Nepal przewodnik

Kultura

Tradycyjna ludowa kultura nepalska jest celebrowana na licznych festiwalach lokalnych, każde święto religijne jest obchodzone w formie festiwalu, a jest ich w kalendarzu nepalskim ponad 50. Niektóre z nich trwają nawet kilka dni. W Dolinie Katmandu obchody są szczególnie barwne.Nepalskie miesiące księżycowe obejmują po dwa miesiące z kalendarza gregoriańskiego. Obchody świąt religijnych w Nepalu są całkiem inne od tych, które znane są z kultury europejskiej czy amerykańskiej, wydają się nietypowe, dziwaczne, ale jednocześnie zachwycają obrzędowością i zwyczajami.Najdłuższy i najważniejszy festiwal to Dashain, który trwa 15 dni, od końca września do połowy października (kiedy ustają ulewy monsunowe). Dashain to dzień zwycięstwa nad Demons, czyli złem pod postacią demona Mahisashury, które odniosła bogini Durga (żona boga Sziwy). Drugie ważne zwycięstwo świętowane tego dnia to triumf boga Ramy nad demonem Rawaną. Podczas Dashainu składane są ofiary ze zwierząt. Nieodłącznym elementem towarzyszącym temu świętu są huśtawki i ręcznie napędzane karuzele. Pierwszego dnia Dhaisanu każda rodzina sadzi jęczmień. Jeśli roślina zakiełkuje podczas świąt, oznacza to obfite plony. 

Kolejny ważny festiwal to listopadowy Tihar, kiedy zwierzęta są czczone, a nie zabijane. W czasie pięciodniowych obchodów Święta Świateł (Dipawali) każdy dzień poświęcony jest jednemu ze zwierząt (kruk, pies, krowa, wół). Ostatni dzień to dzień braterstwa, w czasie którego szczególnie ważne jest, aby rodzeństwo przebywało razem w domu oświetlonym lampkami oliwnymi i różnymi światełkami.

Mahashiva Ratri, czyli urodziny boga Sziwy są świętowane w Nepalu w miesiącu odpowiadającemu lutemu i marcowi. We wszystkich świątyniach tego boga odbywają się uroczystości, a wierni przystępują do rytualnej kąpiel w wodach Bagmati. Pielgrzymi rozpalają ogniska ku czci Sziwy.

Warto pamiętać, że na powitanie Nepalczycy składają dłonie jak do modlitwy i wykonują lekki ukłon tak, aby rękami dotknąć czoła. Pozdrowienie namaste oznacza nie tylko dzień dobry, ale zawiera w sobie pozdrawiam cię i życzę ci wszystkiego dobrego (dosłowne tłumaczenie – pozdrawiam boską część twojej istoty).

Podczas pobytu w nowym regionie zawsze warto spróbować dań typowych właśnie dla niego. W przypadku Nepalu jest to dal bhat – potrawa z ryżu oraz momos – danie podobne w formie do pierogów, ale inne całkowicie w treści – przede wszystkim mniej słone. Dal bhat w Nepalu je się palcami, koniecznie prawej ręki, ale turysta ma szansę na sztućce. W Nepalu wytwarzany jest ser żółty z mleka samicy jaka, który turysta znajdzie bez problemu na bazarze czy w sklepie. Każdy większy posiłek warto zakończyć jednym z nepalskich wypieków – wybór ciastek i ciasteczek, pasztecików i przekąsek jest niesamowity.

Ceny i waluta

Walutą, która obowiązuje w Nepalu jest rupia nepalska NPR (rupia nepalska = 100 paisa). W obiegu są banknoty o nominałach 1, 2, 5, 10, 20, 25, 50, 100, 500, 1000 rupii (rozmienienie banknotów o wyższych nominałach może stanowić problem), natomiast monety mają nominały 1, 2, 5 rupii; 5, 10, 25, 50 paisów. Kurs rupii nepalskiej kształtuje się następująco 1 USD – 77.813 NPR, 1 PLN – 24.943 NPR.

Przykładowe ceny za towary i usługi w rupiach nepalskich:

nocleg w 2-3 osobowym pokoju z łazienką – ok. 150 NRP/osoba

dal-bhat (danie z ryżu) – 200 NRP (im wyżej w górach, tym cena wyższa)

pierożki momo – 70 NRP

czarna herbata – 10 NRP

herbata z imbirem i miodem – 30 NRP

Coca-Cola 0,33l – 70 NRP

piwo nepalskie Everest – 150 NRP

woda mineralna (1 l) – 10-20 NPR

wiza nepalska – 30 USD

przepustka na rejon Annapurny – 2000 NRP

pocztówka – 10 NPR

znaczek do Polski – 25 NPR

telefon do Polski na numer stacjonarny – 50 NPR/1 min

autobus miejski w Pokharze i Katmandu – 10 NPR

bilet Katmandu – Delhi (Royal Nepal Airlines, rezerwacja tydzień przed lotem) – 140 USD

Główne waluty międzynarodowe akceptowane są w Nepalu bez większego problemu. Warto zwrócić uwagę na kilka istotnych rzeczy w czasie wymiany waluty. Konieczne jest okazanie paszportu, a dokonana wymiana powinna zawsze być potwierdzona kwitem tzw. Foreign Exchange Encashment Recept. Na kwicie wypisane jest nazwisko osoby, która wymiany dokonała i kwota pieniężna. Otrzymania kwitu trzeba dopilnować, a jeśli nie zostanie wystawiony – upomnieć się o niego. Może zdarzyć się taka sytuacja, że w dobrych hotelach, firmach czy liniach lotniczych opłata w rupiach zostanie przyjęta tylko za okazaniem kwitu.Obowiązuje bowiem przepis nakazujący sprawdzanie kwitów, więc lepiej być na to przygotowanym podczas wycieczki do Nepalu, mimo że w praktyce stosowanie nakazu nie zawsze jest przestrzegane. Turystom odwiedzającym Nepal nie uda się dokonać oficjalnej wymiany rupii na twardą walutę w bankach na przejściach granicznych.

