Rosja przewodnik

<strong>Rosja – klimat i pogoda w Rosji</strong>

Rosja to kraj potężny, który pod względem powierzchni (i nie tylko!) nie ma sobie równych na całym świecie. Jest ogromny, a przy tym niezwykle zróżnicowany, także pogodowo. Klimat w Rosji to zresztą dość nieoczywista i bardziej złożona kwestia. Niewątpliwie warto więc zyskać nieco więcej wiedzy na ten temat. Poniżej prezentujemy najważniejsze informacje o klimacie i pogodzie w Rosji oraz położeniu państwa. Podpowiadamy również, do której części kraju najlepiej udać się na wakacje.

Rosja – mapa

Rosja (czy też Federacja Rosyjska – bo tak brzmi pełna nazwa państwa) to największy kraj na świecie, którego obszar zajmuje zarówno terytorium kontynentu europejskiego, jak i azjatyckiego. 

To potężne państwo rozciąga się od wschodu Europy po północną część Azji. Graniczy aż z czternastoma krajami – od strony azjatyckiej z Chinami, Koreą Północną, Mongolią, Kazachstanem, Gruzją oraz Azerbejdżanem. W Europie sąsiaduje natomiast z Ukrainą, Białorusią, Polską, Litwą, Łotwą, Estonią, Finlandią oraz Norwegią.

Europejską część Rosji od części azjatyckiej (obejmującej 75% powierzchni państwa) oddzielają góry Ural. Wystarczy zresztą rzut oka na mapę Rosji, żeby lepiej zorientować się w geografii kraju.

Całkowita powierzchnia Rosji wynosi ponad 17 mln km². Państwo obejmuje aż 9 stref czasowych (najwięcej na świecie). Jest krajem o ogromnym zróżnicowaniu krajobrazu i terenu. Znajduje się w dwóch strefach klimatycznych, co oznacza, że pogoda w Rosji nie jest taka sama na całym jej obszarze.

Rosja – pogoda

Pogoda w Rosji jest w dużym stopniu zależna od regionu kraju. W jego różnych lokalizacjach możemy się więc spodziewać innych warunków atmosferycznych. Warto przy tym wiedzieć, że może być tam zarówno bardzo zimno, jak i dość gorąco. Na niektórych obszarach temperatury będą zaś umiarkowane.

W północnej części kraju zima jest długa, a lato krótkie. Zimy są zresztą chłodne prawie w każdym regionie. Na Syberii trwają długo i są niezwykle surowe. Nad Morzem Czarnym temperatura jednak rzadko spada poniżej zera.

W Moskwie trzeba liczyć się z mroźną i rozciągniętą w czasie zimą. Za to lato jest tu ciepłe i zwykle słoneczne. Wiosna trwa natomiast krótko i zaczyna się późno, a jesienią szybko czuć znaczne ochłodzenie. Już we wrześniu można spodziewać się zimnych podmuchów powietrza. 

Pogoda w Rosji w listopadzie wymaga zaś ciepłej odzieży, bo temperatury w stolicy oscylują wokół zera. Podobne warunki atmosferyczne występują w Sankt Petersburgu. Całoroczne średnie temperatury w mieście muzeów wahają się między -10 a +23 st.

Przy tak dużym zróżnicowaniu pogodowym warto więc bliżej zapoznać się z klimatyczną charakterystyką kraju. Zwłaszcza jeśli planujemy w Rosji wakacje. Nie zaszkodzi też śledzić na bieżąco prognozy pogody.

Rosja – klimat

Nie jest łatwo jednoznacznie określić klimat w Rosji – jest to bowiem kraj o jego dużym zróżnicowaniu. Nie powinno to zresztą szczególnie nikogo dziwić, bo na tak potężnym terytorium można spodziewać się przecież sporej różnorodności pogodowej. Federacja Rosyjska znajduje się przy tym w dwóch strefach klimatycznych – okołobiegunowej i umiarkowanej. Przeważa tu jednak klimat umiarkowany ciepły kontynentalny oraz umiarkowany chłodny. Nad Morzem Czarnym panuje natomiast klimat śródziemnomorski, a na niewielkim obszarze kraju monsunowy.

Zasadniczo można też stwierdzić, że w Rosji występują cztery pory roku (wiosna, lato, jesień i zima). Trzeba jednak wiedzieć, że na niektórych obszarach kraju jest znacznie chłodniej niż gdzie indziej, a czas trwania wiosny oraz jesieni jest tam zdecydowanie krótszy.

