą sakralną miasta jest Wieża Hasana, pozostałość potężnego niedokończonego meczetu Jakuba al-Mansura. Miasto stanowiące kiedyś ośrodek obronny kraju może pochwalić się także fragmentami dawnych potężnych fortyfikacji, do dziś można podziwiać m.in. cztery potężne bramy z których największa jest Brama Wiatrów. W mieście zachowały się także pozostałości osiedla z czasów rzymskich tzw. Sala Colonia, które znajdują się wewnątrz murów okazałej XIII w. nekropolii Szella. Oprócz licznych zabytków miasto zachęca przyjezdnych przyjaznym klimatem i brakiem pośpiechu, a także uśmiechniętymi twarzami jego mieszkańców.

Marrakesz jest najważniejszym miastem w południowej części Maroka i głównym ośrodkiem handlu międzynarodowego w kraju. To tu licznie przybywają kupcy z całego świata ze swoimi towarami. Na miejscowym bazarze można znaleźć wspaniałą biżuterię, tkaniny i inne ciekawe przedmioty. Centralnym punktem Marrakeszu jest plac Dżemaa El-Fna z górującym nad nim średniowiecznym meczetem Kutubijja, to tu koncentruje się życie miasta, odbywają się liczne koncerty, uroczystości i pokazy ulicznych artystów. Warte zwiedzenia jest również muzeum Dar Si Said, z licznymi arabskimi przedmiotami codziennego użytku używanymi na przestrzeni wieków. Marrakesz jest żywy także nocą, po zmroku warto odwiedzić dzielnicę Gueliz, francuską część miasta pełną pubów, kawiarń i restauracji.

Z powodu ogromnego trzęsienia ziemi, które nawiedziło miasto w latach 60. ubiegłego wieku prawie doszczętnie rujnując Agadir, w mieście nie ma wielu zabytków i dominują tu raczej nowoczesne budowle. Mimo to miasto jest najchętniej odwiedzanym przez turystów kurortem Maroka, szczycącym się najpiękniejszymi i najlepiej utrzymanymi plażami w kraju. Odbudowa miasta wciąż trwa, jak po deszczu powstają tu nowe budynki i hotele. Agadir jest także idealnym miejscem dla amatorów aktywnego wypoczynku m.in. sportów wodnych i golfa. To marokańskie miasto jest odpowiednią propozycją dla turystów, którzy pragną poznać egzotyczny marokański klimat, nie rezygnując jednak z zachodnich wygód i luksusów.

Tanger położony jest nad Cieśniną Gibraltarską łączącą Morze Śródziemne z Atlantykiem, a w dużym stopniu także – świat muzułmański z chrześcijańską Europą. Ze względu na strategiczne położenie miasto przez wieki było obiektem zainteresowania wielu krajów i przechodziło z rąk do rąk. W latach 60. i 70. XX wieku Tanger cieszył się niechlubną sławą miasta skupiającego przestępców, szmuglerów, zbiegów i innych przedstawicieli półświatka. Do dziś dużym problemem w Tangerze jest handel narkotykami oraz prostytucja, a przestępczość jest tam wysoka, dlatego miasto polecane jest raczej odważniejszym turystom. Mimo to Tanger ma swój niepowtarzalny klimat i jest otwarte na przyjezdnych, oferując im liczne atrakcje i niepowtarzalny tajemniczy i niepokojący klimat.

Wakacje w Maroku pozostaną w naszej pamięci na długo, a nuda nam tu nie grozi!

Zakupy i pamiątki

Maroko to raj dla łowców pamiątek i oryginalnych wyrobów rękodzielniczych. W prawie każdym miasteczku znajduje się bazar tzw. suk z meczetem w centralnym punkcie i licznymi okalającymi go sklepami. Sklepy usytuowane są według ściśle określonego schematu, począwszy od tych oferujących artykuły religijne i książki, poprzez sprzedające odzież i materiały, następnie artykuły domowe, aż po artykuły metalowe, garnki i skóry na obrzeżach miasta. Szczególnie warte uwagi są piękne tkaniny i dywany, a także wyroby miedziane i mosiężne. Marokańskie sklepiki i stoiska oferują także niezwykłe bogactwo egzotycznych ziół i przypraw, które mogą być wspaniałym upominkiem lub pamiątką pozwalającą na dłużej zachować smaki i aromaty arabskiej kuchni.

Żywiołem Marokańczyków jest targowanie się, dlatego wybierając pamiątki nie zapomnij, aby chwilę ponegocjować cenę, inaczej sprzedający poczuje się obrażony. Nie wypada natomiast targować się w eleganckich sklepach i butikach.

W Maroku zwyczajowo przyjęte jest dawanie napiwków, pamiętajmy o tym przede wszystkim w restauracjach, a także korzystając z taksówek.

Maroko jest fascynującym i  zupełnie odmiennym od naszego krajem i warto przywieźć oryginalne pamiątki, przypominające nam wakacje w Maroku.

Zdrowie i szczepienia

W Maroko żadne szczepienia nie są obowiązkowe, jednak do zalecanych należą:
* Wirusowe zapalenie wątroby typu A i B
* Poliomyelitis
* Tężec i błonica

Niekiedy, w przypadku bardziej ekstremalnych wypraw konieczne mogą okazać się szczepienia przeciwko malarii, jednak zazwyczaj nie są one zalecane. Po dłuższym obcowaniu z marokańską naturą koniecznie należy sprawdzić całe ciało pod kontem ukąszeń, w Maroku zdarzają się ugryzienia komarów, kleszczy i skorpionów. Jeżeli znajdziemy jakieś niepokojące ślady koniecznie udajmy się do najbliższej placówki medycznej. Jak w większości krajów arabskich najczęstszymi dolegliwościami, z którymi zmagają się turyści są: biegunka i inne choroby żołądkowo – jelitowe dlatego warto zaopatrzyć się w odpowiednie lekarstwa przed wyjazdem lub nabyć je w miejscowych aptekach.

Zachowując ostrożność należy pić jedynie przegotowaną lub mineralną wodę, jeść staranie umyte i obrane owoce oraz unikać restauracji i barów o niepewnym standardzie. Do innych częstych problemów należy przegrzanie organizmu, a nawet udar słoneczny wymagający szybkiej pomocy lekarskiej.

Opieka medyczna w kraju jest na nierównym poziomie, zdarzają się zarówno placówki bardzo dobre jak i z kiepskimi warunkami. Bezpieczniej jest korzystać z punktów medycznych w większych miastach kraju.

Przed wyjazdem do Maroko nie wolno zapomnieć o wykupienie ubezpieczenia zdrowotnego gwarantującego zwrot kosztów leczenia i transportu do kraju.