Tabele kursowe ustalane są w Nepalu przez państwowy Nepal Rastra Bank. Banki są zwykle otwarte od niedzieli do czwartku w godz. 10.00 – 14.00, w piątki tylko przed południem. Funkcjonują także prywatne banki – Nepal Bank Ltd, Nepal Grindlays Bank, Himalayan Bank i Bank of Katmandu, w których kursy wymiany walut i opłaty manipulacyjne różnią się od tych ustalonych dla banku państwowego.Jeśli chodzi o licencjonowane kantory, to znajdują się one w większych miastach i oferują korzystniejsze kursy, jednak opłaty manipulacyjne są wyższe niż w bankach. Zawsze istnieje możliwość negocjacji. Godziny otwarcia kantorów to 9.00-19.00 przez cały tydzień. Licencjonowane kantory w Nepalu znajdują się na międzynarodowym lotnisku w Katmandu, na dużych przejściach granicznych oraz w wybranych obiektach noclegowych.

W Katmandu i Pokharze można skorzystać z bankomatów Nepal Grindlays Bank, które są czynne 24 h. Akceptowane są karty Visa i Mastercard, a posiadaczom tych kart odziały banku wypłacają rupie bez opłat manipulacyjnych. W przypadku tych dwóch typów kart ich właściciele mogą także kupić czeki podróżne w twardej walucie za opłatą 2 %.Płacenie kartami kredytowymi możliwe jest w hotelach, restauracjach i lepszych sklepach.

Natomiast z bankomatów Himalayan Bank można korzystać tylko przy użyciu miejscowych kart kredytowych, podobnie jak z bankomatów w miastach innych niż Katmandu i Pokhara. Przedstawiciel American Express – Yeti Travels w Katmandu realizuje czeki podróżne dla posiadaczy kart Visa i Mastercard za opłatą 1% wartości kwoty czeku.W przypadku przekazów pieniężnych z zagranicy trzeba dopilnować każdego szczegółu, niedopatrzenia mogą opóźniać przesyłkę pieniędzy. Informacje takie jak nazwa banku, do którego przesłane mają być pieniądze czy nazwisko nadawcy i odbiorcy powinny być wpisane dokładnie i wyraźnie. Western Union dokonuje przesyłki pieniędzy do Nepalu w ciągu 24 godzin (przedstawicielem w Katmandu jest Sita World Travel).

Kwestia finansowa, która bardzo interesuje turystów w czasie wycieczki do Nepalu to napiwki i targowanie się. W droższych restauracjach wypada zostawiać standardowy napiwek, nie większy niż 10% rachunku, w tańszych lokalach gastronomicznych stosowny jest mniejszy napiwek. Nie ma natomiast zwyczaju zostawiania napiwków taksówkarzom.Turysta w czasie wyprawy do Nepalu powinien pamiętać, że za niektóre towary czy usługi nie wypada się targować np. żywność, nocleg, bilety wstępu.Targowanie powinno przebiegać w miłej atmosferze i z korzyścią zarówno dla klienta, jak i sprzedawcy – szczególnie warto próbować targować się na targowiskach pod gołym niebem, ponieważ sklepy trzymają się swoich ustalonych cen.

Co ze sobą zabrać?

Jest kilka rzeczy, które podczas wyprawy do Nepalu przydadzą się na pewno. Każda wycieczka turystyczna do Nepalu, wyprawa trekkingowa czy po prostu krótki pobyt z szybkim zwiedzaniem wymaga odpowiedniego przygotowania kondycyjnego, zdrowotnego, ale także ekwipunkowego.

Warto pamiętać, żeby zabrać odpowiednią odzież – ubrania letnie i zimowe, odzież przeciwdeszczową, ubrania termoaktywne, ubrania ocieplane np. kaczym puchem. Na pewno przydadzą się także okulary przeciwsłoneczne, nakrycia głowy i ubrania chroniące przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym.

Turyści, którzy chcą w Nepalu przemieszczać się samochodem powinni posiadać Międzynarodowe Prawo Jazdy. Ze względu na zanieczyszczenie powietrza w terenach zurbanizowanych można zabrać maski w celu ochrony dróg oddechowych. W tańszych hotelach ze względu na hałas warto mieć przy sobie zatyczki do uszu, a z powodu kradzieży – dodatkowe kłódki do drzwi. Podczas zwiedzania Parku Narodowego Chitwan na nizinie Terai, gdzie panuje wyjątkowo wilgotny klimat, płyn odstraszający insekty jest niezbędny.

Jak dotrzeć?