Popularne kurorty w Rosji i dostępne atrakcje

Ten potężny i zróżnicowany kraj nie należy może do pierwszych wyborów, kiedy podejmujemy decyzję o sposobie spędzenia urlopu. Na mapie Rosji znaleźć można jednak mnóstwo ciekawych miejsc do odwiedzenia, również tych typowo wakacyjnych.

Ojczyzna Tołstoja i Dostojewskiego ma nam naprawdę dużo do zaoferowania. Moskwa czy Petersburg to kolebki historii i tradycji. Można tam spędzić całe tygodnie. Niesamowitą przygodą będzie też podróż Koleją Transsyberyjską czy doświadczenie uroków jeziora Bajkał – najstarszego i najgłębszego jeziora na świecie.

Jeśli zaś planujemy nadmorskie wakacje w Rosji, naszą uwagę powinno zwrócić Soczi. To największy kurort wypoczynkowy położony nad Morzem Czarnym. Samo miasto słynie z Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2014 roku, ale może też poszczycić się wieloma ciekawymi zabytkami. Swoją popularność zawdzięcza jednak głównie pięknym kamienistym plażom. Ma też bardzo bogatą ofertę rozrywkową – kluby, bary i restauracje są tu na każdym kroku. Co więcej, pogoda w Rosji w tym rejonie sprzyja wypoczynkowi przez większą część roku.

Warto też rozważyć kurorty nad Morzem Kaspijskim. To zresztą wyjątkowy zbiornik wodny, który tak naprawdę jest… jeziorem. Ciekawe miejsca na wakacje w Rosji znajdują się także na Wyspach Sołowieckich. Surowe oblicze natury łączy się tu z tragiczną historią gułagów i wielowiekową tradycją. Warto to zobaczyć i przeżyć!

Wakacje Rosja – czy to popularny kierunek?

Trudno powiedzieć, żeby Rosja cieszyła się szczególną popularnością wśród turystów. Zapewne nie należy też do grupy krajów wyjątkowo często i chętnie odwiedzanych. Z całą pewnością nie jest to więc tak popularny kierunek wakacyjny jak Turcja, Hiszpania czy Włochy. Decyzję o wyjeździe do ojczyzny Puszkina można określić raczej jako nieoczywistą, może też odważną, ale zapewne niezwykle obiecującą.

Nie ma przecież żadnych wątpliwości, że wakacje w Rosji mogą być niesamowitą i jedyną w swoim rodzaju przygodą. Trudno zresztą w jednym czy dwóch zdaniach zamknąć całe bogactwo, jakie ten kraj ma do zaproponowania. Dość wspomnieć w tym miejscu o jego długiej historii, bogatej tradycji i kulturze. Trzeba dodać do tego piękno przyrody i… wiele, wiele innych rzeczy.

Kłamstwem byłoby więc stwierdzenie, że do Rosji nikt nie jeździ. Wbrew pozorom kraj ten ma wielu entuzjastów. Nie brakuje więc osób, które chętnie go odwiedzają czy nawet nie raz tam wracają. Wiele biur podróży, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom turystów, organizuje też wycieczki w te rejony. Niektórzy zresztą ochoczo korzystają z takich ofert. Inni wybierają się na wakacje do Rosji na własną rękę.

Regiony-rosji

Bajkał

Jedną z największych przyrodniczych atrakcji Rosji jest jezioro Bajkał. Jest ono drugim co do wielkości jeziorem Azji i najgłębszym zbiornikiem wodnym na ziemi. Głębokość sięga miejscami ponad 1 km, jezioro jest długie na 600 km, szerokie średnio na prawie 80 km. To miejsce cechuje nie tylko wciąż dziewicza, nieskażona przyroda, lecz także cudowne krajobrazy – jezioro jest otoczone górami sięgającymi 2000 m n.p.m. Wokół Bajkału utworzono rezerwaty przyrody, w których spotkać można wiele unikatowych gatunków fauny i flory.