Bezpośrednie loty z Europy do Nepalu organizują linie lotnicze Austrian Airlines/Lauda Air, rosyjski Aerofłot i holenderska Transavia. Na stronach internetowych przewoźników znajdują się szczegółowe informacje na temat daty i ceny przelotów.Do Nepalu można także polecieć z Indii. Najważniejszym i największym portem lotniczym w Indiach jest New Delhi. RNAC, czyli Royal Nepal Airlines Corporation organizuje dwa loty w ciągu dnia z New Delhi, a drugi przewoźnik, jakim jest Indian Airlines – jeden kurs dziennie.

Ponadto pasażerowie poniżej 30. roku życia otrzymują 25% zniżki na cenę lotu. Nie jest wymagana do tej zniżki legitymacja studencka. Loty z New Delhi do Katmandu trwają godzinę, kosztują w jedną stronę 142 $. Funkcjonują także inne bezpośrednie połączenia lotnicze do Katmandu realizowane przez indyjskie linie lotnicze (z Kalkuty, Waranasi, Bangalore, Bombaju, Patny). Turyści wybierający się na wyprawę do Nepalu powinni pamiętać, że obowiązuje podatek wyjazdowy w przypadku przelotu z Indii do Nepalu. Podatek wynosi 1100 INR (rupii indyjskich), a płatność jest dokonywana podczas odprawy w hali odlotów.

Nie tylko z Indii, ale także z innych krajów Azji, organizowane są loty do Nepalu (Bangkok, Dhaka, Lhasa, Hongkong). Z Singapuru 310 $ kosztuje lot na pokładzie samolotu RNAC), a 389 $ w Singapore Airlines. Dodatkowo linie lotnicze Biman Bangladesh Airlines uruchomiły przelot na trasie Katmandu–Dhaka–Yangon–Bangkok.Natomiast z Nepalu do Indii można się przemieszczać liniami lotniczymi Necon Air. Loty są organizowane z Katmandu do Lucknow i Patny. Lotnisko Tribhuvan w Katmandu ma charakter międzynarodowy. W oddziałach Arab Banku na lotnisku można dokonać wymiany waluty.

Regiony-nepalu

Katmandu

Katmandu – stolica Nepalu, zostało opisane w jednym z tekstów Hindu jako miejsce bogów w otoczeniu gór. Zabytkowe centrum Katmandu, buddyjskie świątynie i pałace z XVII w. znajdują się koło placu Durbar (Durban Square).Durbar oznacza pałac, dwór królewski, ale również rząd czy ceremonię koronacyjną. Zabudowa starówki jest znacznie bardziej zwarta, niż w nowych dzielnicach. Z placu Durbar w kierunku północno-wschodnim, biegnie główna ulica, przy której koncentruje się handel i życie towarzyskie.

Arteria komunikacyjna Kantipath, oddziela starówkę od nowszych dzielnic. Na wschód od Kantipathu znajduje się ogromny Tundikhel (plac defilad). W wąskich zaułkach nad głowami turystów wiszą drewniane, rzeźbione balkony, a kuszą ich stragany zachwycające różnorodnością i niezwykłością asortymentu.Przy placu Durbar Square, znajduje się Kasthamandap, uznawany za najstarszy budynek w Dolinie Katmandu, z ok. XII w. oraz świątynia Siwy Maju Deval.Świątynia Jaganath Temple z rzeźbami erotycznymi, to miejsce gdzie znajduje się Great Bell. Wieść gminna niesie, że odstrasza on złe siły. Zamknięta dla turystów jest Taleju Temple, którą zwiedzać można jedynie w czasie festiwalu Dashain.Przy placu Kel Tole znajduje się Seto Maczhendranath. Jest to wspólne miejsce sacrum dla buddystów i hinduistów. Przy wejściu ustawiono kamienną figurę Buddy w otoczeniu dwóch metalowych lwów.W świątyni Ikha Narajan znajduje się rzeźba czteroramiennego Wisznu z X w. (lub XI w).Muzeum Narodowe gromadzi zbiory eksponatów starożytnej sztuki religijnej, różnorodne pod względem formy oraz sposobu wykonania. Natomiast w Muzeum Historii Naturalnej turystę zaskakuje ilość i różnorodność wypchanych ptaków i zwierząt. W Dolinie Katmandu znajduje się siedem obiektów zamieszczonych na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Oprócz obcowania w Katmandu z nepalską sztuką, kulturą materialną i duchową, warto także zainteresować się gastronomicznymi aspektami.W restauracji Thamel Mouse podawane są potrawy miejscowej kuchni, goście siedzą na poduszkach przy tradycyjnym niskim stole. Przed wejściem należy zdjąć buty.Z kolei w restauracji Bhanchha Ghar mieści się także małe muzeum nepalskiej sztuki użytkowej i tradycyjnych ubrań. Gościom zawsze towarzyszą dźwięki starych nepalskich pieśni.Potraw Indii północnych można skosztować w egzotycznym i eleganckim lokalu Buchara.Kuchnia nepalska i tybetańska serwowana jest w Tukche Thakali Kitchen.