Kaukaz

Rosja posiada nie tylko tysiące kilometrów równin, lecz również imponujące łańcuchy górskie. Najwyższe z nich to Kaukaz (przy granicy z Gruzją) oraz pasmo Ałtaju (w Azji Środkowej). Wśród Polaków najpopularniejsze są szczyty Kaukazu, zwłaszcza najwyższa góra całego pasma – Elbrus (5642 m n.p.m.). Kaukaz jest idealnym miejscem dla miłośników wysokogórskich wspinaczek – przede wszystkim są to obszary dzikie i niezagospodarowane. Wybierając się w te rejony warto jednak śledzić wydarzenia polityczne – granica rosyjsko-gruzińska jest ostatnio niespokojna. Z tego też powodu dostępność turystyczna tych obszarów może być nieco utrudniona. Warto wspomnieć również o położonym u stóp Kaukazu, nad Morzem Czarnym najbardziej luksusowym kurorcie rosyjskim – Soczi. Na tutejszych plażach odpoczywają rosyjskie elity, które akurat nie wyjechały na francuską Riwierę… Miasto ma olbrzymie aspiracje – ale i możliwości rozwoju: obecnie intensywnie przygotowuje się do organizacji zimowej olimpiady w 2014 r. Rozbudowuje się infrastruktura narciarska – jeśli więc wybieramy się do Rosji na narty, koniecznie odwiedźmy zimową porą rejon Soczi.

Moskwa i Petersburg

Moskwa. Położona w samym centrum europejskiej części Rosji, często nazywana jest przez samych Rosjan „matką”, albo „sercem” kraju. Zwiedzanie Moskwy prawie zawsze rozpoczyna się od wizyty na Placu Czerwonym. Jest tym, czym Rynek Główny dla Krakowa, Graben dla Wiednia, Pola Elizejskie dla Paryża – niekwestionowanym centrum, miejscem, wokół którego toczy się życie miasta. W krajobrazie dominują zdecydowanie ceglaste mury Kremla, siedziby władców kraju (także dzisiejszych). Po dziś dzień u ich stóp znajduje się mauzoleum Lenina, nie tak dawno „święte” miejsce, do którego ustawiały się kilometrowe kolejki odwiedzających. Dziś ma ono znaczenie czysto symboliczne, jest jedynie turystyczną ciekawostką. Od mauzoleum wodza Rewolucji Październikowej znacznie ważniejszym punktem wycieczki powinny być moskiewskie cerkwie.

Najpiękniejszy jest – zdaniem wielu – Sobór Wasyla Błogosławionego, który znajduje się tuż obok Kremla. W czasach ZSRR traktowany jako muzeum, dziś pięknie odnowiony daje dowód odrodzenia się kościoła prawosławnego na terenie Rosji. Inne szczególnie interesujące świątynie to Sobór Uspieński oraz Sobór Błagowieszczański z XV w. Mówiąc o pięknych moskiewskich budowlach nie sposób nie wymienić również tutejszego metra: jego stacje stanowią prawdziwą architektoniczną perełkę. Jest z pewnością najbardziej elegancką podziemną koleją na świecie.

Syberia

Trudno znaleźć drugi kraj, który stawia człowiekowi tak wielkie wyzwania. Surowa przyroda rosyjskiej Syberii niejednemu złamała życie. To, co dla mieszkańców jest przekleństwem, dla turysty stanowi niezwykłą atrakcję.

Wycieczka po Syberii daje szansę na prawdziwy survival. Przed wędrowcami (a może lepiej powiedzieć – prawdziwymi traperami) otworem stoją setki kilometrów, na których trudno spotkać żywą duszę, przestrzeń całkiem dzika, surowa i trochę groźna. Do takiej wyprawy – uprzedzamy – należy być odpowiednio przygotowanym.

Ceny i waluta

Walutą  w Rosji jest rubel  (1 rubel=100 kopiejek). Ceny uzależnione są  przede wszystkim od regionu. Im większe miasto, tym drożej. Apogeum stanowią oczywiście ceny w Moskwie, nieco taniej jest w Petersburgu. Średnie ceny żywności są podobne do polskich. Z zaopatrzeniem sklepów nie ma żadnego problemu.

Często wybieraną, niezapomnianą pamiątką z Rosji są różnego rodzaju produkty ludowe – np. słynne na cały świat „matrioszki” (drewniane baby chowane jedna w drugiej). Popularne wśród zamożniejszych turystów są również tradycyjne, ręcznie malowane na drewnie ikony. W tym przypadku warto jednak zachować dużą ostrożność (w razie potrzeby można zasięgnąć porady specjalisty). Od lat kwitnie czarny rynek – nieraz zabytkowych i bardzo cennych – ikon. Warto upewnić się, że kupujemy dzieło z legalnego źródła, by nie mieć poważnych problemów przy przekraczaniu granicy.

Często z Rosji wywozi się również kawior, uważany za prawdziwą  rosyjską specjalność kulinarną. Warto przy okazji pamiętać, iż przez granicę wolno przewieźć jedynie 250 g rybiej ikry.

Jak dotrzeć?

Nie ma większych problemów z dotarciem z Polski do Moskwy i Petersburga, choć bezpośrednie połączenie lotnicze posiada jedynie Warszawa. Samoloty z Polski lądują na największym moskiewskim lotnisku Szeremietiewo. Czas lotu wynosi ponad 2 h. Przy przekraczaniu granicy warto pamiętać o zmianie strefy czasowej.

Z punktu widzenia transportu Rosja nie należy do krajów zbyt przyjaznych. Praktycznie nie ma tu autostrad, a w głębi kraju nawet najważniejsze drogi międzymiastowe są w niezbyt dobrym stanie. Im dalej od Moskwy tym gorsza jest drogowa infrastruktura.

Odradzamy podróż do Rosji własnym samochodem. Jeśli marzą się nam krajobrazy Syberii warto rozważyć albo drogę lotniczą, albo bardziej czasochłonną (za to romantyczną) – kolej. To ostatnie rozwiązanie będzie najtańsze.

Kiedy jechać?

Najlepszą  porą do uprawiania turystyki na terytorium Rosji są miesiące letnie – zwłaszcza pora od czerwca do sierpnia. Zima przychodzi tu czasem już w październiku i trwa nawet do połowy marca. Na niezbyt przychylną aurę trzeba się nastawić zwłaszcza w Petersburgu, na północy i dalekim wschodzie kraju.Porę  zimową doradzić można jedynie zwolennikom ekstremalnych przeżyć.

Kultura i religia

Podstawową  cechą rosyjskiej kultury jest dążenie do niezależności od Zachodu. Duma i przywiązanie do rodzimych tradycji kulturalnych są tu nad wyraz silne. Wielką rolę w życiu społecznym po latach komunizmu na nowo odgrywa prawosławna cerkiew. Choć Rosjanie nie należą do ludzi specjalnie zaangażowanych religijnie, wpływ kościoła na codzienne życie jest dość spory (mówi się często na przykładzie Rosji o „sojuszu tronu i ołtarza” – również dziś władza znalazła sprzymierzeńca w kościele prawosławnym).

Większość wierzących mieszkańców kraju wyznaje religię prawosławną. Według niektórych danych ich liczba wynosi ok. 50-60 % społeczeństwa. Pozostałe wyznania chrześcijańskie stanowią zaledwie ułamek ludności – katolicy i protestanci to w sumie ok. 2-3 % wierzących. Znaczący odsetek Rosjan deklaruje ateizm, bądź agnostycyzm. Jak w wielu innych krajach, rozwija się islam, muzułmanie stanowią na dzień dzisiejszy ok. 6 % populacji. Ich skupiska znajdują się zwłaszcza na południu kraju, w rejonie Kaukazu (np. w Czeczenii, czy Dagestanie).

Na granicy

Rosja nie należy do Unii Europejskiej, zatem wjazd na jej terytorium wymaga posiadania turystycznej wizy. Jej otrzymanie nie jest wbrew pozorom łatwe (ogromne kolejki w konsulatach), procedura trwa 5 dni roboczych.

Aby otrzymać wizę turystyczną, która upoważnia do pobytu na okres nie dłuższy niż 30 dni, należy w ambasadzie lub konsulacie oprócz paszportu i wniosku wizowego okazać turystyczny voucher firmy organizującej wyjazd oraz ważną polisę ubezpieczenia zdrowotnego. Koszt uzyskania wizy wynosi obecnie 300 PLN.

Przekraczając granicę warto pamiętać, że na teren Federacji Rosyjskiej nie wolno wwozić mięsa pod żadną postacią (nawet konserw, mielonek, kiełbas). Przewożone drogocenne przedmioty (elektronikę, biżuterię) należy zgłosić odpowiednim służbom celnym. Bez dodatkowych kosztów można wwieźć bagaż o wartości do ok. 7000 PLN (przeliczenie z rosyjskich rubli). W przypadku gotówki – bez deklaracji wwieźć wolno równowartość 3000 USD.

Plaże

Jedynym rejonem godnym polecenia miłośnikom morskich kąpieli są okolice Soczi. Standard plaż podnosi się tu z roku na rok, choć niezmiennie na całym tutejszym wybrzeżu panuje spory tłok. Jest to wszak najpopularniejszy kurort Rosji, pełen dyskotek, barów i hoteli. Można rzec, iż Soczi stanowi namiastkę kurortów śródziemnomorskich.