Inne atrakcje zapewnia Hgojan Grima – oprócz rozkoszy podniebienia w ofercie znajdują się także wieczorne występy tancerzy i muzyków nepalskich.Widok na miejski krajobraz towarzyszy gościom restauracji Makles, która znajduje się na dachu budynku.Po intensywnym zwiedzaniu i pokrzepieniu się egzotycznymi potrawami warto zajrzeć na któreś z nepalskich targowisk. Współczesny shopping można zorganizować w Katmandu przy New Road, gdzie znajduje się nowoczesne centrum handlowe.Bardziej egzotyczne i unikatowe towary można znaleźć w Indra Czauk czy na tarasach świątyni Mahadev – handlarze oferują szeroki wybór pledów i tkanin.W pobliżu świątyni Siwy kupcy rozkładają na swoich stoiskach szale i wełniane kilimy.

Coś na ząb proponują natomiast sprzedawcy z Asan ToleW dużym sklepie Amrita Craft Colection w Thamelu turyści na pewno będą zainteresowani wyrobami rzemiosła i ubraniami.Miejsca życia towarzyskiego i rozrywki w Katmandu koncentrują się w Thamelu. Każdy turysta, który odwiedzi kasyno w jednym z luksusowych hoteli, w ciągu tygodnia od przylotu do Katmandu, otrzyma żetony do gry o wartości 200 rupii indyjskich.W Teatrze Narodowym regularnie odbywają się koncerty klasycznej muzyki nepalskiej.

Patan

Patan nazywany Miastem Piękna jest drugim co do wielkości miastem w Dolinie Katmandu. Charakterystyczne dla miasta są cztery stupy (świątynie buddyjskie) znajdujące się w czterech stronach miasta. Zbudował je prawdopodobnie cesarz Asioka, który stał na czele wielkiego imperium buddyjskiego w III w. p.n.e.

Zabytkowa architektura Patanu wokół placu Durbar pochodzi w większości z XVI-XVIII w. Centrum Patanu, zajmuje podobnie jak w Katmandu, plac Durban. Układ architektoniczno-urbanistyczny Patanu obejmuje cztery główne drogi wychodzące z placu Durban do czterech stup Asioki oraz koncentryczne kręgi zabudowy miejskiej.

Powstanie budowli miejskich jest datowane na średniowiecze i ma pewne charakterystyczne cechy zwracające uwagę turystów podczas wyprawy do Nepalu. Uliczki są wąskie, place mają małą powierzchnię, ceglane domy jedno lub dwa piętra z licznymi drewnianymi zdobieniami okien, drzwi wejściowych i poddaszy. Świątynie wokół placu Durbar są wyższe od zabudowy mieszkaniowej. Znajdujący się tam cały rząd zabudowy sakralnej buddyjskiej i hinduistycznej ma dwie, trzy lub cztery kondygnacje. Pagody hinduistyczne (świątynie) stoją na kamiennych podmurówkach, ale ściany wykonane są z drewna, w mniejszej części z cegieł. Wyróżniają je pięknie rzeźbione w drewnie ażurowe galerie.

Świątynia Kryszna Mandir z XV-XVII w. to ważne w Patanie miejsce modlitewne, przed wejściem ustawione są kamienne lwy i posąg Garudy. Garuda to orzeł o ciele człowieka, który podlegał bogowi Wisznu. Z kolei z tyłu świątyni znajduje się posąg byka Nandi, który także należał do boga Wisznu. Zarówno Garuda, jak i Nandu były boskimi wierzchowcami, dlatego należy im się szczególna cześć.

Świątynia boga handlu i interesów Bhimsena o nazwie Jagannarayan ma dwa piętra. Jest to najstarsza świątynia (zbudowana ok. 1565-1600) przy placu Durbar. Także przed nią znajdują się kamienne lwy. Drewniane poddasze ozdobione jest rzeźbionymi scenami erotycznymi.

Pokhara

Niezwykła świątynia stoi na wyspie na jeziorze w Pokharze. Mowa o Świątyni Warahy, w której czczony jest bóg Wisznu w jednym z jego wcieleń – w postaci dzika.  Z kolei Świątynia Bhimsen znajdująca się w centrum miasta ma wszystkie cechy typowe dla architektury sakralnej Nepalu i oczywiście ozdoby w formie rzeźb treści erotycznej.

Jednak najsłynniejsza świątynia Pokhary znajduje się na wzniesieniu w otoczeniu parku – Binde Basini Bhagwati, a poświęcona jest bogini Durgi (Parwati). Wizerunek bogini wykuty jest w saligramie – czarnym amonicie, czyli skamielinie z okresu jury, która jest pozostałością morskiego głowonoga.

W Pokharze atrakcją turystyczną w czasie wyprawy do Nepalu jest także Wodospad Devina (Davida). Wodospad utworzony jest przez strumień Pardi Khola, który wypływa z jeziora Phewa Tal, a później wpada wodospadem Devina do zagłębienia w podłożu skalnym. Całkowicie znika. 

Widok wodospadu zapiera dech w piersiach, jednak podczas podziwiania go warto pamiętać o genezie nazwy. Jeśli dać wiarę wieści gminnej, pewnien turysta o imieniu David zniknął w strugach spadającej wody, a ponieważ nie chciał opuścić swojej towarzyszki, pociągnął ją za sobą. David nie wypłynął już na powierzchnię. Strumień Pardi Khola wypływa z podziemnego tunelu i pojawia się na powierzchni jakieś 200 m dalej.

Kiedy jechać?

Do Nepalu warto wybrać się szczególnie na przełomie października i listopada, kiedy rozpoczyna się pora sucha i ustają opady monsunu letniego. W Nepalu rozpoczynają się wtedy zbiory ryżu, a towarzyszy im barwna obrzędowość i praktykowane od pokoleń zwyczaje.

Pora sucha przynosi czyste powietrze, przejrzyste i gwarantujące świetną widoczność. Warunki pogodowe sprzyjają górskim wyprawom – nie ma już upałów, a mrozy jeszcze nie nastały. Temperatura obniża się znacznie w grudniu i styczniu, jednak śnieg pojawia się tylko w wyższych partiach gór. Turyści wyruszający wtedy w góry, muszą mieć odpowiednie przygotowanie kondycyjne i ekwipunkowe. Z powodu warunków pogodowych na Thorung La może być zamknięty szlak turystyczny u podnóża Annapurny. W tych dwóch miesiącach warto zainwestować w nocleg w droższym obiekcie hotelowym, ponieważ hotele oferujące niższe ceny często nie są ogrzewane w wystarczającym stopniu. Pora sucha w Nepalu kończy się, w zależności od warunków pogodowych, w lutym albo dopiero w kwietniu. Temperatura powietrza rośnie sprzyjając jednocześnie podejmowaniu wypraw wysokogórskich.

Od kwietnia lub maja, kiedy nadchodzi monsun letni, znowu rozpoczynają są dni upalne i deszczowe. Powietrze jest znacznie mniej przejrzyste, wzrasta stężenie pyłów unoszących się znad wysuszonej ziemi. Od czerwca do września pogodę w Nepalu kształtuje monsun letni przynoszący znaczne ilości opadów. Wzrasta także zachmurzenie.Z powodu opadów drogi są nieprzejezdne, a spływy gruzowo-błotne znacznie utrudniają korzystanie ze szlaków turystycznych.

Kultura i religia

Oficjalną religią Nepalu jest hinduizm – 89,4% ludności to hinduiści. Inne religie to buddyści – 7,8%, muzułmanie – 2,7%. Najmniej jest wyznawców dżinizmu – 0,1%.Wyznawcy innych religii niż hinduizm nie są prześladowani w sposób drastyczny ani permanentny, chociaż znane są przypadki prześladowań religijnych czy kastowych, utrudnienia występują zwłaszcza podczas rejestracji organizacji religijnych.Zastosowanie w życiu codziennym ma wiele zasad hinduizmu o czym turysta musi pamiętać. Jedną z podstawowych zasad jest to, że je się, podaje cokolwiek i odbiera prawą ręką; prawej dłoni nie podaje się jednak w geście powitalnym, gdyż nie jest to praktykowane w Nepalu.

Niewierni, czyli wyznawcy religii innej niż hinduizm, a więc większość turystów, nie mogą wchodzić do świątyń w Nepalu. Czasami jednak wystarczy zapytać o pozwolenie na wejście, a także na robienie zdjęć. W świątyniach hinduistycznych obowiązuje zakaz wnoszenia do wnętrza skórzanych rzeczy. Kolejna zabroniona czynność to stawanie na okrągłych lub kwadratowych kamiennych mandalach, które umieszczone są przed świętymi miejscami. W świątyni nie może pojawić się mężczyzna z odsłoniętym torsem ani kobieta ze zbyt dużym dekoltem; zarówno mężczyźni jak i kobiety, powinni zakrywać nogi.Religia zabrania także publicznego okazywania uczuć.

W świątyniach buddyjskich koniecznie trzeba zdjąć buty przed wejściem. Wokół stupy i wewnątrz niej należy przemieszczać się zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Młynkiem modlitewnym może zakręcić każdy we własnej intencji, bez względu na religię, którą wyznaje. Kobiety nie mogą zbliżać się do mnichów ani też niczego im podawać.

Krajobraz religijny w Nepalu jest wyraźnie wyodrębniony z całokształtu zabudowy, liczne miejsca kultu i modlitwy, stupy i świątynie hinduistyczne zajmują sporą część przestrzeni życia codziennego. Buddyzm i hinduizm w Nepalu wzajemnie się przenikają i przejmują swoje elementy. Wyraźnym dowodem jest to, że przy hinduskich świątyniach wiszą buddyjskie młynki modlitewne, a figury hinduskich bogów umieszczane są przy buddyjskich stupach.

Na granicy

Bagaż turystów opuszczających Nepal poddawany jest szczególnej kontroli (prześwietlenie promieniami RTG). Działania takie mają zapobiegać przemytowi antyków, kamieni szlachetnych i półszlachetnych, a także narkotyków. Obowiązuje zakaz przywozu nepalskich rupii (nie obowiązuje tylko obywateli Nepalu i Indii).Nie jest natomiast określona prawnie ilość przywożonej gotówki lub czeków podróżnych, jednak suma wywieziona nie może przekraczać przywiezionej. Ocleniu podlega gotówka i czeki podróżne w kwocie równej lub wyższej 2000 USD.

Aby uniknąć wszelkich nieporozumień związanych z wywożonymi z Nepalu pamiątkami, można uzyskać certyfikat wydawany w Department of Archaeology (Wydział Archeologii) w budynku National Archives (Archiwum Narodowe) w Katmandu. Dokument potwierdza, że wywożony przedmiot nie jest pamiątką kultury materialnej uznanej w Nepalu za zabytek czy antyk. Po certyfikat można zgłosić się w dni robocze między 10.00 a 13.00 (odbiór tego samego dnia).