Regiony

Rosję można podzielić na dwie części. Wbrew pozorom nie chodzi tylko o wyróżnienie na część europejską i azjatycką (choć jest to podstawowy podział geograficzny). Pierwszą jest Rosja dwóch wielkich metropolii – Moskwy (nazywanej przez wielu Rosjan „matką”) i Sankt Petersburga. Drugą stanowi… pozostała część kraju. Różnica między dwoma, najsilniejszymi miejskimi ośrodkami a resztą kraju jest ogromna.

Ten, kto na ulicach Moskwy ogląda świecące reklamy, pędzące luksusowe limuzyny zachodnich marek, modnie ubranych przechodniów z reklamówkami Cartiera w ręce, nie uwierzy, że obok – całkiem niedaleko – istnieje Rosja drewnianych wsi, nieraz w ogóle pozbawionych asfaltowych dróg, kanalizacji, nie mówiąc już o Internecie i innych cywilizacyjnych udogodnieniach.

Zabytki

Najatrakcyjniejszymi rosyjskimi miastami z punktu widzenia turystyki są Moskwa oraz Petersburg. Ośrodki te obsługują zdecydowaną większość zachodnich turystów.Zwiedzanie Moskwy można rozpocząć od symbolicznego dla Rosjan Placu Czerwonego i położonych przy nim zabytków – w tym Kremla. Dla ruchu turystycznego otwarta jest jedynie część jego obiektów. Siedzibę rządu i prezydenta Rosji z – oczywistych względów – można poznać jedynie z przewodników. Otwarte dla zwiedzających są Sobór Uspieński z XIV w. (kiedyś miejsce koronacji władców kraju), Sobór Błagowieszczański, czy wieża Troicka.Poza murami Kremla warto zwiedzić Galerię Trietiakowską, gromadzącą  skarby rosyjskiego malarstwa. Można również przejść się  najsłynniejszą moskiewską ulicą – Arbatem. Miłośnicy Bułhakowa zaglądną na pewno na Patriarsze Prudy, na których moskiewscy literaci toczyli żywe dyskusje z diabłem…  

Dookoła Moskwy znajduje się wiele mniejszych miejscowości o wielkich walorach turystycznych. Tworzą one tzw. „Zołotoje kolco”  (złoty okrąg) – są to m.in. Jarosław, Suzdal, Władimir i Zagorsk. W Jarosławiu, mieście o historii sięgającej IX w., leżącym nad największą rzeką zachodniej Rosji – Wołgą, znajduje się wiele budowli wybudowanych w stylu tzw. baroku nadwołżańskiego. Wśród nich dominują obiekty o charakterze sakralnym – cerkwie i klasztory.

„Perłą” lub „Wenecją Północy” nazywany jest Petersburg. To miasto, które potrafi oczarować swoją atmosferą. Leży na wyspach, które są połączone licznymi mostami – jest ich w mieście prawie 400! Większa część zabytkowej starówki powstała w wiekach XVIII i XIX. Dominuje tu klasycystyczna architektura, doskonale zachowana została pierwotna koncepcja urbanistyczna. Petersburg to nade wszystko Ermitaż – największe muzeum świata, które znajduje się w kilku ogromnych pałacach nad brzegiem rzeki Newy.

Literaci będą z kolei w Petersburgu szukać śladów Raskolnikowa z powieści Dostojewskiego. Niestety (albo na szczęście dla mieszkańców) od czasów XIX w. wiele się w mieście zmieniło.

Niedaleko od miasta znajduje się XVIII-wieczny zespół pałacowy Carskie Sioło (położony jest na terenie miasta Puszkin, 25 km od Petersburga). Wybudowany dla carycy Katarzyny I i systematycznie rozbudowywany przez kolejnych władców jest najdoskonalszym przykładem stylu późnobarokowego w Rosji. Pałac otoczony jest pięknymi ogrodami.

Na południu kraju, wśród nieco bardziej egzotycznych miejsc, warto wymienić  m.in. stare miasto z cytadelą w Derbencie (Dagestan nad Morzem Kaspijskim), wpisane w 2003 r. na listę UNESCO. Widoczne są  tu wpływy perskie i arabskie (miasto zostało założone przez Persów ok. V w.). Stara twierdza wojskowa od najdawniejszych czasów pełniła ważną funkcję – była bramą pomiędzy Persją a krajami położonymi na północ od gór Kaukazu.

Zdrowie i szczepienia

Przed wjazdem do Rosji musimy mieć wykupioną polisę ubezpieczenia zdrowotnego (patrz: dział „na granicy”). Zaleca się  profilaktyczne szczepienia przeciwko gruźlicy, tężcowi, żółtaczce typu A i B. Warto pamiętać o dość sporym zagrożeniu AIDS i chorobami wenerycznymi.