Jeśli chodzi o możliwość wwiezienia przez turystów na teren Nepalu określonych towarów na własny użytek, obowiązują ograniczenia ilościowe.Można przywieźć 200 sztuk papierosów, ale już tylko 50 sztuk cygar. Jeśli chodzi o alkohol, turysta podczas wyprawy do Nepalu może mieć ze sobą jedną butelkę nie przekraczającą 1,5 litra objętości. Z innych przedmiotów i sprzętów, które często mają ze sobą turyści w czasie wycieczki do Nepalu, można także przywieźć tylko jedną sztukę. Do tej grupy należą: lornetka, kamera video, aparat fotograficzny, rower, wózek dziecięcy, laska.

Pogoda i klimat

W północnej części kraju panuje klimat górski, natomiast w południowej klimat zwrotnikowy monsunowy.

Klimat górski warunkuje surowsze warunki atmosferyczne na północy Nepalu, niskie temperatury, opady deszczu i śniegu.

Klimat zwrotnikowy monsunowy na południu powoduje ciepłe i deszczowe lata.Szczególnie charakterystyczne są ulewne deszcze pory letniej, czyli monsuny oraz suche zimy. Najwyższe opady występują w lipcu i sierpniu (ponad 300 mm), najniższe natomiast od listopada do lutego w czasie pory suchej.

Regiony

Na różnorodność przyrodniczą Nepalu mają wpływ warunki klimatyczne kraju. Na wyżynnym południu dżungla wiecznie zielonych lasów podzwrotnikowych, na górzystej północy lodowce, główny łańcuch Himalajów (Himalaje Wysokie), najwyższy szczyt świata – Czomolungma (Mount Everest) wznoszący się na wysokość 8850 m n.p.m.

Pomiędzy pagórkowatym południem, a górzystą północą leżą Himalaje Małe, gdzie ukryta jest Dolina Katmandu. Znajdujące się w Dolinie miasta, Katmandu i Pokara, są bazami wypadowymi większości wypraw w Himalaje.

Zabytki

Świątynie i sanktuaria robią wrażenie rozmachem i zdobieniami, ale nie to powoduje wyjątkowy klimat miasta, tak zbliżony do średniowiecznej atmosfery. Podczas wyprawy do Nepalu i pobytu w Mieście Wielbiących turysta ma szansę obserwowania rytuałów, codziennych czynności toczących się spokojnym rytmem.Turysta widzi jak Nepalczycy wyrabiają gliniane naczynia, mielą ziarna, piorą czy barwią przędzę. Nikt nigdzie się nie spieszy i nikogo nie irytuje, nie ma tutaj tłumów takich jak w Katmandu.

Świątynia Nyatapola w Bhaktapur ma 30 metrów wysokości, pięć pięter, czterospadowy dach, zbudowana została na początku XVIII w. Do świątyni, w której cześć oddawana jest bogini Lakszmi prowadzą schody, przy których ustawiono posągi strażników, którymi są legendarni wojownicy Jayamel i Phattu. Tych dwóch miało siłę dziesięciu mężczyzn.Kolejni strażnicy Nyatapoli to kamienne słonie, lwy, gryfy. Tygrysica to postać bogini Baghini, a lwica – Singhini. Lakszmi to bogini piękna, bogactwa, rozkoszy i szczęścia, jednak żaden turysta podczas wycieczki do Nepalu nie stanie przed jej posągowym obliczem, tam dostęp mają tylko kapłani. Na ścianach świątyni i przed nią powieszono malowane i rzeźbione wizerunki bogini.

Lumbini to święte buddyjskie miejsce pielgrzymek, ponieważ właśnie tu narodził się Budda Siakjamuni. Lumbini znajduje się blisko południowej granicy nepalsko-indyjskiej. W czasach kiedy Budda się narodził, w Lumbini znajdował się park, przez który przebiegał ważny szlak komunikacyjny. Właśnie tamtędy podróżował orszak brzemiennej królowej Mayadevi. Narodzony ok. roku 563 p.n.e królewicz Siddhartha stał się późniejszym Buddą, założycielem religii buddyzmu, Oświeconym, który spostrzegł Cztery Szlachetne Prawdy.Lumbini jest czczone na równi z trzema innymi miejscami związanymi z życiem Buddy: Kushinagar, Bodh Gaya, Sarnach.

Park Narodowy Sagarmatha położony jest w północno-wschodniej części kraju, prawie w całości powyżej 3000 m n.p.m., z roślinnością typową dla terenów wysokogórskich. Piętro dolne porośnięte jest sosną himalajską, dębami i jałowcem, a w piętrze górnym rośnie jodła, brzoza i charakterystyczne dla Himalajów drzewiaste różaneczniki.Na terenie Parku Narodowego znajdują się trzy ośmiotysięczniki: Mount Everest, Lhotse i Cho Oyu.Fauna Sagarmathy to przede wszystkim ptactwo, występuje ok. 130 gatunków ptaków oraz znacznie mniej liczna populacja niedźwiedzia himalajskiego oraz wilka.

Park Narodowy Czitwan znajduje się w regionie Taraj. Szczególnie wartościowa pod względem przyrodniczym jest populacja jednorogiego nosorożca azjatyckiego oraz tygrysa bengalskiego.

Zakupy i pamiątki

Jaki kraj, takie pamiątki. Bez wątpienia z Nepalu przywozi się nieprawdopodobne zdobycze. W Katmandu na Thamelu jest szeroki wybór różnego rodzaju staroci. Jednak trzeba pamiętać, że autentyczny antyk to ten, który został kupiony w sklepie, handlarze na stoiskach proponują dobrze wykonane podróbki.Nepalskie starocie to maski, wisiory, strzały. Ubrania także cieszą się zainteresowaniem turystów i często kupowane są jako pamiątki, o bardzo użytkowym charakterze – szaliki, czapki, swetry, koce z wełny jaka. Dla podniebienia przyprawy – masala i garam masala oraz curry; dla powonienia kadzidła – sypane wonne patyczki. Pamiątki o charakterze religijnym, które kupują chętnie turyści w Nepalu to buddyjskie chustki modlitewne, młynki modlitewne, figurki Buddy.

W Patanie można zakupić tkany dywan wykonany przez ludność pochodzenia tybetańskiego. Także w Patanie, na targu staroci, sprzedawane są figurki i głowy Buddy oraz religijne akcesoria takie jak: dzwonki, kołatki, naczynka. Materiały wykorzystywane do wykonywania pamiątek to drewno, mosiądz, brąz albo srebro. Podczas szperania na targowisku można znaleźć niesamowite unikaty np. srebrną klamkę w kształcie pawia, drewniane naczynko do picia wody, głowę Buddy z licznymi ozdobami.Pamiątką mniej trwałą, ale także zapadającą w pamięć turysty podczas wyprawy do Nepalu jest coś na ząb – placki ziemniaczane posypane cukrem, dal bhat – danie ryżowe czy pierożki momos, ale także stek z baraniny i różne zupy. W czasie zakupu pamiątek w Nepalu warto zwrócić także uwagę na duży wybór aromatycznych, wyjątkowych herbat. Jest w czym wybierać, w zależności od tego ile turysta jest w stanie wydać na pamiątki i ile przetransportować w swoim plecaku albo w żołądku.

Turysta w czasie wycieczki do Nepalu nie zawsze jest świadomy, że w Dolinie Katmandu w różnych miastach powstają całkowicie różne od siebie, charakterystyczne wyroby, które nie są dostępne w innej części kraju. Nawet figurki Buddy mogą być inaczej zdobione w zależności od miejsca wykonania. Dlatego warto przemyśleć zakup pamiątek i poczekać na być może lepszą okazję. Ceny pamiątek rosną także wraz z wysokością nad poziomem morza – w schroniskach wysokogórskich ich ceny są znacznie zawyżone w stosunku to nizin.

Zdrowie i szczepienia

Turystom wyjeżdżającym do Nepalu zaleca się wykonanie szczepień przeciwko chorobom takim jak: wirusowe zapalenie wątroby A i B, błonica, tężec, polio, dur brzuszny, wścieklizna, meningokokowe zapalenie opon mózgowych. Nie są to obowiązkowe szczepienia ochronne, ale zalecane. Oznacza to, że bez nich można wjechać na teren Nepalu, ale wtedy większe jest ryzyko zachorowania na którąś w wymienionych chorób.Obowiązuje zakaz wjazdu na terytorium Nepalu nosicielom wirusa HIV.

W przypadku choroby turysty w Nepalu opłata za pobyt w prywatnej klinice wynosi mniej więcej 35-40 USD za dobę, natomiast koszt pobytu w szpitalu państwowym jest znacznie niższy, jednak obniża się także standard opieki medycznej i warunków leczenia.Przykładowo konsultacja medyczna w prywatnej klinice w Nepalu to koszt 10-20 USD, wyrwanie zęba 5-10 USD, zabieg usunięcia wyrostka robaczkowego 30-40 USD. Natomiast w szpitalu państwowym turysta, który zapalenia wyrostka nabawił się podczas wycieczki do Nepalu, zapłaci za zabieg ok. 3 USD, tyle co przejazd taksówką z centrum stolicy na nepalskie lotnisko.

Rafting

Rafting, czyli spływy tratwami i kajakami po rwących, górskich rzekach to nowa, emocjonująca i ekstremalna forma turystyki aktywnej. Warunki przyrodnicze w Nepalu, rwące rzeki o dużych spadkach sprzyjają jej rozwojowi. Rafting w Nepalu to niezapomniane przeżycie dla piechurów i himalaistów, ale także wioślarzy i kajakarzy. Wody rzek nepalskich są ciepłe, na przybrzeżnych plażach można organizować postoje, przerwy i rozbijać obozowiska. Rafting w Nepalu jest szczególnym doświadczeniem wyjazdowym, pozwala nie tylko na niekonwencjonalne zwiedzanie, ale także sprawdzenie siebie w ekstremalnych okolicznościach.Rafting w Nepalu najlepiej zorganizować od września do początku grudnia, także od marca do początku czerwca.

Warto jednak pamiętać, że na przełomie września i października oraz maja i czerwca, ze względu na wysoki poziom wody w rzekach związany z opadami monsunowymi, spływ rzekami nepalskimi może być bardzo trudny. Samodzielna organizacja jest ryzykowna, a pomoc doświadczonej firmy zajmującej się raftingiem w Nepalu bardzo cenna. Pogoda stabilizuje się od połowy października, temperatura powietrza i wody znacząco spada dopiero w grudniu.Z kolei od marca do czerwca, kiedy spada poziom wody, spływy są bezpieczniejsze i mniej ekstremalne. Od maja rzeki zasilane są topniejącym śniegiem, a coraz częstsze burze poprzedzają nadchodzącą porę monsunu. Ryzyko i emocje wzrastają, bezpieczeństwo maleje. Na czas od czerwca do sierpnia przypada maksimum opadowe pory deszczowej, co jest równoznaczne ze wzrostem poziomu wód (nawet do 10 razy, objętość 60–80 razy).

Spływ po Kali Gandaki wymaga szczególnych umiejętności technicznych oraz przygotowania, ponieważ występujące tam progi wodne powodują, że poszczególne odcinki rzeki zaliczane są do III i IV stopnia trudności. Kali Gandaki, uznawana jest za jedną z najświętszych rzek w Nepalu. Sfera sacrum wyznaczona w okolicy rzeki obejmuje miejsca kremacji zwłok i naziemne kopce grobowe przy dopływach. Przy średnim i niskim poziomie wody wyprawa w dół Kali Gandaki trwa trzy dni. Spływ zaczyna się w Baglungu, kończy w Ramdhighacie.Z Ramdhighatu można płynąć dalej w kierunku zlewiska Trisuli. Jest to teren znacznie mniej uczęszczany i sprzyjający miłośnikom birdwatchingu. Postoje są często organizowane w Ranighacie, gdzie można zwiedzić pałac (odbudowa trwa).

Trekking

Od lat 60. piesze wyprawy szlakami określane są jako trekking. Początkowo trekkerzy wykorzystywali szlaki komunikacyjne i transportowe, które służyły Nepalczykom. Trekking w Nepalu nie jest jednak równoznaczny z wyprawami wysokogórskimi himalaistów. Tylko początkowe etapy himalajskiej wyprawy odbywają się po szlakach trekkingowych.Wyprawa trekkingowa w Nepalu może trwać jeden dzień, ale także cały miesiąc. Dla turystów aktywnych trekking w Nepalu jest doskonałą propozycją. Oprócz możliwości zdobycia wysokogórskiego szczytu, sprawdzenia własnej kondycji fizycznej, trekking w Nepalu daje także szansę przebywania w niezwykłej krajobrazowo scenerii, wśród rdzennej ludności oraz egzotycznej fauny i flory.

Punkt wyjścia stanowią subtropikalne niziny, wyżej czekają na turystów zalesione wzgórza i rozległe łąki. Płynące rzeki wyżłobiły charakterystyczne głębokie wąwozy. Przed szczytami rozciągają się lodowe pustynie.Zmiany krajobrazu, które można obserwować podczas trekkingu w Nepalu następują nie tylko razem ze zmianami wysokości, ale także wraz z porami roku. Turystę zaskoczy żywiołowe wiosenne przebudzenie przyrody, intensywne letnie żniwa, feeria jesiennych barw wypełniająca przestrzeń.Jednym z najpopularniejszych szlaków jest Jomsom Trek. W okolicach Pokhary i Doliny Katmandu przebiegają szlaki dostosowane do kilkudniowych wycieczek. Trekking w Nepalu odbywa się także na szlakach prowadzących do baz pod Mount Everestem oraz wokół Annapurny. Przejście tych tras zajmuje trzy tygodnie.

Trekking w Nepalu ma różne formy. Trekkerzy (po uzyskaniu zezwolenia w Wydziale Wspinaczki Wysokogórskiej Ministerstwa Turystyki w Katmandu) przemieszczają się w małej grupie głównym szlakiem nocując w schroniskach. Jest to spokojna marszruta dla początkujących miłośników trekkingu w Nepalu. Nocleg w schronisku (wspólna sala) kosztuje 20–50 NRP, posiłek (ryżowy dal bhat) 30–50 NRP. Ceny te obowiązują na trasach dojściowych do baz pod Mount Everestem oraz wokół Annapurny. Turyści oddalający się od tych szlaków muszą być świadomi wzrostu cen. Podczas trekkingu w Nepalu nie należy się raczej targować, ale przyjmować zaoferowane ceny, które nie są aż tak wygórowane.Innym rodzajem trekkingu w Nepalu są zorganizowane wyprawy, które można znaleźć w ofercie biur podróży oraz nepalskich agencji trekkingowych.

Wspinaczka

Zdecydowanie najpopularniejszą formą turystyki aktywnej w Nepalu jest wspinaczka wysokogórska, wymagająca od uczestników przygotowania kondycyjnego, ekwipunkowego, ale także merytorycznego.Celem są ośmiotysięczniki, z których najwyższe położone są właśnie w Nepalu. Warto wiedzieć, że Mount Everest leży na granicy Nepalu i Chin, a Kanczendzanga pomiędzy Nepalem. a Indiami.

Ekwipunek można skompletować w stolicy Nepalu – Katmandu. Podstawowe wyposażenie podczas wspinaczki w Nepalu to: namioty, śpiwory oraz ocieplana puchowa odzież, skarpety, buty. Ponadto niezbędna jest kuchenka i suszona żywność.Przed rozpoczęciem wspinaczki wysokogórskiej w Nepalu należy także uzyskać zezwolenie od Wydziału Wspinaczki Wysokogórskiej Ministerstwa Turystyki (tel. 211286; Tripureshwar, Katmandu).Kolejne wymaganie dotyczy organizacji wyprawy – każda ekspedycja musi być reprezentowana przez licencjonowaną agencję trekkingową w Nepalu.